Võ Nguyên Giáp

Đêm cuối tháng 1 năm 1954, bên trong căn hầm chỉ huy nằm giữa tán rừng Muồng Phăng, tỉnh Điện Biên, không gian tĩnh lặng đến mức có thể nghe thấy tiếng dế kêu ngắt quãng ngoài thung lũng. Trên bàn làm việc, Đại tướng Võ Nguyên Giáp ngồi trầm ngâm bên tấm bản đồ Điện Biên Phủ ngập tràn những ký hiệu màu đỏ, xanh.

​Theo kế hoạch ban đầu, trận đánh dự kiến diễn ra theo phương án "Đánh nhanh, thắng nhanh", nổ súng vào ngày 20 tháng 1 năm 1954. Bộ đội ta đã vượt hàng trăm cây số đường rừng, kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn lên đỉnh núi cao để sẵn sàng trút lửa xuống tập đoàn cứ điểm của quân Pháp.

​Tuy nhiên, sau khi sát sao theo dõi tình hình và trực tiếp kiểm tra thực địa, Đại tướng nhận thấy lực lượng Pháp đã tăng cường phòng ngự kiên cố, không còn là những cứ điểm rời rạc như lúc mới nhảy dù xuống. Nếu giữ nguyên phương án cũ, bộ đội ta có thể gặp tổn thất vô cùng to lớn mà chưa chắc đã giành được thắng lợi.

​Suốt đêm ấy, Tổng Tự lệnh Võ Nguyên Giáp trằn trọc không ngủ. Trán ông rơm rớm mồ hôi dù trời miền núi lạnh cắt da. Trong đầu ông luôn vang vọng lời dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh trước khi lên đường: "Trận này rất quan trọng, phải đánh cho thắng. Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh."

​Sáng hôm sau, ngày 26 tháng 1 năm 1954, Đại tướng triệu tập cuộc họp Bộ Chỉ huy Chiến dịch. Khi ông đưa ra ý kiến hoãn nổ súng để chuyển sang phương án "Đánh chắc, tiến chắc", không ít cán bộ đã ngỡ ngàng. Nhiều người lo lắng vì pháo đã kéo lên đỉnh núi, quyết tâm của chiến sĩ đang ở mức cao nhất, nếu lui pháo và hoãn đánh thì sẽ ảnh hưởng đến khí thế bộ đội.

​Đại tướng ôn tồn nhưng đầy kiên định phân tích từng nguy cơ, từ khả năng làm chủ không gian, sự pháo kích của địch đến việc bảo toàn lực lượng cho cuộc chiến lâu dài. Sau những giờ phút thảo luận gay go, ông kết luận:

​"Để bảo đảm nguyên tắc cao nhất là đánh chắc thắng, cần chuyển phương án tác chiến từ 'đánh nhanh thắng nhanh' sang 'đánh chắc tiến chắc'. Hôm nay, ra lệnh hoãn tiến công, rút pháo ra khỏi trận địa!"

​Lệnh rút pháo được ban ra. Bộ đội ta lại đổ mồ hôi, thậm chí cả máu, để kéo những khẩu pháo nặng hàng tấn trở lại vị trí an toàn, chuẩn bị lại từ đầu cho một trận chiến dài hơi hơn.

​Đó được xem là mệnh lệnh khó khăn nhất trong cuộc đời binh nghiệp của Đại tướng Võ Nguyên Giáp. Chính sự quyết đoán, bình tĩnh cùng lòng thương yêu chiến sĩ sâu sắc của người chỉ huy trưởng đã đặt nền móng quyết định cho chiến thắng "lừng lẫy năm châu, chấn động địa cầu" tại Điện Biên Phủ vào ngày 7 tháng 5 năm 1954.