Võ Quí Huân

Kỹ sư Võ Quí Huân sinh ngày 7-11-1912, trong một gia đình có truyền thống cách mạng ở Thanh Chương, Nghệ An. Tuổi thiếu niên, chứng kiến nhiều cuộc biểu tình của những người nông dân yêu nước bị thực dân Pháp đàn áp đẫm máu, từ đó, lòng căm thù giặc ngoại xâm, ý chí muốn giúp dân, giúp nước đã in sâu trong tâm trí Võ Quí Huân.

Năm 19 tuổi, ra Hà Nội, Võ Quí Huân quyết tâm học tập và xác định “phải học tập cho giỏi để sau này phụng sự quê hương, đất nước”. Sau khi trở về Vinh, ông ra tờ báo Đông Dương hoạt động in bằng 3 thứ tiếng: Hán, Việt, Pháp. Ông làm chủ nhiệm, phóng viên kiêm thư ký tòa soạn của báo. Báo Đông Dương hoạt động phát hành được một thời gian thì bị mật thám theo dõi và bắt dừng hoạt động vì mang nội dung tiến bộ, đấu tranh chống thực dân, phong kiến. Để tránh bị mật thám bắt, ông trốn sang Pháp tiếp tục con đường học tập và làm việc.

Mùa hè năm 1946, Chủ tịch Hồ Chí Minh có chuyến công du nước Pháp nhằm mưu cầu nền độc lập bền vững cho nước nhà. Bác đã mời một số trí thức Việt kiều yêu nước tại Pháp theo Bác về Việt Nam chuẩn bị cho cuộc trường kỳ kháng chiến của dân tộc, đó là kỹ sư Phạm Quang Lễ (sau đổi tên là Trần Đại Nghĩa), kỹ sư Võ Quí Huân, kỹ sư Võ Đình Quỳnh và bác sĩ Trần Hữu Tước.

Kỹ sư Võ Quí Huân.

Trong hồi ký của mình, Giáo sư Trần Đại Nghĩa từng nhắc lại câu chuyện năm xưa: “Ngày ấy, tôi và anh Tước, anh Quỳnh còn độc thân nên không bị vướng bận chuyện gia đình. Nhưng anh Võ Quí Huân đã có gia đình riêng, vợ anh là tiến sĩ ngôn ngữ, người Pháp gốc Nga và con gái mới 2 tuổi... Trên tàu, thỉnh thoảng chúng tôi thấy anh Huân có chút bâng khuâng nhìn về phía xa xăm trên biển cả. Anh em chúng tôi rất quý mến và cảm phục anh Võ Quí Huân. Chắc chắn anh đã phải trải qua những giờ phút đắn đo, cân nhắc, phải xa vợ trẻ và con thơ thật không dễ. Anh Võ Quí Huân đã về nước theo tiếng gọi của Tổ quốc, con tim anh nặng tình nước non”.