VÕ THỊ SÁU – NGƯỜI CON GÁI ĐẤT ĐỎ BẤT KHUẤT

Người con gái của vùng Đất Đỏ

Trong những năm đầu của cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp, vùng Đất Đỏ thuộc tỉnh Bà Rịa là một địa bàn có phong trào cách mạng phát triển mạnh. Chính tại mảnh đất ấy, một người con gái nhỏ bé đã sớm lựa chọn con đường đấu tranh vì độc lập dân tộc. Đó là Võ Thị Sáu.

Theo tài liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia và Cổng thông tin Côn Đảo, Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại xã Phước Thọ, quận Đất Đỏ, tỉnh Bà Rịa, nay thuộc khu vực Đất Đỏ của tỉnh Bà Rịa – Vũng Tàu. Cha chị là ông Võ Văn Hợi, mẹ là bà Nguyễn Thị Đậu. Chị lớn lên trong một gia đình lao động và trong một quê hương có truyền thống đấu tranh cách mạng.

Tuổi thơ của Sáu diễn ra giữa những năm tháng đất nước bị chiến tranh bao phủ. Chị chứng kiến cảnh quân Pháp và lực lượng tay sai đàn áp nhân dân, truy lùng những người tham gia kháng chiến. Những điều ấy khiến cô gái nhỏ sớm hình thành lòng yêu nước và ý thức chống lại sự áp bức.

Ban đầu, Võ Thị Sáu tham gia những công việc phù hợp với tuổi của mình như liên lạc, tiếp tế và thu thập tin tức. Nhờ nhanh nhẹn, thông minh và gan dạ, chị nhiều lần vượt qua các khu vực do đối phương kiểm soát để đưa tin cho lực lượng cách mạng.

Năm 1947, khi mới khoảng 14 tuổi, Võ Thị Sáu chính thức tham gia Đội Công an xung phong quận Đất Đỏ. Công việc của chị ngày càng nguy hiểm hơn: theo dõi tình hình, phát hiện chỉ điểm, cung cấp thông tin cho lực lượng cách mạng và tham gia những nhiệm vụ chống lại bộ máy cai trị của thực dân Pháp tại địa phương.

Từ người liên lạc nhỏ tuổi đến chiến sĩ quả cảm

Dáng người nhỏ bé trở thành một lợi thế giúp Võ Thị Sáu có thể đi lại trong vùng tạm chiếm mà ít gây chú ý. Chị hoạt động từ thị trấn Đất Đỏ đến Phước Lợi, Long Mỹ, Phước Hải, thu thập và báo cáo nhiều thông tin quan trọng cho tổ chức.

Một trong những nhiệm vụ được các tài liệu chính thống ghi lại diễn ra vào ngày 14 tháng 7 năm 1948. Võ Thị Sáu tham gia cuộc tấn công bằng lựu đạn vào một cuộc mít tinh do chính quyền thực dân tổ chức tại Đất Đỏ. Sau đó, chị tiếp tục tham gia một số hoạt động nhằm chống lại những người chỉ điểm và tay sai tích cực hỗ trợ quân Pháp.

Nhưng hoạt động cách mạng luôn đi kèm với hiểm nguy.

Tháng 2 năm 1950, trong một nhiệm vụ tại khu vực chợ Đất Đỏ nhằm tấn công những tay sai của thực dân Pháp, Võ Thị Sáu bị bắt. Khi ấy, chị vẫn đang ở độ tuổi thiếu niên.

Từ đây bắt đầu những tháng ngày tù đày khắc nghiệt.

Chị bị giam và thẩm vấn, sau đó được chuyển về nhà tù Chí Hòa tại Sài Gòn. Các tài liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia cho biết trong thời gian bị giam giữ, dù phải chịu sự tra khảo và uy hiếp, chị không cung cấp những thông tin có thể gây nguy hiểm cho đồng đội. Ngay trong nhà tù, Võ Thị Sáu vẫn tham gia các hoạt động liên lạc và đấu tranh cùng những tù nhân khác.

Cuối cùng, chính quyền thực dân kết án tử hình người nữ chiến sĩ trẻ.

Đứng trước bản án nghiệt ngã, Võ Thị Sáu không từ bỏ lý tưởng của mình. Một câu nói của chị tại phiên tòa được tài liệu của Côn Đảo ghi lại:

“Yêu nước chống bọn thực dân xâm lược không phải là tội!”

Đó không chỉ là lời tự bảo vệ mình. Nó còn thể hiện quan niệm rất rõ ràng của một cô gái trẻ: đấu tranh chống lại sự xâm lược để bảo vệ quê hương không phải là một tội lỗi.

Chuyến đi cuối cùng tới Côn Đảo

Ngày 21 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu bị đưa ra Côn Đảo. Tại thời điểm ấy, hệ thống nhà tù Côn Đảo là nơi thực dân Pháp giam giữ nhiều tù nhân chính trị. Vì không có khu giam riêng cho nữ tù, chị được đưa đến giam tại xà lim của Sở Cò.

Đây cũng là nơi chị trải qua những giờ cuối cùng của cuộc đời.

Những tài liệu về Côn Đảo ghi lại rằng dù biết mình sắp bị hành hình, Võ Thị Sáu vẫn giữ thái độ bình tĩnh. Những người tù chính trị ở Côn Đảo tìm cách liên lạc, động viên chị giữ vững tinh thần.

Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu được đưa đến pháp trường tại Côn Đảo.

Trước thời khắc sinh tử, cô gái trẻ không chấp nhận để người ta che mắt mình. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại lời chị:

“Không cần bịt mắt tôi.”

Chị muốn được nhìn quê hương, đất nước của mình cho đến những giây phút cuối cùng.

Tại pháp trường, Võ Thị Sáu vẫn giữ tư thế hiên ngang. Theo tài liệu của Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, trước khi những loạt súng vang lên, chị cất tiếng hát và hô những lời khẳng định niềm tin vào độc lập của Việt Nam.

Ngày 23 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu hy sinh tại Côn Đảo khi tuổi đời còn rất trẻ.

Cuộc đời chị dừng lại, nhưng câu chuyện về người con gái Đất Đỏ thì không dừng lại ở đó.

Một tuổi trẻ còn mãi

Võ Thị Sáu được an táng tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Ngôi mộ của chị ngày nay là một trong những địa chỉ tưởng niệm được nhiều người dân và du khách đến viếng khi tới Côn Đảo. Hằng năm, ngày 23 tháng 1 cũng trở thành dịp để chính quyền và nhân dân địa phương tưởng nhớ sự hy sinh của chị.

Ngày 2 tháng 8 năm 1993, Chủ tịch nước Lê Đức Anh ký Quyết định số 149 KT/CTN truy tặng Võ Thị Sáu danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những chiến công và khí tiết của chị trong cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc.

Điều khiến câu chuyện Võ Thị Sáu sống mãi không chỉ nằm ở việc chị đã hy sinh.

Đó còn là tuổi của chị.

Ở độ tuổi mà nhiều người hôm nay vẫn còn đang ngồi trên ghế nhà trường, Võ Thị Sáu đã phải đứng trước những lựa chọn vô cùng khắc nghiệt. Chị có thể sợ hãi, có thể khuất phục để tìm cơ hội sống, nhưng chị đã lựa chọn giữ bí mật cho tổ chức và bảo vệ lý tưởng mà mình tin tưởng.

Vì thế, hình ảnh Võ Thị Sáu trở thành một biểu tượng đặc biệt của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh: trẻ tuổi nhưng không nhỏ bé về ý chí; đứng trước cái chết nhưng không từ bỏ niềm tin.

Ngày nay, chiến tranh đã lùi xa. Thế hệ trẻ không phải chứng minh lòng yêu nước bằng cách cầm vũ khí hay đứng trước pháp trường. Nhưng câu chuyện của Võ Thị Sáu vẫn đặt ra một câu hỏi có ý nghĩa với mỗi người: khi đứng trước khó khăn, chúng ta sẽ lựa chọn sống như thế nào để xứng đáng với những thế hệ đã hy sinh cho hòa bình hôm nay?

Có lẽ đó chính là giá trị lâu bền nhất mà cuộc đời ngắn ngủi của người con gái Đất Đỏ để lại.

Võ Thị Sáu đã dừng lại ở tuổi thanh xuân, nhưng tên tuổi của chị vẫn còn được nhắc lại qua những trang sử, những con đường, trường học, tượng đài và những đoàn người đến Nghĩa trang Hàng Dương mỗi năm.

Một cuộc đời rất ngắn.

Nhưng một ký ức rất dài.

Trích dẫn tài liệu

1. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia, “Chị Võ Thị Sáu – Vọng mãi lời ca”, đăng ngày 17/4/2014. Tài liệu cung cấp thông tin về quê quán, quá trình tham gia Đội Công an xung phong Đất Đỏ, các hoạt động cách mạng, quá trình bị bắt, đưa ra Côn Đảo và hy sinh ngày 23/1/1952.