VÕ NGUYÊN GIÁP VÀ NHỮNG NGƯỜI LÍNH TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN ĐIỆN BIÊN PHỦ

VÕ NGUYÊN GIÁP VÀ NHỮNG NGƯỜI LÍNH TRÊN ĐƯỜNG ĐẾN ĐIỆN BIÊN PHỦ

Nhân vật: Đại tướng Võ Nguyên Giáp (1911–2013)

Nhắc đến Đại tướng Võ Nguyên Giáp, nhiều người thường nhớ ngay đến chiến thắng Điện Biên Phủ năm 1954. Đó là một trong những chiến thắng có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong lịch sử đấu tranh giành độc lập của dân tộc Việt Nam. Tuy nhiên, phía sau chiến thắng được ghi lại bằng những con số và những mốc thời gian ấy là một hành trình dài với biết bao con người đã phải vượt qua núi rừng, thiếu thốn, hiểm nguy và những ngày tháng chiến đấu vô cùng gian khổ. Trong hành trình ấy, Võ Nguyên Giáp là người giữ trọng trách chỉ huy, còn hàng vạn cán bộ, chiến sĩ, dân công và nhân dân đã cùng nhau tạo nên sức mạnh đưa chiến dịch đi đến thắng lợi.

Sau những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, lực lượng kháng chiến từng bước trưởng thành. Quân đội Việt Nam không còn chỉ chiến đấu bằng những đơn vị nhỏ lẻ mà đã có khả năng tổ chức những chiến dịch quy mô ngày càng lớn. Tuy nhiên, chiến tranh vẫn đặt ra những thử thách rất khắc nghiệt. Vũ khí và phương tiện còn thiếu, địa hình chiến đấu hiểm trở, việc vận chuyển lương thực và đạn dược đến mặt trận gặp vô vàn khó khăn. Trong điều kiện ấy, mỗi quyết định của người chỉ huy đều phải tính đến khả năng thực tế của quân đội và sức chịu đựng của con người.

Đầu năm 1954, Điện Biên Phủ trở thành tâm điểm của cuộc chiến. Quân Pháp xây dựng tại đây một tập đoàn cứ điểm lớn với hệ thống phòng ngự được tổ chức nhằm kiểm soát khu vực Tây Bắc và thu hút lực lượng chủ lực của Việt Minh vào một trận quyết chiến. Phía Việt Nam chuẩn bị đưa lực lượng lớn đến khu vực này. Để đưa quân và vũ khí đến Điện Biên Phủ, một hệ thống hậu cần khổng lồ phải được hình thành giữa núi rừng Tây Bắc.

Những con đường vào chiến trường không giống những tuyến giao thông ngày nay. Đó là những cung đường núi hiểm trở, nhiều đoạn phải mở mới hoặc sửa chữa để có thể vận chuyển hàng hóa. Lương thực, đạn dược và các nhu yếu phẩm phải được đưa từ hậu phương lên phía trước. Hàng vạn dân công và thanh niên xung phong tham gia vào quá trình vận chuyển, góp phần bảo đảm cho bộ đội có điều kiện chiến đấu trong thời gian dài.

Trong những đoàn người ấy có rất nhiều người không bao giờ xuất hiện trong các bức ảnh nổi tiếng của chiến dịch. Họ kéo xe, gùi hàng, vận chuyển lương thực, sửa đường và làm những công việc phục vụ chiến trường. Có người là thanh niên mới lớn, có người đã có gia đình, có người đến từ những vùng quê rất xa. Mỗi người một hoàn cảnh, nhưng khi chiến dịch bắt đầu, họ cùng chung một nhiệm vụ: đưa những gì cần thiết đến nơi bộ đội đang chiến đấu.

Đối với người chỉ huy, đó là một bài toán rất lớn. Một kế hoạch quân sự chỉ có thể thực hiện khi có đủ con người, vũ khí, lương thực và khả năng bảo đảm hậu cần. Võ Nguyên Giáp phải cùng Bộ Chỉ huy chiến dịch theo dõi tình hình và đưa ra những quyết định quan trọng. Một trong những quyết định có ý nghĩa đặc biệt là chuyển phương châm tác chiến từ “đánh nhanh, giải quyết nhanh” sang “đánh chắc, tiến chắc”. Quyết định ấy được đưa ra sau khi đánh giá lại tình hình thực tế và tương quan lực lượng, bởi việc đưa quân vào một trận đánh lớn cần phải bảo đảm khả năng giành thắng lợi và hạn chế tổn thất.

Quyết định thay đổi phương châm không đơn giản là thay đổi một câu chữ trên giấy. Nó đồng nghĩa với việc toàn bộ chiến dịch phải có những điều chỉnh lớn. Bộ đội phải tiếp tục chuẩn bị, hệ thống giao thông và hậu cần phải được củng cố, pháo binh phải được bố trí phù hợp và công tác chuẩn bị chiến trường phải được thực hiện kỹ lưỡng hơn. Điều đó đòi hỏi sự kiên nhẫn rất lớn của người chỉ huy và sự bền bỉ của hàng vạn con người đang phục vụ chiến dịch.

Ngày 13 tháng 3 năm 1954, chiến dịch Điện Biên Phủ bắt đầu. Những trận đánh diễn ra ác liệt quanh các cứ điểm của quân Pháp. Bộ đội Việt Minh từng bước tiến công, chiếm giữ các vị trí quan trọng và thu hẹp phạm vi phòng ngự của đối phương. Cuộc chiến kéo dài nhiều tuần lễ. Mỗi mét đất giành được đều phải trả giá bằng mồ hôi, sức lực và cả sự hy sinh của những người lính.

Ở phía sau chiến hào, công tác hậu cần vẫn không ngừng diễn ra. Những đoàn dân công tiếp tục vận chuyển hàng hóa. Những người làm nhiệm vụ cứu chữa thương binh tiếp tục công việc. Những tuyến đường bị phá lại được sửa chữa. Những chiếc xe, những đôi chân và những chiếc xe đạp thồ tiếp tục đưa lương thực, đạn dược về phía trước. Chiến trường Điện Biên Phủ vì thế không chỉ là nơi những người lính trực tiếp cầm súng chiến đấu, mà còn là nơi sức mạnh của cả hậu phương được tập trung.

Võ Nguyên Giáp phải đối mặt với một trong những quyết định khó khăn nhất của cuộc đời chỉ huy. Trong chiến tranh, người chỉ huy luôn phải đứng trước câu hỏi về cách đạt được mục tiêu với khả năng bảo đảm thắng lợi cao nhất. Việc thay đổi phương châm tác chiến cho thấy một tư duy quan trọng: không phải lúc nào kế hoạch ban đầu cũng phải được giữ nguyên bằng mọi giá. Khi thực tế thay đổi, người chỉ huy phải biết đánh giá lại và chịu trách nhiệm với quyết định của mình.

Sau 56 ngày đêm chiến đấu, chiều ngày 7 tháng 5 năm 1954, tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ thất thủ. Chiến thắng này tạo nên một bước ngoặt quan trọng của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp và có ảnh hưởng lớn đến tiến trình đàm phán tại Hội nghị Genève về Đông Dương.

Nhưng nếu chỉ nhìn vào ngày 7 tháng 5, chúng ta sẽ không thấy hết ý nghĩa của chiến thắng. Đằng sau khoảnh khắc lịch sử ấy là hàng tháng trời chuẩn bị, hàng vạn con người mở đường, vận chuyển, chiến đấu và phục vụ chiến trường. Có những người trở về sau chiến dịch. Cũng có những người đã nằm lại trên mảnh đất Điện Biên. Mỗi người đều góp một phần vào chiến thắng chung.

Câu chuyện về Võ Nguyên Giáp tại Điện Biên Phủ vì vậy không chỉ là câu chuyện của một vị tướng. Đó còn là câu chuyện về trách nhiệm của người đứng đầu khi phải đưa ra những quyết định liên quan đến sinh mạng của rất nhiều người. Một người chỉ huy phải biết nhìn xa, nhưng cũng phải hiểu điều kiện thực tế của người lính. Phải có quyết tâm, nhưng quyết tâm không đồng nghĩa với chủ quan. Phải biết tiến lên, nhưng cũng phải biết thay đổi khi hoàn cảnh đòi hỏi.

Đối với thế hệ trẻ hôm nay, Điện Biên Phủ còn để lại một bài học khác: không có thành công lớn nào được tạo nên chỉ bởi một cá nhân. Một người có thể giữ vai trò quyết định ở một thời điểm, nhưng để biến quyết định thành hiện thực cần sự chung sức của rất nhiều người. Trong học tập, công việc, hoạt động đoàn thể hay xây dựng quê hương cũng vậy. Người lập kế hoạch cần người thực hiện; người lãnh đạo cần tập thể; một ý tưởng tốt cần sự kiên trì để biến thành kết quả cụ thể.

Hình ảnh Đại tướng Võ Nguyên Giáp vì thế luôn gắn liền với một thế hệ đã đi qua chiến tranh. Nhưng phía sau hình ảnh vị tướng là hình ảnh của những người lính bình thường, những dân công, những thanh niên xung phong và những người dân đã dành sức lực của mình cho chiến trường. Chính họ đã tạo nên phần nền tảng để những quyết định trên sở chỉ huy có thể trở thành hiện thực.

Điện Biên Phủ đã trở thành một địa danh đặc biệt trong lịch sử Việt Nam. Mỗi khi nhắc đến nơi đây, chúng ta không chỉ nhớ về một chiến thắng quân sự, mà còn nhớ đến ý chí của một dân tộc trong một giai đoạn vô cùng gian khổ. Và trong ký ức ấy, Võ Nguyên Giáp cùng những người lính của mình trở thành một phần không thể tách rời của câu chuyện về một thế hệ đã dành tuổi trẻ cho độc lập của đất nước.

Thông điệp: Một chiến thắng lớn luôn được tạo nên từ rất nhiều con người và rất nhiều công việc thầm lặng. Câu chuyện về Võ Nguyên Giáp và Điện Biên Phủ nhắc thế hệ hôm nay rằng bản lĩnh của người lãnh đạo không chỉ nằm ở khả năng quyết định, mà còn ở việc biết nhìn vào thực tế, biết chịu trách nhiệm và biết phát huy sức mạnh của cả tập thể.