Võ Nguyên Giáp - Người giữ lấy "chắc thắng" ở Điện Biên Phủ

Khi một quyết định có thể thay đổi số phận của cả chiến dịch
Lịch sử thường được nhớ bằng những ngày tháng, những con số và những chiến thắng. Nhưng phía sau một chiến thắng lớn bao giờ cũng là những lựa chọn của con người.
Với Điện Biên Phủ, một trong những lựa chọn có ý nghĩa quyết định được đặt lên vai Đại tướng Võ Nguyên Giáp – người được giao làm Tư lệnh kiêm Bí thư Đảng ủy Chiến dịch Điện Biên Phủ.
Cuối năm 1953, Bộ Chính trị quyết định chọn Điện Biên Phủ làm điểm quyết chiến chiến lược. Đây là một thung lũng nằm ở Tây Bắc, có vị trí quan trọng đối với kế hoạch quân sự của Pháp tại Đông Dương.
Bộ chỉ huy Pháp tin rằng với hệ thống công sự kiên cố, pháo binh, xe tăng và sự yểm trợ của không quân, Điện Biên Phủ sẽ trở thành một “pháo đài” đủ sức nghiền nát chủ lực Việt Minh.
Nhưng phía Việt Nam cũng chuẩn bị cho một trận quyết chiến.
Từ những vùng núi hiểm trở, những con đường nhỏ giữa rừng, hàng vạn bộ đội, dân công, thanh niên xung phong đã ngày đêm vận chuyển lương thực, vũ khí và mở đường ra mặt trận. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, lực lượng tham gia chiến đấu lên tới khoảng 55.000 quân, cùng trên 260.000 lượt dân công và hàng vạn thanh niên xung phong phục vụ chiến dịch.
Tại hang Thẩm Púa, nơi đặt Sở Chỉ huy Chiến dịch đầu tiên, phương án tác chiến ban đầu được xây dựng theo tư tưởng “đánh nhanh, thắng nhanh”. Ngày nổ súng dự kiến là 25/1/1954.
Nhưng chiến trường không đứng yên.
Khi trực tiếp nghiên cứu tình hình, Võ Nguyên Giáp nhận thấy tập đoàn cứ điểm của Pháp đã được củng cố mạnh hơn dự kiến. Nếu tiến công theo phương án cũ, quân ta có thể phải đối mặt với nguy cơ tổn thất rất lớn.
Đây chính là thời khắc khó khăn nhất.
Một bên là kế hoạch đã được chuẩn bị công phu, là thời gian, là quyết tâm chiến đấu và yêu cầu phải nhanh chóng tạo bước ngoặt trên chiến trường.
Một bên là thực tế chiến trường và sinh mạng của hàng vạn người lính.
Võ Nguyên Giáp đã lựa chọn “đánh chắc, tiến chắc”.
Đó là một quyết định không dễ dàng.
Để thực hiện phương án mới, quân ta phải kéo pháo ra, tổ chức lại trận địa, thay đổi cách hiệp đồng và chuẩn bị cho một cuộc chiến lâu dài hơn. Theo tư liệu của Bộ Quốc phòng, việc thay đổi phương châm xuất phát từ quá trình đánh giá lại tương quan lực lượng, hệ thống phòng thủ của địch và mức độ sẵn sàng của quân ta.
Điều đáng nói ở đây không chỉ là tài năng quân sự. Đó còn là trách nhiệm của một người chỉ huy.
Trong chiến tranh, quyết đoán không có nghĩa là cố chấp. Một người chỉ huy giỏi không phải là người luôn bảo vệ kế hoạch ban đầu bằng mọi giá, mà là người đủ bản lĩnh để nhận ra khi nào thực tế đã thay đổi và đủ dũng khí để thay đổi quyết định của chính mình.
Từ đây, Điện Biên Phủ bước vào một cuộc chiến đấu kéo dài.
Ngày 13/3/1954, quân ta mở màn chiến dịch bằng trận tiến công Him Lam. Tiếp đó là Độc Lập, Bản Kéo và các trận đánh ác liệt từng bước siết chặt tập đoàn cứ điểm.
" Từng mét chiến hào được đào.
Từng khẩu pháo được đưa vào trận địa.
Từng đoàn dân công vượt núi.
Từng người lính bám đất, bám chiến hào".
Phía sau những người lính ngoài mặt trận là cả một hậu phương đang dồn sức cho tiền tuyến.
Đó chính là sức mạnh của một cuộc chiến tranh nhân dân.
Chiến dịch không chỉ được quyết định bởi những khẩu pháo hay những trận đánh. Nó còn được tạo nên từ những đôi chân của dân công, những chiếc xe đạp thồ, những con đường xuyên núi, những người thanh niên xung phong và hàng vạn con người sẵn sàng chịu gian khổ để bảo đảm cho tiền tuyến.
Sau 56 ngày đêm chiến đấu, ngày 7/5/1954, quân ta mở đợt tiến công cuối cùng. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị tiêu diệt. Tướng De Castries cùng toàn bộ cơ quan chỉ huy bị bắt. Chiến thắng Điện Biên Phủ trở thành một biểu tượng lớn của lịch sử Việt Nam hiện đại.
Nhưng nếu chỉ kể câu chuyện bằng hai con số “13/3” và “7/5”, chúng ta sẽ bỏ qua điều quan trọng nhất.
" Điện Biên Phủ là câu chuyện của con người.
Là những người lính trẻ đã nằm lại giữa lòng chảo Mường Thanh.
Là những dân công gánh gạo, kéo pháo qua núi.
Là những thanh niên xung phong mở đường dưới bom đạn" .
Và là người chỉ huy đứng trước một quyết định có thể ảnh hưởng đến sinh mạng của cả một chiến dịch.
Bởi vậy, giá trị lớn nhất của câu chuyện Võ Nguyên Giáp ở Điện Biên Phủ không chỉ nằm ở tài thao lược. Đó còn là bài học về bản lĩnh, trách nhiệm, tư duy độc lập và khả năng đưa ra quyết định đúng trước thử thách.
Chiến thắng Điện Biên Phủ sau đó tạo điều kiện quan trọng cho cuộc đấu tranh ngoại giao tại Hội nghị Genève. Thắng lợi quân sự trên chiến trường trở thành cơ sở để Việt Nam bước vào bàn đàm phán với vị thế mới; Hội nghị Genève đi đến việc đình chỉ chiến sự, lập lại hòa bình ở Đông Dương.
Nếu phải gói lại câu chuyện này trong một thông điệp, đó sẽ là:
“Trong những thời khắc quyết định, bản lĩnh không phải là đi nhanh nhất, mà là biết lựa chọn con đường chắc chắn nhất để bảo vệ con người và đi tới thắng lợi.”
Võ Nguyên Giáp đã để lại cho thế hệ hôm nay không chỉ một dấu ấn quân sự mà còn một bài học về trách nhiệm trước lịch sử.
" Lịch sử không chỉ nằm trong những trang sách.
Lịch sử nằm trong những con người đã sống, chiến đấu, hy sinh và lựa chọn".
Và Điện Biên Phủ nhắc chúng ta rằng hòa bình hôm nay không phải là điều tự nhiên mà có. Đằng sau hai chữ “hòa bình” là biết bao tuổi trẻ đã đi qua chiến tranh, biết bao con người đã gửi lại tuổi xuân nơi chiến trường.
Vì thế, kể lại câu chuyện về Võ Nguyên Giáp không phải để chỉ nhắc lại một chiến thắng.
Đó là cách để thế hệ hôm nay hiểu hơn về giá trị của độc lập, hòa bình; biết trân trọng quá khứ và có trách nhiệm với hiện tại.
Một người có thể đưa ra một quyết định. Nhưng một quyết định đúng, khi được đặt trong sức mạnh của cả dân tộc, có thể làm nên lịch sử.
Đó chính là “hoa lửa” của Điện Biên Phủ – ngọn lửa được thắp lên từ lòng yêu nước, trí tuệ, ý chí và sự hy sinh của cả một thế hệ.