VÕ NGUYÊN GIÁP – QUYẾT ĐỊNH KHÓ KHĂN NHẤT Ở ĐIỆN BIÊN PHỦ

Đầu năm 1954, khi Chiến dịch Điện Biên Phủ chuẩn bị bước vào giai đoạn quyết định, Đại tướng Võ Nguyên Giáp được giao nhiệm vụ làm Chỉ huy trưởng kiêm Bí thư Đảng ủy Mặt trận Điện Biên Phủ. Đây là một trọng trách đặc biệt lớn, bởi Điện Biên Phủ được xác định là nơi diễn ra cuộc quyết chiến chiến lược giữa quân đội ta và quân đội Pháp.

Trước khi lên đường ra mặt trận, Đại tướng nhận được lời căn dặn của Chủ tịch Hồ Chí Minh: “Chắc thắng mới đánh, không chắc thắng không đánh.” Lời căn dặn ấy trở thành một nguyên tắc quan trọng để ông cân nhắc trong quá trình chỉ huy chiến dịch.

Ban đầu, phương án tác chiến được xác định theo phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh”. Theo kế hoạch ấy, quân ta dự kiến tập trung lực lượng, nhanh chóng tiến công và kết thúc trận đánh trong thời gian ngắn.

Nhưng khi trực tiếp có mặt tại chiến trường, Võ Nguyên Giáp không chỉ nhìn vào những gì đã được chuẩn bị.

Ông dành nhiều ngày theo dõi tình hình, nghiên cứu cách bố trí của quân Pháp và lắng nghe ý kiến từ các cán bộ trực tiếp làm nhiệm vụ. Qua đó, ông nhận thấy tình hình đã có những thay đổi đáng kể: quân Pháp tăng cường lực lượng, xây dựng hệ thống công sự ngày càng kiên cố; trong khi công tác chuẩn bị và khả năng hiệp đồng của quân ta chưa hoàn toàn bảo đảm cho một trận đánh nhanh.

Trước mắt ông lúc ấy là một lựa chọn vô cùng khó khăn.

Nếu tiếp tục phương án ban đầu, chiến dịch có thể phải đối mặt với những rủi ro lớn.

Nếu thay đổi, toàn bộ công tác chuẩn bị gần như phải tổ chức lại.

Đó không chỉ là thay đổi một kế hoạch trên giấy.

Nó đồng nghĩa với việc kéo pháo ra khỏi trận địa, điều chỉnh đội hình bộ đội, xây dựng lại trận địa và chuẩn bị cho một chiến dịch dài ngày hơn. Những gì quân và dân đã dày công chuẩn bị phải được sắp xếp lại từ đầu.

Võ Nguyên Giáp hiểu rõ những khó khăn ấy.

Nhưng ông cũng hiểu rằng phía sau mỗi quyết định của người chỉ huy là sinh mạng của hàng vạn cán bộ, chiến sĩ.

Sau nhiều ngày suy nghĩ, ông đi đến quyết định hoãn cuộc tiến công, thay đổi phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Đây được các nguồn chính thống đánh giá là một quyết định khó khăn nhưng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với thắng lợi của Chiến dịch Điện Biên Phủ.

Quyết định ấy sau đó được đưa ra thảo luận trong Đảng ủy Mặt trận và được thống nhất. Đại tướng không đơn độc đưa ra quyết định mà thực hiện theo nguyên tắc tập thể, trên cơ sở đánh giá tình hình thực tế và quán triệt chỉ đạo của Trung ương, Chủ tịch Hồ Chí Minh.

Từ thời điểm đó, Võ Nguyên Giáp cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch tổ chức lại thế trận.

Quân ta xây dựng hệ thống giao thông hào, đưa pháo vào những vị trí phù hợp, củng cố hậu cần và từng bước bao vây tập đoàn cứ điểm. Thay vì tìm cách kết thúc chiến dịch trong thời gian thật ngắn, quân ta tiến công từng bước, tiêu diệt từng bộ phận và ngày càng siết chặt vòng vây đối với quân Pháp.

Điều đáng chú ý là “đánh chắc, tiến chắc” không phải sự lựa chọn của một người chỉ huy muốn kéo dài chiến tranh, mà là một quyết định nhằm bảo đảm khả năng giành thắng lợi và hạn chế tổn thất cho bộ đội.

Chính ở đây, người ta có thể nhìn thấy một phẩm chất quan trọng của Võ Nguyên Giáp: trách nhiệm của người cầm quân.

Một vị tướng không chỉ cần quyết đoán.

Người cầm quân còn phải biết khi nào cần tiến, khi nào cần dừng; biết từ bỏ một phương án đã chuẩn bị công phu khi thực tế chứng minh phương án ấy không còn phù hợp.

Với Võ Nguyên Giáp, quyết định thay đổi phương châm tác chiến được ông xem là một trong những quyết định khó khăn nhất trong cuộc đời cầm quân.

Nhưng lịch sử sau đó đã cho thấy sự lựa chọn ấy là đúng đắn.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, quân ta mở màn Chiến dịch Điện Biên Phủ bằng trận tiến công cứ điểm Him Lam. Sau 56 ngày đêm chiến đấu, đến ngày 7 tháng 5 năm 1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bị đánh bại.

Chiến thắng ấy là kết quả của sự lãnh đạo của Đảng, Chủ tịch Hồ Chí Minh, sự chiến đấu và hy sinh của quân đội, sự đóng góp của nhân dân và nhiều lực lượng trên chiến trường. Trong đó, quyết định thay đổi phương châm tác chiến của Đại tướng Võ Nguyên Giáp là một nhân tố quan trọng góp phần vào thắng lợi của chiến dịch.

Nhưng điều đáng nhớ về Võ Nguyên Giáp không chỉ là một quyết định quân sự.

Đằng sau quyết định ấy là hình ảnh một người chỉ huy dám chịu trách nhiệm trước một lựa chọn khó khăn, biết lắng nghe, biết đánh giá lại thực tế và đặt mục tiêu chắc thắng lên trên việc cố giữ một kế hoạch đã định sẵn.

Lịch sử thường ghi nhớ những người chiến thắng.

Nhưng để đi đến chiến thắng, đôi khi người chỉ huy phải có đủ bản lĩnh để dừng lại trước khi bước vào một trận đánh chưa chắc thắng.

Ở Điện Biên Phủ, Võ Nguyên Giáp đã đứng trước chính lựa chọn ấy.

Ông đã chọn “đánh chắc, tiến chắc”.

Và quyết định ấy trở thành một trong những dấu ấn nổi bật trong cuộc đời cầm quân của Đại tướng Võ Nguyên Giáp.

Có những chiến thắng được tạo nên bởi một trận đánh quyết liệt. Nhưng cũng có những chiến thắng bắt đầu từ một quyết định biết dừng lại đúng lúc. Ở Điện Biên Phủ, quyết định ấy đã mang tên Võ Nguyên Giáp.