Võ Thị Sáu – phía sau biểu tượng người nữ anh hùng

Võ Thị Sáu (1933–1952) quê ở Đất Đỏ, Bà Rịa. Năm 14 tuổi, chị tham gia Đội Công an xung phong Đất Đỏ, làm nhiệm vụ liên lạc, nắm tình hình và hỗ trợ hoạt động cách mạng. Năm 1950, chị bị bắt, bị giam tại nhiều nhà tù và sau đó bị thực dân Pháp kết án tử hình, đưa ra Côn Đảo. Ngày 23/1/1952, Võ Thị Sáu hy sinh tại pháp trường Hàng Dương khi tuổi đời còn rất trẻ. Năm 1993, chị được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.

Nhắc đến Võ Thị Sáu, người ta thường nhớ ngay đến một nữ anh hùng bất khuất. Nhưng phía sau biểu tượng ấy vẫn là một cô gái rất trẻ, phải đối diện với những ngày tháng tù đày và cái chết khi tuổi đời còn chưa trọn.

Sau khi bị đưa ra Côn Đảo, Võ Thị Sáu bị giam riêng tại xà lim Sở Cò. Đêm trước ngày hành hình, hình ảnh về người nữ tù trẻ tuổi ấy được lưu truyền qua câu chuyện về “ tiếng hát “. Chị hát những bài ca cách mạng trong đêm, như một cách giữ vững tinh thần và gửi gắm niềm tin của mình. Bảo tàng Lịch sử Quốc gia xem tiếng hát ấy cùng tinh thần lạc quan, yêu đời và niềm tin vào thắng lợi của cách mạng là một phần quan trọng trong ký ức về Võ Thị Sáu.

Sáng 23/1/1952, Võ Thị Sáu được đưa ra pháp trường. Trước cái chết, chị vẫn giữ thái độ cương quyết, không khuất phục trước kẻ thù. Những tư liệu về giờ phút cuối cùng cho thấy chị từ chối bịt mắt và đối diện với cái chết trong tư thế của một người đã lựa chọn con đường mình tin tưởng

Điều khiến câu chuyện về Võ Thị Sáu vượt khỏi phạm vi của một bản tiểu sử chính là hình ảnh ấy: một cô gái tuổi đôi mươi đứng trước cái chết nhưng không để nỗi sợ hãi khuất phục mình. Tiếng hát trong đêm trước pháp trường vì thế trở thành một biểu tượng đặc biệt. Đó không chỉ là tiếng hát của một người sắp hy sinh, mà còn là cách một người trẻ giữ lại sự bình thản, niềm tin và phẩm giá của mình trong hoàn cảnh khắc nghiệt nhất.

Hơn bảy mươi năm sau ngày Võ Thị Sáu hy sinh, tên tuổi chị vẫn hiện diện trong sách vở, trường học, đường phố, văn học và âm nhạc. Nhưng phía sau những biểu tượng quen thuộc ấy là một điều rất giản dị: chị từng là một cô gái trẻ, có một cuộc đời còn rất dài phía trước nhưng đã lựa chọn hy sinh khi đất nước đang trong những năm tháng chiến tranh.

Có lẽ vì thế, khi nhắc đến Võ Thị Sáu, không chỉ nên nhớ đến một người anh hùng. Hãy nhớ đến một cô gái trẻ đã hát trước khi bước vào cái chết – bởi chính trong khoảnh khắc ấy, người ta thấy rõ nhất sức mạnh của một con người: chiến tranh có thể cướp đi sự sống, nhưng không dễ dàng khuất phục được tinh thần