Võ Tánh – Vị tướng trung liệt và cuộc tử thủ thành Bình Định

Võ Tánh sống vào giai đoạn cuối thế kỷ XVIII, khi đất nước trải qua những cuộc tranh chấp và biến động lớn giữa lực lượng Tây Sơn và Nguyễn Ánh. Tư liệu hiện có ghi nhận ông là một tướng lĩnh theo Nguyễn Ánh và từng tham gia nhiều chiến dịch quân sự quan trọng.

Những năm đầu theo Nguyễn Ánh

Khoảng năm 1788, Võ Tánh gia nhập lực lượng của Nguyễn Ánh và nhanh chóng được giao những vị trí quân sự quan trọng. Trong những năm sau đó, ông tham gia các chiến dịch chống lực lượng Tây Sơn ở Nam Bộ và miền Trung.

Năm 1789, Võ Tánh tham gia chiến dịch chống lực lượng Tây Sơn tại Gia Định. Những năm tiếp theo, ông tiếp tục hoạt động quân sự và được giao chỉ huy, trấn giữ những địa bàn quan trọng.

Năm 1790, ông tham gia các chiến dịch tại khu vực Diên Khánh. Đến năm 1794, ông được giao trấn thủ thành Diên Khánh trong lúc quân Tây Sơn tiến đánh. Các tư liệu lịch sử ghi nhận ông được phong những chức vụ và tước vị cao trong lực lượng của Nguyễn Ánh.

Thành Bình Định và cuộc vây hãm

Năm 1799, Nguyễn Ánh tiến đánh Quy Nhơn và chiếm được thành Hoàng Đế của Tây Sơn. Sau đó, thành được đổi tên thành Bình Định và Võ Tánh được giao cùng Ngô Tùng Châu trấn giữ.

Không lâu sau, quân Tây Sơn do Trần Quang Diệu và Võ Văn Dũng chỉ huy tiến vào bao vây thành. Cuộc vây hãm kéo dài trong điều kiện ngày càng khó khăn đối với quân phòng thủ.

Trong khi thành Bình Định bị bao vây, Nguyễn Ánh phải tính toán chiến lược trên nhiều mặt trận. Sau khi đánh quân Tây Sơn tại Thị Nại, ông tiếp tục tiến quân về phía Phú Xuân. Theo các tư liệu được dẫn từ Đại Nam thực lục, Nguyễn Ánh từng tìm cách truyền lệnh cho Võ Tánh và Ngô Tùng Châu tìm đường rời thành, nhưng Võ Tánh quyết định tiếp tục ở lại.

Những ngày cuối ở thành Bình Định

Cuộc vây hãm kéo dài khiến lương thực trong thành ngày càng cạn kiệt. Quân phòng thủ rơi vào tình trạng đặc biệt khó khăn.

Theo ghi chép được dẫn từ Đại Nam thực lục, Võ Tánh cho rằng ông đã nhận lệnh giữ thành và không muốn bỏ thành để tìm đường sống cho riêng mình. Ông cũng lo việc thành bị đánh chiếm sẽ khiến quân lính chịu tổn thất lớn.

Cuối cùng, khi tình thế không thể cứu vãn, Võ Tánh lựa chọn tuẫn tiết. Các nguồn tư liệu phổ biến ghi rằng ông tự thiêu tại thành Bình Định vào năm 1801. Ngô Tùng Châu cũng qua đời trong thời điểm thành thất thủ.

Sau khi thành thất thủ, Trần Quang Diệu được ghi nhận là đã giữ lời và đối xử với quân sĩ trong thành theo cam kết. Câu chuyện về cái chết của Võ Tánh vì thế được lưu truyền như một biểu tượng về sự trung thành với nhiệm vụ và chủ tướng trong quan niệm đạo lý của thời đại đó.

Di sản lịch sử

Võ Tánh mất năm 1801, trước khi Nguyễn Ánh chính thức lên ngôi hoàng đế năm 1802. Ông được hậu thế biết đến chủ yếu qua vai trò tướng lĩnh của Nguyễn Ánh và cuộc tử thủ thành Bình Định.

Điều đáng chú ý là tại Bình Định — vùng đất gắn rất sâu với phong trào Tây Sơn — Võ Tánh vẫn được một bộ phận người dân tưởng niệm và tôn kính. Mộ ông hiện nằm trong khu vực di tích thành Hoàng Đế, và ngày giỗ của ông vẫn được nhắc đến trong đời sống văn hóa địa phương.

Câu chuyện về Võ Tánh phản ánh một giai đoạn lịch sử nhiều biến động của Việt Nam, khi các lực lượng chính trị và quân sự tranh giành quyền kiểm soát đất nước. Từ góc nhìn lịch sử, cuộc đời ông đặc biệt gắn với Nguyễn Ánh, nhà Tây Sơn và cuộc vây hãm thành Bình Định năm 1800–1801.