Võ Nguyên Giáp

Võ Nguyên Giáp (1911–2013)

* Đóng góp: Võ Nguyên Giáp là Đại tướng đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam và là một trong những nhân vật quân sự có ảnh hưởng lớn nhất trong lịch sử Việt Nam hiện đại. Xuất thân là một nhà giáo và nhà báo, ông tham gia hoạt động cách mạng từ sớm và từng bước chuyển sang công tác quân sự.

Trong thời kỳ chuẩn bị cho Cách mạng Tháng Tám, ông được giao tổ chức lực lượng vũ trang. Tháng 12/1944, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập dưới sự chỉ huy của Võ Nguyên Giáp, trở thành một trong những lực lượng tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam. Từ một lực lượng ban đầu chỉ có 34 chiến sĩ, quân đội cách mạng từng bước phát triển thành lực lượng quân sự quy mô lớn.

Trong Cách mạng Tháng Tám năm 1945, Võ Nguyên Giáp tham gia chỉ huy lực lượng vũ trang giành chính quyền tại nhiều địa phương. Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ông tiếp tục đảm nhiệm nhiều vị trí quan trọng trong tổ chức quân đội và lãnh đạo cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp.

Dấu ấn quân sự nổi bật nhất của Võ Nguyên Giáp là Chiến dịch Điện Biên Phủ năm 1954. Với cương vị Tổng Tư lệnh kiêm chỉ huy trưởng chiến dịch, ông quyết định chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, thắng nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”, một quyết định có ý nghĩa quan trọng đối với diễn biến chiến dịch. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, quân đội Việt Nam giành thắng lợi, buộc Pháp phải ký Hiệp định Genève năm 1954, chấm dứt chiến tranh ở Đông Dương.

Trong thời kỳ chiến tranh Việt Nam, Võ Nguyên Giáp tiếp tục giữ những cương vị quan trọng trong lãnh đạo quân đội. Ông tham gia chỉ đạo nhiều chiến dịch lớn, trong đó có Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968, Chiến dịch Tây Nguyên, Chiến dịch Huế – Đà Nẵng và những chiến dịch cuối cùng dẫn tới Chiến dịch Hồ Chí Minh năm 1975.

Ngoài lĩnh vực quân sự, Võ Nguyên Giáp còn có đóng góp trong xây dựng tổ chức và phát triển Quân đội nhân dân Việt Nam, từ một lực lượng vũ trang cách mạng ban đầu trở thành một quân đội có tổ chức, hệ thống chỉ huy và khả năng tác chiến ngày càng hoàn thiện.

* Di sản: Di sản lớn nhất của Võ Nguyên Giáp là những đóng góp đối với sự hình thành, xây dựng và phát triển của Quân đội nhân dân Việt Nam, cùng kinh nghiệm tổ chức và chỉ huy các chiến dịch lớn trong thế kỷ XX.

Ông cũng để lại nhiều tác phẩm và hồi ký về chiến tranh, quân sự và lịch sử như Từ nhân dân mà ra, Những năm tháng không thể nào quên, Điện Biên Phủ – điểm hẹn lịch sử… Những tác phẩm này cung cấp nhiều tư liệu và góc nhìn về quá trình xây dựng lực lượng vũ trang, các cuộc kháng chiến và nghệ thuật quân sự Việt Nam.

Một di sản khác gắn với Võ Nguyên Giáp là cách tiếp cận chiến tranh dựa trên sức mạnh tổng hợp của toàn dân, trong đó lực lượng quân sự được đặt trong mối quan hệ với chính trị, hậu cần, tổ chức quần chúng và điều kiện địa hình. Chính cách tổ chức này góp phần tạo nên khả năng tiến hành những cuộc chiến tranh kéo dài trong điều kiện tương quan lực lượng không cân bằng.

* Ý nghĩa lịch sử: Võ Nguyên Giáp giữ vai trò đặc biệt trong quá trình phát triển của lực lượng vũ trang Việt Nam thế kỷ XX. Từ những đội quân nhỏ hoạt động trong điều kiện thiếu thốn, ông tham gia xây dựng một hệ thống quân đội có khả năng tiến hành các chiến dịch quy mô lớn. Những chiến thắng như Biên giới 1950, Điện Biên Phủ 1954 và các chiến dịch lớn trong giai đoạn 1965–1975 gắn liền với quá trình phát triển đó.

Tên tuổi của ông vì thế không chỉ gắn với một trận đánh cụ thể mà với cả quá trình xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam trong nhiều thập niên.

* Điểm đặc trưng: Điểm nổi bật nhất của Võ Nguyên Giáp là sự nghiệp quân sự kéo dài qua nhiều giai đoạn lịch sử, từ việc xây dựng những đơn vị vũ trang đầu tiên đến chỉ huy các chiến dịch quy mô lớn. Đặc biệt, ông nổi tiếng với khả năng tổ chức lực lượng, lựa chọn phương án tác chiến phù hợp với thực tế và huy động sức mạnh tổng hợp về quân sự, chính trị và hậu cần. Bên cạnh vai trò quân sự, xuất thân là một nhà giáo cũng góp phần tạo nên hình ảnh đặc biệt của ông: một người làm quân sự nhưng coi trọng giáo dục, tổ chức và xây dựng con người.