VÕ NGUYÊN GIÁP – TỪ NGƯỜI THẦY GIÁO ĐẾN VỊ TƯ LỆNH CHIẾN DỊCH ĐIỆN BIÊN PHỦ

1. Người thầy giáo bước vào cách mạng

Võ Nguyên Giáp sinh ngày 25/8/1911 tại làng An Xá, huyện Lệ Thủy, tỉnh Quảng Bình. Thuở trẻ, ông theo học và sau đó làm nghề dạy học. Ông cũng viết báo, tham gia các hoạt động yêu nước và từng bước đến với phong trào cách mạng.

Những năm đầu hoạt động, Võ Nguyên Giáp tham gia phong trào học sinh, sinh viên và các tổ chức cách mạng. Ông từng bị chính quyền thực dân bắt giam. Sau khi được trả tự do, ông tiếp tục hoạt động và làm báo.

Điều đặc biệt là Võ Nguyên Giáp không được đào tạo chính quy trong một trường quân sự lớn trước khi trở thành người chỉ huy quân đội. Kiến thức quân sự của ông được hình thành qua quá trình tự học, nghiên cứu lịch sử quân sự và đặc biệt là thực tiễn chiến đấu.

2. Gặp Nguyễn Ái Quốc

Năm 1940, Võ Nguyên Giáp sang Trung Quốc và gặp Nguyễn Ái Quốc. Cuộc gặp này mở ra một giai đoạn mới trong cuộc đời ông.

Năm 1941, sau khi Nguyễn Ái Quốc trở về Pác Bó, Võ Nguyên Giáp cũng trở về Việt Nam hoạt động. Ông được giao nhiệm vụ xây dựng lực lượng vũ trang và chuẩn bị cho cuộc đấu tranh giành chính quyền.

Ngày 22/12/1944, tại khu rừng Trần Hưng Đạo, Cao Bằng, Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân được thành lập với 34 chiến sĩ. Võ Nguyên Giáp được giao chỉ huy đội. Đây là tiền thân của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Ngay sau khi thành lập, đội đánh hai trận đầu tiên tại Phai Khắt và Nà Ngần. Những chiến thắng này có ý nghĩa lớn về tinh thần, chứng minh rằng lực lượng vũ trang cách mạng có khả năng tổ chức và chiến đấu.

3. Từ Tổng khởi nghĩa đến cuộc kháng chiến toàn quốc

Trong Cách mạng tháng Tám năm 1945, Võ Nguyên Giáp là một trong những người chỉ huy lực lượng vũ trang tham gia giành chính quyền. Sau khi nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa ra đời, ông giữ nhiều trọng trách trong Chính phủ và quân đội.

Cuối năm 1946, khi thực dân Pháp mở rộng chiến tranh, Võ Nguyên Giáp trở thành Tổng Chỉ huy Quân đội nhân dân Việt Nam. Cuộc kháng chiến toàn quốc bắt đầu trong điều kiện lực lượng Việt Nam còn yếu hơn rất nhiều về vũ khí, trang bị và hậu cần.

Chiến lược của quân đội Việt Nam là bảo toàn lực lượng, tiến hành chiến tranh nhân dân, từng bước xây dựng lực lượng chính quy và thay đổi tương quan trên chiến trường.

4. Từ Việt Bắc đến Biên giới

Năm 1947, quân Pháp mở cuộc tiến công quy mô lớn lên Việt Bắc nhằm tiêu diệt cơ quan đầu não kháng chiến. Quân đội Việt Nam tổ chức chống trả và buộc quân Pháp phải rút lui.

Chiến thắng Việt Bắc Thu – Đông 1947 chứng minh rằng Pháp không thể nhanh chóng kết thúc chiến tranh bằng một cuộc tiến công lớn vào căn cứ địa.

Đến năm 1950, quân đội Việt Nam mở Chiến dịch Biên giới. Đây là chiến dịch tiến công quy mô lớn đầu tiên của quân đội Việt Nam. Chiến thắng giúp khai thông biên giới Việt – Trung, mở rộng căn cứ địa và tạo điều kiện để Việt Nam nhận thêm sự hỗ trợ từ các nước xã hội chủ nghĩa.

Sau chiến dịch này, lực lượng Việt Nam ngày càng trưởng thành và bắt đầu có khả năng mở những chiến dịch lớn hơn.

5. Quyết định lịch sử tại Điện Biên Phủ

Năm 1953, Pháp xây dựng kế hoạch Nava nhằm giành thắng lợi quân sự quyết định tại Đông Dương. Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được xây dựng thành một căn cứ quân sự lớn ở Tây Bắc.

Quân đội Việt Nam quyết định mở chiến dịch Điện Biên Phủ. Ban đầu, phương án tác chiến được chuẩn bị theo phương châm “đánh nhanh, giải quyết nhanh”.

Tuy nhiên, khi trực tiếp khảo sát tình hình chiến trường và cân nhắc khả năng thực tế, Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận thấy phương án này chứa đựng rủi ro rất lớn. Pháo binh Việt Nam phải kéo vào trận địa bằng sức người, đường vận chuyển khó khăn, trong khi quân Pháp có hệ thống phòng ngự mạnh và hỏa lực lớn.

Sau khi cân nhắc, Võ Nguyên Giáp đưa ra một quyết định khó khăn: thay đổi phương châm tác chiến sang “đánh chắc, tiến chắc”.

Quyết định ấy đồng nghĩa với việc phải kéo pháo ra khỏi trận địa, tổ chức lại toàn bộ kế hoạch và chấp nhận chiến dịch kéo dài hơn dự kiến. Đây là một trong những quyết định quan trọng nhất trong sự nghiệp quân sự của Võ Nguyên Giáp.

6. 56 ngày đêm

Chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu ngày 13/3/1954. Quân đội Việt Nam lần lượt tiến công các cứ điểm vòng ngoài, sau đó từng bước siết chặt tập đoàn cứ điểm.

Chiến dịch diễn ra trong điều kiện vô cùng khắc nghiệt. Hàng vạn dân công vận chuyển lương thực, đạn dược bằng xe đạp thồ, ngựa, thuyền và sức người. Bộ đội phải đào hàng trăm kilômét giao thông hào, từng bước áp sát các cứ điểm.

Quân Pháp cũng chống trả quyết liệt, sử dụng pháo binh và không quân để giữ tập đoàn cứ điểm. Nhưng sau 56 ngày đêm chiến đấu, hệ thống phòng thủ Điện Biên Phủ từng bước bị phá vỡ.

Chiều 7/5/1954, quân đội Việt Nam tiến vào Sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm. Tướng De Castries cùng toàn bộ Bộ tham mưu bị bắt. Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc với thắng lợi của quân đội Việt Nam.

7. Một vị tướng không chỉ nhìn vào chiến thắng

Một trong những điều đáng chú ý trong tư duy quân sự của Võ Nguyên Giáp là ông luôn coi trọng yếu tố con người. Trong điều kiện vũ khí còn hạn chế, sức mạnh của quân đội Việt Nam phụ thuộc rất lớn vào khả năng tổ chức, tinh thần chiến đấu và sự ủng hộ của nhân dân.

Sau chiến thắng Điện Biên Phủ, Võ Nguyên Giáp tiếp tục giữ nhiều trọng trách trong quân đội và Nhà nước. Trong kháng chiến chống Mỹ, ông tiếp tục là một trong những nhà lãnh đạo quân sự chủ chốt.

Ông tham gia chỉ đạo xây dựng quân đội, tổ chức hậu cần và hoạch định nhiều vấn đề chiến lược. Quân đội nhân dân Việt Nam ngày càng phát triển về quy mô và khả năng tác chiến.

8. Một cuộc đời gắn với lịch sử quân đội Việt Nam

Võ Nguyên Giáp qua đời ngày 4/10/2013, hưởng thọ 102 tuổi. Ông là một trong những nhân vật quân sự nổi bật nhất của lịch sử Việt Nam hiện đại.

Điều đặc biệt trong câu chuyện của ông là điểm xuất phát. Từ một người thầy giáo, không được đào tạo qua con đường quân sự truyền thống, Võ Nguyên Giáp trở thành Tổng Tư lệnh của một quân đội và trực tiếp chỉ huy những chiến dịch lớn.

Nhưng nếu chỉ nhắc đến Võ Nguyên Giáp bằng chiến thắng Điện Biên Phủ thì chưa đủ. Cuộc đời ông trải dài qua quá trình hình thành, xây dựng và trưởng thành của Quân đội nhân dân Việt Nam.

Từ khu rừng Trần Hưng Đạo với 34 chiến sĩ năm 1944 đến Điện Biên Phủ năm 1954 là một chặng đường chỉ kéo dài mười năm, nhưng đó là mười năm quân đội Việt Nam chuyển mình từ một đội quân nhỏ bé thành lực lượng có khả năng đánh bại một tập đoàn cứ điểm lớn của quân đội Pháp.