VÕ NGUYÊN GIÁP - NGƯỜI ĐỨNG SAU NHỮNG BƯỚC CHÂN LỊCH SỬ

VÕ NGUYÊN GIÁP – NGƯỜI ĐỨNG SAU NHỮNG BƯỚC CHÂN LỊCH SỬ

Có những con người đi qua cuộc đời như một cơn gió, để rồi tan biến giữa mênh mông thời gian. Nhưng cũng có những con người, dù đã trở về với đất mẹ, vẫn để lại một dáng hình không thể phai mờ trong ký ức dân tộc. Đại tướng Võ Nguyên Giáp thuộc về những con người như thế. Nhắc đến ông, người ta nhớ đến Điện Biên Phủ, nhớ đến những chiến công làm rung chuyển lịch sử, nhưng đằng sau ánh hào quang của chiến thắng còn là một con người biết trăn trở trước mỗi quyết định, biết đặt sinh mạng của người lính lên bàn cân trách nhiệm và dành gần trọn cuộc đời mình cho hai tiếng thiêng liêng: Tổ quốc.

Tôi từng nghĩ rằng một vị tướng lừng danh hẳn phải được tôi luyện từ những thao trường lớn, trưởng thành giữa những giáo trình quân sự đồ sộ. Nhưng cuộc đời Võ Nguyên Giáp lại mở ra một câu chuyện khác. Sinh ngày 25 tháng 8 năm 1911 tại Quảng Bình, ông từng là một thầy giáo dạy lịch sử. Từ bục giảng, ông bước vào con đường cách mạng; từ những trang sách về quá khứ, ông dấn thân vào cuộc đấu tranh để viết nên tương lai của dân tộc. Có lẽ chính những tháng năm nghiên cứu lịch sử đã giúp ông hiểu rằng vận mệnh một đất nước không chỉ được quyết định bởi sức mạnh quân sự, mà còn bởi ý chí của nhân dân, bởi lòng kiên nhẫn và khả năng nắm bắt thời cơ. Trong ông, người thầy không mất đi khi người lính xuất hiện; trái lại, sự điềm tĩnh, tinh thần học hỏi và tư duy chiến lược đã trở thành những phẩm chất làm nên một vị tướng đặc biệt.

Ngày 22 tháng 12 năm 1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân ra đời với 34 chiến sĩ. Lực lượng thuở ban đầu còn nhỏ bé, trang bị thiếu thốn, nhưng trong sự giản dị của buổi đầu ấy đã ẩn chứa một khát vọng lớn lao: giành lại độc lập cho đất nước. Võ Nguyên Giáp được giao trọng trách tổ chức và chỉ huy đội quân. Nếu nhìn từ hiện tại, ta có thể dễ dàng gọi đó là điểm khởi đầu của một huyền thoại. Nhưng với những con người đứng giữa núi rừng năm ấy, tương lai hẳn chưa bao giờ là điều chắc chắn. Phía trước họ là gian khổ, hiểm nguy và một cuộc đấu tranh đòi hỏi lòng can đảm phi thường. Chính từ nơi khởi đầu khiêm nhường ấy, hành trình của một quân đội trưởng thành cùng dân tộc đã bắt đầu.

Thế nhưng, dấu ấn sâu đậm nhất trong cuộc đời Đại tướng có lẽ nằm ở Điện Biên Phủ – nơi lịch sử không chỉ thử thách sức mạnh của một đội quân mà còn thử thách bản lĩnh của người cầm quân. Đầu năm 1954, trước chiến trường với nhiều biến chuyển phức tạp, Võ Nguyên Giáp đứng trước một quyết định có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Phương án “đánh nhanh, thắng nhanh” không còn bảo đảm chắc chắn cho thắng lợi khi những khó khăn về địa hình, công sự và công tác chuẩn bị ngày càng hiện rõ. Sau quá trình cân nhắc và suy nghĩ thận trọng, ông quyết định chuyển sang phương châm “đánh chắc, tiến chắc”.

Đó không phải là một quyết định dễ dàng. Thay đổi kế hoạch đồng nghĩa với việc phải tổ chức lại nhiều công việc, kéo dài thời gian chuẩn bị và đối diện với những thử thách mới. Nhưng có những thời khắc, lòng can đảm không nằm ở việc tiến lên bằng mọi giá, mà nằm ở khả năng dừng lại để nhìn rõ con đường phía trước. Võ Nguyên Giáp đã lựa chọn sự thận trọng thay vì mạo hiểm, lựa chọn bảo đảm khả năng chiến thắng thay vì chạy theo tốc độ. Đằng sau quyết định ấy là trách nhiệm nặng nề của người chỉ huy trước vận mệnh chiến dịch và sinh mạng của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ.

Năm mươi sáu ngày đêm sau đó, quân và dân Việt Nam chiến đấu kiên cường tại Điện Biên Phủ. Từng chiến hào được đào, từng khẩu pháo được đưa vào trận địa, từng bước tiến đều phải đánh đổi bằng sức lực, mồ hôi và sự hy sinh của con người. Không có chiến thắng nào tự nhiên xuất hiện chỉ vì lịch sử cần một kết thúc đẹp. Chiến thắng được làm nên từ những tháng ngày gian khổ, từ sự phối hợp của nhiều lực lượng, từ lòng quyết tâm của người lính và sự đóng góp của nhân dân trên khắp mọi miền đất nước.

Chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ toàn thắng. Một cột mốc lịch sử đã được dựng lên bằng ý chí và sự hy sinh của cả dân tộc. Đối với Võ Nguyên Giáp, đó không đơn thuần là chiến thắng của một kế hoạch quân sự, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của một dân tộc dù phải đối diện với muôn vàn khó khăn vẫn không từ bỏ khát vọng tự do. Tên tuổi ông gắn liền với chiến thắng ấy, nhưng nếu chỉ nhìn thấy một vị tướng giữa ánh hào quang, ta sẽ bỏ quên hàng vạn con người đã cùng ông làm nên lịch sử. Bởi một vị tướng có thể đưa ra quyết định, nhưng để quyết định ấy trở thành hiện thực, cần có lòng tin, sự đoàn kết và sự hy sinh của cả một dân tộc.

Võ Nguyên Giáp không chỉ gắn bó với cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp. Trong những năm tháng tiếp theo, ông tiếp tục đảm nhiệm những trọng trách quan trọng trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước, cùng tập thể lãnh đạo quân đội và đất nước góp phần vào sự nghiệp giải phóng miền Nam, thống nhất Tổ quốc. Dẫu ở bất cứ giai đoạn nào, cuộc đời ông vẫn gắn với những thử thách lớn lao của lịch sử Việt Nam thế kỉ XX. Nhưng điều khiến hình ảnh Đại tướng trở nên gần gũi không chỉ là những chiến dịch được ghi vào sử sách. Đó còn là phong thái giản dị, sự khiêm nhường và tình cảm dành cho những người đã cùng mình đi qua năm tháng chiến tranh. Trong ký ức của nhân dân, ông không chỉ là người chỉ huy trên bản đồ tác chiến, mà còn là một con người luôn được nhắc đến bằng niềm kính trọng và biết ơn.

Ngày 4 tháng 10 năm 2013, Đại tướng Võ Nguyên Giáp qua đời, hưởng thọ 102 tuổi. Một cuộc đời khép lại, nhưng những câu chuyện về ông vẫn tiếp tục được kể. Người ta nhớ đến ông qua những trang sách, những bức ảnh tư liệu, những dòng người đến tiễn biệt và những bài học lịch sử được truyền lại cho thế hệ sau. Có lẽ, điều đáng suy ngẫm nhất khi nhìn lại cuộc đời Đại tướng không chỉ là ông đã góp phần làm nên những chiến thắng nào, mà còn là cách ông đối diện với trách nhiệm khi đứng trước những quyết định có thể ảnh hưởng đến số phận của rất nhiều người.

Là một học sinh sinh ra trong thời bình, tôi chưa từng trải qua những năm tháng đất nước chìm trong khói lửa. Những gì tôi biết về chiến tranh phần lớn đến từ sách vở và lời kể của những thế hệ đi trước. Nhưng càng tìm hiểu về Võ Nguyên Giáp, tôi càng hiểu rằng hòa bình hôm nay không phải món quà tự nhiên mà lịch sử trao tặng. Đó là thành quả của biết bao con người đã sống, chiến đấu, hy sinh và đặt lợi ích của đất nước lên trên lợi ích riêng mình. Tấm gương của Đại tướng nhắc tôi rằng lòng yêu nước không nhất thiết phải bắt đầu từ những việc phi thường. Đôi khi, nó bắt đầu từ một bài học được học bằng sự nghiêm túc, một lời hứa được giữ bằng trách nhiệm, một việc tốt được thực hiện mà không cần ai ghi nhận.

Thời gian có thể phủ bụi lên những trang giấy, những thế hệ mới có thể lớn lên mà không còn nghe tiếng súng của một thời lịch sử. Nhưng có những giá trị không thuộc riêng một thời đại: lòng yêu nước, sự tỉnh táo trước thử thách, đức khiêm nhường trước thành công và trách nhiệm đối với con người. Đại tướng Võ Nguyên Giáp đã để lại cho dân tộc không chỉ một tên tuổi gắn với chiến thắng Điện Biên Phủ, mà còn một bài học sâu sắc về bản lĩnh và nhân cách. Bởi sau cùng, tầm vóc của một vị tướng không chỉ được đo bằng những chiến thắng ông góp phần làm nên, mà còn bằng trách nhiệm ông mang theo và những giá trị ông để lại cho con người. Và đó cũng là lý do, khi nhắc đến Võ Nguyên Giáp, ta không chỉ nhớ về một người đã đi vào lịch sử, mà còn nhớ về một con người khiến lịch sử trở thành niềm tự hào sống mãi trong lòng dân tộc.