Võ Thị Sáu – Khúc Trường Ca Của Một Thời Hoa Lửa

Có những con người, dù đã rời xa cõi đời này từ rất lâu, nhưng tên tuổi họ vẫn như nén hương âm ỉ cháy trong lòng đời sống. Càng đi qua năm tháng, ánh sáng từ cuộc đời họ càng trong trẻo, mạnh mẽ, soi chiếu vào những thế hệ sinh ra trong hòa bình. Trong dòng ký ức của dân tộc, “thời hoa lửa” chính là quãng thời gian mà những con người như thế đã bước ra, mang theo tuổi trẻ và cả sự hồn nhiên của mình để đối diện với lửa đạn, để chọn một con đường mà họ biết chắc có thể phải đánh đổi tất cả. Và trong số những bông hoa rực cháy ấy, cuộc đời của Võ Thị Sáu vẫn luôn khiến trái tim bao người rung lên một nhịp xúc động khó gọi thành tên.

Cô gái ấy sinh ra ở vùng Đất Đỏ, nơi những con đường đất phủ lên chân người đi một màu đỏ như phím đàn buồn của quê hương thời chiến. Sáu lớn lên không có tuổi thơ đúng nghĩa, bởi những tháng ngày thơ bé của cô đã bị cày nát bởi tiếng súng, bởi nỗi sợ hãi của những người dân hiền lành mỗi lần bọn lính đi qua. Những hình ảnh đó như từng nhát dao khắc sâu vào trái tim đứa bé mới chỉ biết đến những con búp bê bằng lá, những buổi chiều chăn trâu bên triền dốc. Nhưng chính từ nơi đau thương đó, ngọn lửa yêu nước âm thầm nhen nhóm trong lòng cô gái nhỏ.

Người ta vẫn kể rằng Sáu đến với cách mạng không vì lời kêu gọi hoa mỹ nào, mà bởi vì cô không thể chịu nổi cảnh nhìn đồng bào bị áp bức. Mới chỉ mười bốn tuổi, cô đã chạy những bước chân đầu tiên trên con đường của người chiến sĩ. Không vũ khí, không hào quang, không ai ghi nhận, chỉ có một trái tim non nớt nhưng kiên định đến lạ lùng. Sáu làm liên lạc, chuyển tài liệu, quan sát động tĩnh địch… những công việc mà chính những người trưởng thành còn thấy run sợ, vậy mà cô bé gầy gò ấy vẫn làm bằng sự hồn nhiên đáng kinh ngạc. Trong bóng tối của chiến tranh, sự hồn nhiên ấy lại trở thành thứ can đảm nhất.

Năm mười sáu tuổi, khi nhiều cô gái cùng tuổi còn đang tập tết tóc, tập viết chữ cho ngay hàng, Sáu đã trở thành nỗi ám ảnh của bọn cai ngục, bọn lính thực dân ở vùng Đất Đỏ. Cô ném quả lựu đạn đầu tiên vào tên ác ôn khét tiếng – kẻ gây nên biết bao đau thương cho dân làng. Cuộc ném ấy không chỉ là hành động của một cô gái mà là tiếng gọi của nhân dân, là nỗi căm thù đau đáu của những người bị chà đạp. Sáu bị truy đuổi gắt gao, nhưng sự gan dạ của cô khiến bao người phải nể phục. Thậm chí trong mắt những người lính thực dân, cô trở thành “con bé nhỏ mà không biết sợ là gì”.

Cái ngày Sáu bị bắt, trời Đất Đỏ bất chợt đổ cơn mưa lớn. Mưa xối xả xuống mái tóc rối bời, xuống đôi chân trần đã chạy qua biết bao nẻo đường. Nhưng ngay cả trong lúc bị dẫn giải, cô gái ấy vẫn giữ ánh mắt bình thản đến khó tin. Như thể cô không bị bắt vào ngục, mà chỉ đang bước qua một cánh cửa khác – cánh cửa đi đến định mệnh của riêng mình. Người ta kể rằng trong phiên tòa, trước những lời hăm dọa, cô không hề run rẩy. Thay vì khóc lóc van xin, cô đứng thẳng người và nói bằng giọng trong trẻo:

“Tôi chỉ tiếc là không làm được nhiều hơn cho Tổ quốc.”

Tuổi mười bảy.

Câu nói ấy không phải của một cô gái, mà của một trái tim lớn.

Trong những ngày ở xà lim Côn Đảo, Sáu vẫn hát. Tiếng hát trong trẻo, cứ thế len qua những song sắt, len vào lòng những người tù khác, khiến họ vừa thương vừa nể. Có ai ngờ một người chỉ còn vài ngày để sống lại mang trong mình sự bình thản đến vậy? Mỗi buổi chiều, cô lại xin một nhành hoa dại – hoa ti gôn, hoa mắc cỡ, hoa phong ba – cài lên mái tóc. Những bông hoa nhỏ bé ấy như khẳng định một điều: ngay cả khi đối diện với cái chết, cô vẫn muốn mình xuất hiện trước đời bằng dáng vẻ đẹp nhất.

Ngày dẫn cô đi ra pháp trường, cả đảo Côn Sơn như lặng im. Gió thổi qua, mằn mặn vị biển, lạnh như một lời tiễn biệt. Nhưng giữa con đường phủ đầy cát trắng ấy, bước chân cô gái nhỏ lại nhẹ bẫng như không. Không ai thấy sự sợ hãi trong mắt cô, chỉ thấy một niềm tin trong trẻo đến lạ thường. Sáu ngẩng đầu, không chịu để bọn lính bịt mắt. Cô nói:

“Tôi cần nhìn rõ quê hương tôi lần cuối.”

Khoảnh khắc ấy, một cô gái mười bảy tuổi đã đứng thẳng lưng như một chiến sĩ trưởng thành. Và khi tiếng súng nổ, người ta không chỉ chứng kiến sự ra đi của một thiếu nữ, mà là sự bất tử của cả một thế hệ.

Có lẽ thời hoa lửa đẹp nhất cũng bởi vì những con người sống trong nó đều mang trong mình trái tim không biết lùi bước. Họ không được chọn cách mình sinh ra, nhưng họ chọn cách mình sống và chọn cái chết sao cho xứng đáng với đất nước. Võ Thị Sáu đã sống như một bông hoa đỏ rực, nở giữa chiến trường khốc liệt và tàn lụi trong ánh sáng chói lòa của chính mình. Nhưng cái tàn lụi ấy không phải là mất đi, mà là để trở thành bất tử.

Khi ta nhắc lại “câu chuyện thời hoa lửa”, ta không chỉ kể về bom đạn hay chiến công, mà là kể về lòng người – lòng yêu nước giản dị mà mãnh liệt, sự hy sinh không đòi hỏi ghi công, sự can đảm không để người khác phải biết. Những điều ấy làm nên vẻ đẹp thiêng liêng của thời hoa lửa, vẻ đẹp mà thế hệ hôm nay đôi khi khó mà hình dung trọn vẹn.

Nhưng chính vì thế, chúng ta càng phải nhớ. Nhớ để biết ơn. Nhớ để trân trọng hòa bình. Nhớ để sống tử tế và có trách nhiệm với đất nước này. Bởi những người như Võ Thị Sáu đã trao vào tay chúng ta một phần tuổi trẻ của họ. Và điều duy nhất chúng ta có thể làm để xứng đáng, là sống một đời không hoài phí – một đời biết yêu thương, biết cống hiến và biết tự hào rằng mình là người Việt Nam.