Võ Thị Sáu – Đoá hoa lêkima bất tử giữa biển trời Côn Đảo

Võ Thị Sáu – Khúc Tráng Ca Bất Tử Của Loài Hoa Lêkima Trắng

Có những con người sinh ra để làm nên lịch sử, và có những cái chết đã hóa thành bất tử. Trong chiều dài hàng ngàn năm dựng nước và giữ nước của dân tộc Việt Nam, lớp lớp thế hệ đã ngã xuống để đổi lấy nền độc lập, tự do. Trong bức tranh bi tráng ấy, hình ảnh chị Võ Thị Sáu nổi lên như một biểu tượng rực rỡ của chủ nghĩa anh hùng cách mạng, của tuổi trẻ kiên trung và tấm lòng son sắt với quê hương. Nhắc đến chị, người ta không chỉ nhớ đến một nữ anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân trẻ tuổi nhất, mà còn nhớ đến sắc trắng tinh khôi của hoa lêkima, nhớ đến nụ cười hiên ngang trước họng súng quân thù và một trái tim chưa bao giờ biết khuất phục.

Bài viết này sẽ đưa chúng ta ngược dòng thời gian, sống lại cùng những năm tháng bi hùng nhất của cuộc đời người con gái Đất Đỏ – một cuộc đời tuy ngắn ngủi nhưng đã trở thành huyền thoại.

1. Tuổi thơ lam lũ giữa vùng quê rợp bóng giặc ngoại xâm

Võ Thị Sáu sinh năm 1933, trong một gia đình nghèo tại xã Phước Thọ, quận Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa (nay thuộc huyện Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu). Chị lớn lên giữa lúc quê hương đang chìm trong ách đô hộ tàn bạo của thực dân Pháp. Tuổi thơ của Sáu không phải là những ngày tháng êm đềm cắp sách đến trường, mà là những chuỗi ngày chứng kiến cảnh xóm làng xơ xác, ruộng đồng hoang hóa dưới gót giày viễn chinh.

Cha mẹ Sáu làm nghề đánh xe ngựa và bốc thuốc nam, cuộc sống vốn đã chật vật lại càng thêm bấp bênh khi giặc Pháp liên tục ruồng bố. Trong đôi mắt trong veo của cô bé vùng Đất Đỏ ngày ấy, hình ảnh những người dân quê hiền lành bị đánh đập tàn nhẫn, những ngôi nhà bị thiêu rụi đã khắc sâu thành những vết sẹo không thể xóa nhòa. Chính từ những nỗi đau thương tận cùng ấy, mầm mống của lòng yêu nước và sự căm thù giặc đã sớm nảy nở trong trái tim cô bé nhỏ nhắn.

Các anh trai của Sáu đều sớm giác ngộ và tham gia Việt Minh. Không khí cách mạng trong gia đình và quê hương đã hun đúc nên một Võ Thị Sáu can trường. Cô bé Sáu thường xuyên giúp đỡ các anh làm nhiệm vụ giao liên, canh gác, đưa cơm cho cán bộ hoạt động bí mật. Những bước chân trần nhỏ bé chạy trên những con đường mòn đất đỏ đã bắt đầu viết nên những trang đầu tiên của một cuộc đời cách mạng vĩ đại.

2. Nữ liên lạc viên quả cảm tuổi trăng tròn

Năm 1947, khi vừa tròn 14 tuổi, cái tuổi mà nhiều bạn bè đồng trang lứa còn đang vô lo vô nghĩ, Võ Thị Sáu chính thức trở thành chiến sĩ trinh sát của Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ. Nhỏ nhắn, lanh lợi, thông minh và đặc biệt mưu trí, chị được giao nhiệm vụ làm giao liên và trinh sát, bí mật luồn sâu vào vùng địch hậu để nắm tình hình, báo cáo cho lực lượng kháng chiến.

Không ai có thể ngờ rằng, cô thiếu nữ với nụ cười hiền lành, vóc dáng mảnh mai ấy lại là nỗi khiếp sợ của bọn Việt gian, ác ôn trong vùng. Chị Sáu đã trực tiếp tham gia nhiều trận đánh táo bạo, trong đó nổi bật nhất là trận dùng lựu đạn tập kích vào lễ mít tinh kỷ niệm Quốc khánh Pháp (14/7/1948) do chính quyền thực dân tổ chức tại chợ Đất Đỏ. Bằng sự mưu trí, chị đã lọt qua hàng rào bảo vệ dày đặc, ném lựu đạn vào khán đài, tiêu diệt và làm bị thương nhiều sĩ quan Pháp cùng bọn tay sai tàn ác, làm phá sản hoàn toàn cuộc mít tinh xảo trá của đích.

Sau trận đánh chấn động ấy, cái tên Võ Thị Sáu bắt đầu vang xa. Chị tiếp tục được giao những nhiệm vụ nguy hiểm hơn, tiêu diệt những tên ác ôn khét tiếng nợ máu với nhân dân, bảo vệ cơ sở cách mạng. Mỗi chuyến đi là một lần đối mặt với hiểm nguy, ranh giới giữa sự sống và cái chết vô cùng mong manh, nhưng Sáu chưa bao giờ biết chùn bước. Lòng dũng cảm của chị đã tiếp thêm sức mạnh cho phong trào kháng chiến tại quê nhà.

3. Sa vào tay giặc và những ngày tháng trong "địa ngục tối tăm"

Tháng 2 năm 1950, trong một lần làm nhiệm vụ tiêu diệt hai tên ác ôn khét tiếng là Cả Suốt và Cả Đay, chị Sáu không may sa vào tay giặc. Bắt được người nữ tình báo từng làm chúng điên đầu suốt thời gian dài, thực dân Pháp hí hửng tưởng chừng sẽ khai thác được nhiều thông tin quan trọng để phá vỡ mạng lưới cách mạng ở Bà Rịa.

Chúng đưa chị về giam giữ tại nhà tù Đất Đỏ, sau đó chuyển lên khám đường Bà Rịa, và cuối cùng là giam tại Khám Chí Hòa – nhà tù lớn và tàn bạo bậc nhất miền Nam lúc bấy giờ. Tại đây, kẻ thù đã dùng đủ mọi thủ đoạn hèn hạ nhất, từ dụ dỗ, mua chuộc bằng tiền tài, danh vọng cho đến những đòn tra tấn chết đi sống lại. Chúng chích điện, treo ngược người, đổ nước xà phòng, đánh đập dã man lên thân thể nhỏ bé của người thiếu nữ mới 17 tuổi.

Nhưng, thép đã được tôi trong lửa đỏ. Thân thể có thể bầm dập, ứa máu, nhưng ý chí của Võ Thị Sáu vẫn vững như bàn thạch. Đứng trước sự tàn bạo của kẻ thù, chị chỉ có một câu trả lời duy nhất: "Tao không biết!". Thậm chí, chị còn tìm cách liên lạc với các đồng chí trong tù, tiếp tục tổ chức đấu tranh chống lại các quy định khắc nghiệt của cai ngục. Khí phách kiên cường của cô gái trẻ đã làm cho những người tù chính trị tại Khám Chí Hòa vô cùng nể phục và tiếp thêm động lực đấu tranh cho họ.

4. Bản án tử hình phi lý và khí phách hiên ngang trước tòa án binh

Bất lực trước sự kiên trung của Võ Thị Sáu, thực dân Pháp quyết định mở phiên tòa án binh để xét xử chị. Tuy nhiên, lúc bấy giờ chị Sáu chưa tròn 18 tuổi. Theo luật pháp quốc tế và ngay cả luật pháp của nước Pháp, không được phép tuyên án tử hình đối với người vị thành niên. Nhưng với bản chất tàn bạo, thực dân Pháp đã chà đạp lên mọi luật lệ, lập hồ sơ gian lận để tăng tuổi của chị lên, từ đó tuyên bản án tử hình.

Trước tòa án binh thực dân, không một chút run sợ, người thiếu nữ Đất Đỏ đã biến bục bị cáo thành nơi luận tội kẻ thù. Khi viên quan tòa người Pháp hỏi chị có nhận tội không, chị đanh thép đáp trả:

"Tôi không có tội. Chỉ có kẻ đi cướp nước và bọn tay sai bán nước mới là kẻ có tội!"

Khi bị tuyên án tử hình, quan tòa hỏi chị có muốn ân xá không, chị dõng dạc tuyên bố:

"Yêu nước, chống bọn thực dân cướp nước không phải là tội. Tôi chỉ ân hận là chưa tiêu diệt hết bọn thực dân cướp nước và lũ tay sai bán nước."

Bản án tử hình dành cho một thiếu nữ chưa tròn 18 tuổi đã gây ra một làn sóng căm phẫn mạnh mẽ không chỉ trong nước mà còn làm rúng động dư luận tiến bộ ở Pháp. Lo sợ trước phong trào đấu tranh của quần chúng và sự phản đối của dư luận quốc tế, chính quyền thực dân không dám thi hành án tại Sài Gòn. Chúng quyết định lén lút đày chị ra Côn Đảo – hòn đảo được mệnh danh là "địa ngục trần gian" – để âm thầm thủ tiêu.

5. Chuyến tàu định mệnh và đêm cuối cùng trên "địa ngục trần gian"

Ngày 21 tháng 1 năm 1952, trên chuyến tàu mang tên Cap Saint Jacques, Võ Thị Sáu cùng nhiều tù chính trị bị đưa ra Côn Đảo. Dù biết rằng chuyến đi này là chuyến đi không có ngày trở về, chị Sáu vẫn giữ một phong thái ung dung, thanh thản lạ thường. Trên tàu, chị hát cho các bạn tù nghe những bài ca cách mạng, động viên mọi người giữ vững niềm tin vào ngày chiến thắng.

Côn Đảo đón chị bằng những cơn gió rít lạnh lẽo và tiếng sóng vỗ gầm gào vào vách đá. Chị bị giam tại Sở Cò, cách biệt hoàn toàn với thế giới bên ngoài. Đêm 22 tháng 1 năm 1952, đêm cuối cùng trong cuộc đời của người nữ anh hùng, không gian phòng giam lạnh lẽo bỗng bừng lên hơi ấm bởi tiếng hát của chị. Chị hát "Tiến quân ca", hát "Lên đàng", hát "Cùng nhau đi hồng binh". Tiếng hát vút cao, xuyên qua những song sắt, vượt lên trên tiếng sóng biển ầm ào, truyền đến các xà lim lân cận.

Những người bạn tù Côn Đảo đêm ấy không ai ngủ được. Họ lắng nghe tiếng hát của cô gái 19 tuổi sắp bước ra pháp trường mà nước mắt trào dâng, biến đau thương thành ngọn lửa căm thù ngùn ngụt. Viên chúa đảo Jarty và những kẻ cai ngục người Pháp đứng ngoài cửa sổ phòng giam cũng phải sững sờ. Chúng chưa từng thấy một tử tù nào, đặc biệt là một cô gái trẻ, lại có thể đối diện với cái chết một cách bình thản và lãng mạn đến thế.

6. Sáng 23/1/1952 – Đóa hoa lêkima vĩnh viễn nở rộ

Buổi sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, bầu trời Côn Đảo xám xịt. Chuyến xe jeep tử thần đưa Võ Thị Sáu ra pháp trường Hàng Dương.

Chị bước xuống xe, mặc bộ quần áo bà ba màu trắng tinh khôi, mái tóc cắt ngắn tung bay trong gió biển. Trên tay chị cầm một nhành hoa tươi mà chị vừa hái được dọc đường đi, nhẹ nhàng cài lên mái tóc. Không có bất kỳ giọt nước mắt nào, không có một bước chân ngập ngừng, chị bước ra pháp trường như bước trên bục vinh quang. Cả bãi Hàng Dương im phăng phắc, chỉ có tiếng sóng biển đập vào bờ đá.

Khi viên cố đạo đến làm lễ rửa tội, hỏi chị có hối hận gì không, chị mỉm cười khinh bỉ:

"Tôi không có tội gì phải rửa. Nếu muốn rửa tội, hãy rửa tội cho những kẻ sắp giết tôi đây!"

Đến giờ hành hình, viên giám thị người Pháp lấy ra một chiếc khăn đen định bịt mắt chị. Nhưng chị gạt phắt đi, nhìn thẳng vào mặt hắn, bằng một giọng nói dõng dạc, vang rền:

"Không cần bịt mắt tôi! Hãy để cho đôi mắt tôi được nhìn đất nước thân yêu đến giây phút cuối cùng và tôi có đủ can đảm để nhìn thẳng vào họng súng của các người!"

Hàng súng lê dương đồng loạt giương lên. Bảy họng súng đen ngòm chĩa thẳng vào lồng ngực người con gái trẻ. Ánh mắt của chị Sáu trong giây phút ấy sáng rực lên một niềm tin mãnh liệt, một sức mạnh vô hình khiến những tên lính đao phủ phải run tay.

Lệnh bắn vang lên. Nhưng trước khi tiếng súng chát chúa xé toạc không gian, tiếng hô của chị đã vang dội cả đất trời Côn Đảo:

"Đả đảo thực dân Pháp! Việt Nam độc lập muôn năm! Hồ Chủ tịch muôn năm!"

Tiếng súng khô khốc vang lên. Chị ngã xuống trên nền cát lạnh. Máu của chị nhuộm đỏ mảnh đất Hàng Dương, nhưng đôi mắt vẫn mở to nhìn về phía chân trời vợi vợi. Năm ấy, chị vừa tròn 19 tuổi – cái tuổi đẹp nhất, rực rỡ nhất của thanh xuân đời người.

7. Huyền thoại thiêng liêng ở nghĩa trang Hàng Dương và sức sống bất diệt

Võ Thị Sáu ngã xuống, nhưng chị không chết. Chị đã hóa thân vào hồn thiêng sông núi, trở thành một phần bất tử của lịch sử dân tộc. Ngay trong ngày chị hy sinh, những người tù chính trị tại Côn Đảo đã bất chấp sự đàn áp của kẻ thù, lén lút lập bia mộ bằng đá cho chị. Bọn cai ngục cứ đập phá bia mộ này, những người tù lại dựng lên bia mộ khác. Tên tuổi của chị Sáu trở thành nỗi khiếp đảm của chính những kẻ đã ra lệnh giết chị.

Người dân Côn Đảo lưu truyền biết bao câu chuyện huyền thoại về sự linh thiêng của "Cô Sáu". Họ kể rằng, bên ngôi mộ của chị ở Hàng Dương có một cây lêkima (cây quả trứng gà) mọc lên xanh tốt. Cây lêkima ấy ra hoa trắng muốt quanh năm, tỏa hương thơm ngát giữa vùng đất đầy cát trắng và xương máu của những người chiến sĩ. Những kẻ tay sai từng chà đạp lên mộ chị đều phải chịu những cái kết bi thảm, khiến cho ngay cả bộ máy ngụy quyền sau này cũng phải lập miếu thờ, nghiêng mình kính cẩn trước uy linh của người nữ anh hùng.

Hôm nay, chiến tranh đã lùi xa, Côn Đảo không còn là "địa ngục trần gian" mà đã vươn mình trở thành một hòn đảo ngọc thanh bình. Nghĩa trang Hàng Dương ngày đêm rì rào tiếng phi lao gọi gió. Hàng vạn vạn người từ khắp mọi miền Tổ quốc, từ những cựu chiến binh tóc điểm hoa râm đến những thanh niên thế hệ mới, vẫn hằng ngày vượt muôn trùng sóng biển đến đây, thắp lên những nén nhang đỏ rực trên mộ chị.

Bên ngôi mộ ấy, người ta không khóc bằng những giọt nước mắt bi lụy, mà rưng rưng một niềm tự hào thiêng liêng. Chị Võ Thị Sáu đã dùng máu và thanh xuân của mình để vẽ nên bức tượng đài hùng vĩ về khí phách của người phụ nữ Việt Nam – "Anh hùng, bất khuất, trung hậu, đảm đang".

“Mùa hoa lêkima nở, ở quê ta miền đất đỏ, thôn xóm vẫn nhắc tên người anh hùng…”

Giai điệu bài hát "Biết ơn chị Võ Thị Sáu" của nhạc sĩ Nguyễn Đức Toàn vang lên rưng rưng trong gió biển, như một lời thì thầm nhắc nhở thế hệ hôm nay và mai sau: Cái chết có thể cướp đi thể xác, nhưng không thể dập tắt được ngọn lửa của lòng yêu nước. Chị Võ Thị Sáu sẽ mãi mãi tuổi 19, mãi mãi là đoá hoa lêkima trắng ngần, tinh khôi và bất tử trong trái tim của triệu triệu người dân đất Việt.