Võ Tá Du – Người viết nhật ký giữa lửa đạn ở Cô Lin

Sáng ngày 14/3/1988, trên vùng biển Trường Sa, tàu HQ-505 nằm giữa tiếng pháo và những cột khói đang bốc lên từ phía Gạc Ma. Trong khoảnh khắc mà sự sống và cái chết chỉ cách nhau một đường đạn, sĩ quan Võ Tá Du vẫn cầm bút ghi lại từng diễn biến đang xảy ra.

Cuốn sổ nhỏ ấy về sau được lưu giữ tại Bảo tàng Hải quân. Những trang giấy đã ố vàng, mép sổ sờn rách, còn nét chữ thì gấp gáp với nhiều từ viết tắt. Đó không phải một tác phẩm được viết trong căn phòng yên tĩnh. Đó là nhật ký chiến đấu được ghi ngay giữa khói lửa.

Tháng 3/1988, Võ Tá Du là Thuyền phó Chính trị, Bí thư Chi bộ tàu HQ-505. Con tàu được giao nhiệm vụ đưa lực lượng và vật liệu ra xây dựng, bảo vệ đảo Cô Lin thuộc quần đảo Trường Sa của Việt Nam.

Chiều 13/3, HQ-505 đến vị trí quy định. Trước những hành động uy hiếp ngày càng nguy hiểm của tàu chiến đối phương, cấp ủy và chỉ huy tàu xác định phải nhanh chóng đưa người lên bãi đá, cắm cờ và khẳng định chủ quyền.

Rạng sáng 14/3, một nhóm cán bộ, chiến sĩ HQ-505 bơi vào Cô Lin, mang theo cờ Tổ quốc, cọc tiêu và dụng cụ xây dựng. Võ Tá Du trực tiếp tham gia chỉ huy lực lượng thực hiện nhiệm vụ. Trên bãi đá chỉ nhô lên khi thủy triều xuống, hai lá cờ đỏ sao vàng đã được dựng lên giữa sóng gió.

Ít giờ sau, tiếng súng bắt đầu vang lên.

Từ tàu HQ-505, cán bộ, chiến sĩ nhìn thấy tàu HQ-604 ở phía Gạc Ma bị bắn phá dữ dội. Tàu HQ-505 cũng trở thành mục tiêu tấn công. Đạn pháo làm hỏng hệ thống điều khiển, phá thủng bình khí của bộ phận ly hợp, đánh trúng buồng thông tin và khiến một cán bộ ngành thông tin bị thương.

Giữa lúc ấy, Võ Tá Du vừa theo dõi tình hình, vừa ghi nhanh từng mốc thời gian vào sổ. Những dòng nhật ký cho thấy chỉ trong khoảng hơn mười phút, tàu liên tiếp bị hư hỏng: hệ thống lái gặp sự cố, điện điều khiển bị phá hủy, máy tàu dần mất khả năng hoạt động và nhiều vị trí bốc cháy.

Trước nguy cơ con tàu có thể bị đánh chìm, Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ đưa ra quyết định táo bạo: cho tàu mở hết tốc độ, lao thẳng lên bãi đá Cô Lin.

Mệnh lệnh được thực hiện trong điều kiện bộ phận điều khiển gần như tê liệt. Các thủy thủ phải chuyển sang điều khiển bằng tay. Trong tiếng đạn nổ và khói lửa bao phủ đài chỉ huy, HQ-505 vẫn tiến về phía trước.

Khoảng 8 giờ 18 phút, hai máy tàu ngừng hẳn. Nhưng lúc ấy, mũi tàu đã nằm chắc trên bãi đá Cô Lin.

Một con tàu vận tải bị bắn cháy đã hóa thành một “cột mốc chủ quyền” bằng thép.

Nguy hiểm vẫn chưa chấm dứt. Đạn pháo tiếp tục trút xuống, làm lửa lan tới nhiều khoang tàu. Cấp ủy và chỉ huy HQ-505 khẩn trương hội ý, xác định quyết tâm bám trụ, giữ tàu và giữ đảo đến cùng. Thuyền trưởng ở lại đài chỉ huy, còn Võ Tá Du đi đến các vị trí để động viên bộ đội, củng cố đội hình và duy trì ý chí chiến đấu.

Khi nhận thấy đồng đội từ tàu HQ-604 đang trôi dạt trên biển, cán bộ, chiến sĩ HQ-505 tiếp tục hạ xuồng đi cứu người. Những chiếc xuồng nhỏ phải vượt qua vùng biển vừa bị bắn phá, đưa thương binh và những người còn sống trở về.

Sau trận chiến, lực lượng trên tàu được sắp xếp lại. Một tổ chiến đấu tình nguyện ở lại bảo vệ HQ-505 và Cô Lin; những người khác nhận nhiệm vụ đưa thương binh, đồng đội về tuyến sau. Võ Tá Du dẫn một bộ phận rời tàu, mang theo trách nhiệm báo cáo trung thực diễn biến trận chiến và kể lại tinh thần của những người quyết ở lại giữ đảo.

Cuốn nhật ký ông viết đã hoàn thành một sứ mệnh lâu dài hơn chính người viết có thể hình dung. Nó lưu lại những phút giây HQ-505 bị trúng đạn, mất lái rồi lao lên Cô Lin; đồng thời chứng minh sự bình tĩnh, đoàn kết và quyết tâm bảo vệ chủ quyền của cán bộ, chiến sĩ Hải quân Việt Nam.

Nhiều năm sau, Võ Tá Du cùng những cựu binh HQ-505 vẫn tìm về bên nhau vào dịp tháng Ba. Ông làm thơ tưởng nhớ đồng đội và kể lại câu chuyện Cô Lin cho các thế hệ sau. Trong những cuộc gặp ấy, người sĩ quan năm xưa không nhận chiến công về riêng mình. Ông luôn nhắc tới một tập thể đã cùng sống, cùng chiến đấu và cùng đặt vận mệnh của đảo lên trên sự an nguy của bản thân.

Ngày nay, tại Bảo tàng Hải quân, cuốn sổ của Võ Tá Du trở thành một hiện vật lịch sử đặc biệt. Giữa những trang giấy cũ là nhịp đập của một ngày biển động, khi người lính vừa chiến đấu, vừa cố gắng lưu giữ sự thật cho mai sau.

HQ-505 không còn tiếp tục hành trình trên biển. Nhưng từ giây phút lao lên Cô Lin, con tàu đã bước vào lịch sử như một pháo đài chủ quyền. Và bên cạnh chiến công ấy còn có một người lính lặng lẽ cầm bút giữa lửa đạn, để hôm nay chúng ta có thể biết từng phút con tàu đã chiến đấu và đứng lại với đảo như thế nào.