Võ Nguyên Giáp và khẩu súng đầu tiên của đội

Mỗi khi nhắc đến Đội Việt Nam Tuyên truyền Giải phóng quân với 34 chiến sĩ năm 1944, người ta thường nhớ đến những trận Phai Khắt, Nà Ngần hay lá cờ đỏ giữa rừng Trần Hưng Đạo. Nhưng trong nhiều hồi ký của các chiến sĩ, còn có một kỷ niệm rất đặc biệt: câu chuyện về khẩu súng đầu tiên mà đơn vị coi như tài sản quý giá nhất của mình.

Những ngày chuẩn bị thành lập đội, vũ khí vô cùng thiếu thốn. Có người mang súng trường cũ, có người dùng súng kíp, có người chỉ có dao găm hoặc lựu đạn ít ỏi. Đối với một lực lượng chuẩn bị chiến đấu, mỗi khẩu súng đều có giá trị như một phần sinh mệnh.

Một cựu chiến sĩ kể rằng, trong số vũ khí của đơn vị có một khẩu súng trường còn khá tốt, được anh em gọi vui là “khẩu súng quý của đội”. Khi nhận súng, ai cũng nâng niu, lau chùi cẩn thận vì biết rằng súng đạn lúc ấy rất khó kiếm.

Hôm ấy, Võ Nguyên Giáp đến kiểm tra công tác chuẩn bị. Ông không chỉ xem đội hình hay kế hoạch tác chiến mà còn xem từng khẩu súng. Đến khẩu súng ấy, ông cầm lên, mở khóa nòng, kiểm tra thật kỹ rồi hỏi:

— Ai được giao giữ khẩu này?

Một chiến sĩ trẻ bước lên, vẻ hơi hồi hộp.

Ông mỉm cười:

— Giữ súng không chỉ là giữ vũ khí, mà là giữ niềm tin của đồng đội.

Người chiến sĩ gật đầu thật mạnh.

Buổi tối, bên bếp lửa, anh em bàn tán về trận đánh sắp tới. Có người lo đạn ít, có người lo súng cũ dễ kẹt. Võ Nguyên Giáp lắng nghe rồi nói:

— Súng quan trọng, nhưng con người còn quan trọng hơn. Biết dùng mưu trí, biết dựa vào dân thì súng ít vẫn đánh được.

Ông nhắc lại kinh nghiệm của cha ông trong lịch sử: nhiều khi thắng lợi không thuộc về bên có nhiều vũ khí hơn, mà thuộc về bên có chính nghĩa và biết tổ chức lực lượng.

Trước trận Phai Khắt, người chiến sĩ giữ khẩu súng quý gần như không ngủ. Anh tháo ra lau lại nhiều lần dưới ánh đèn dầu. Thấy vậy, Võ Nguyên Giáp đi ngang qua liền hỏi:

— Lo súng hỏng à?

— Thưa anh, em sợ lúc cần nhất mà súng không nổ.

Ông ngồi xuống cạnh anh rồi nói chậm rãi:

— Chuẩn bị kỹ là đúng. Nhưng đừng để nỗi sợ làm mình mất bình tĩnh. Người lính trước hết phải vững ở trong lòng.

Câu nói ấy theo người chiến sĩ suốt cả cuộc đời.

Khi trận Phai Khắt nổ ra, khẩu súng ấy đã được dùng để khống chế tên lính gác đầu tiên. Trận thắng nhanh gọn, đơn vị thu thêm nhiều vũ khí mới. Sau trận, anh em cười vui:

— Từ nay đội mình không còn chỉ có một khẩu súng quý nữa rồi!

Nhưng điều khiến tôi xúc động nhất là thái độ của Võ Nguyên Giáp sau chiến thắng. Ông không ca ngợi vũ khí thu được nhiều, mà nhắc ngay:

— Có thêm súng càng phải giữ kỷ luật tốt hơn. Súng của cách mạng là để bảo vệ nhân dân.

Nhiều năm sau, khi Quân đội nhân dân Việt Nam đã có những binh đoàn lớn, pháo lớn, xe tăng, máy bay, một số cựu chiến sĩ vẫn nhớ về khẩu súng đầu tiên ấy với tình cảm đặc biệt. Nó gợi nhớ thời kỳ mà lực lượng cách mạng còn nhỏ bé nhưng đầy quyết tâm.

Khi kể lại câu chuyện “Võ Nguyên Giáp và khẩu súng đầu tiên của đội”, tôi nghĩ rằng giá trị của khẩu súng không nằm ở kim loại hay sức bắn của nó. Nó tượng trưng cho bước khởi đầu của một đội quân từ tay trắng, cho sự cẩn trọng, trách nhiệm và niềm tin của những con người đã dám đứng lên vì độc lập dân tộc.

Từ một vài khẩu súng cũ giữa rừng Việt Bắc, một quân đội của nhân dân đã trưởng thành và làm nên những chiến thắng lớn của lịch sử Việt Nam. Và trong ký ức của những người lính năm xưa, khẩu súng đầu tiên ấy mãi là biểu tượng của niềm tin lớn được thắp lên từ những điều nhỏ bé nhất.