VÕ THỊ SÁU - TUỔI XUÂN GỬI LẠI NƠI CÔN ĐẢO

Có những tuổi trẻ được đo bằng những năm tháng dài rộng của cuộc đời, nhưng cũng có những tuổi trẻ tuy ngắn ngủi lại để lại dấu ấn sâu đậm trong lịch sử. Võ Thị Sáu là một người như thế. Chị ra đi khi tuổi đời còn rất trẻ, khi phía trước đáng lẽ còn biết bao ước mơ chưa kịp thực hiện. Nhưng giữa những năm tháng quê hương chìm trong chiến tranh, người con gái vùng Đất Đỏ đã lựa chọn tham gia kháng chiến và cuối cùng hy sinh tại Côn Đảo, để rồi tên tuổi chị trở thành một phần trong ký ức về những người phụ nữ Việt Nam đã chiến đấu vì độc lập dân tộc.

Võ Thị Sáu sinh năm 1933 tại vùng Đất Đỏ, Bà Rịa. Chị lớn lên trong thời kỳ thực dân Pháp quay trở lại xâm lược Nam Bộ, khi những làng quê yên bình trở thành chiến trường và cuộc sống của người dân luôn bị bao phủ bởi chiến tranh. Chính hoàn cảnh ấy đã tác động mạnh mẽ đến cô gái trẻ. Khi mới khoảng mười bốn tuổi, Võ Thị Sáu đã tham gia hoạt động cách mạng, làm nhiệm vụ liên lạc, tiếp tế rồi tham gia Đội Công an xung phong Đất Đỏ.

Tuổi mười bốn hôm nay là tuổi đến trường, của sách vở, bạn bè và những ước mơ trong trẻo. Nhưng tuổi mười bốn của Võ Thị Sáu lại diễn ra trong một hoàn cảnh hoàn toàn khác. Chị phải làm quen với những nhiệm vụ bí mật, với hiểm nguy và khả năng bị bắt bất cứ lúc nào. Đầu năm 1950, trong quá trình thực hiện nhiệm vụ, Võ Thị Sáu bị bắt. Những cuộc thẩm vấn và giam cầm bắt đầu từ đó. Dù bị tra khảo, chị không cung cấp những thông tin có thể gây nguy hiểm cho đồng đội và cơ sở cách mạng. Sau thời gian bị giam giữ, chị bị đưa về Sài Gòn, bị kết án tử hình rồi chuyển ra Côn Đảo.

Côn Đảo khi ấy là nơi giam giữ nhiều chiến sĩ cách mạng và những người yêu nước. Chính nơi được xem là địa ngục tù đày ấy lại trở thành nơi Võ Thị Sáu sống những ngày cuối cùng. Đêm trước khi bị hành quyết, chị được kết nạp vào Đảng. Sáng ngày 23 tháng 1 năm 1952, Võ Thị Sáu bị đưa ra pháp trường. Những tư liệu được lưu giữ tại Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi lại hình ảnh một người con gái trẻ vẫn giữ thái độ bình tĩnh và kiên định trước giờ phút cuối cùng.

Tiếng súng tại Côn Đảo sáng hôm ấy đã khép lại cuộc đời của một người con gái còn rất trẻ. Chị không thể trở về Đất Đỏ, không thể tiếp tục sống những năm tháng thanh xuân và cũng không thể chứng kiến ngày cuộc kháng chiến chống thực dân Pháp kết thúc. Nhưng Võ Thị Sáu đã trở thành một trong những hình tượng được nhiều thế hệ nhắc đến khi nói về lòng dũng cảm của tuổi trẻ Việt Nam trong chiến tranh.

Ngày nay, phần mộ Võ Thị Sáu nằm tại Nghĩa trang Hàng Dương, Côn Đảo. Nơi từng chứng kiến những năm tháng tù đày khắc nghiệt giờ đây trở thành địa điểm để nhiều người tìm về tưởng niệm những người đã hy sinh.

Điều khiến câu chuyện Võ Thị Sáu còn được nhớ đến không phải chỉ vì chị đã chết như thế nào, mà còn bởi chị đã lựa chọn sống như thế nào trong một hoàn cảnh lịch sử đặc biệt. Một cô gái rất trẻ đã dám bước vào con đường đầy hiểm nguy, chấp nhận tù đày và giữ vững lựa chọn của mình đến phút cuối.

Hôm nay, những người trẻ không còn phải sống tuổi mười bốn, mười tám giữa nhà tù và pháp trường. Đó chính là một trong những giá trị lớn lao của hòa bình. Vì vậy, nhớ đến Võ Thị Sáu cũng là để hiểu rằng cuộc sống bình yên hôm nay đã được đổi bằng những mất mát rất thật của nhiều thế hệ.

Võ Thị Sáu đã nằm lại Côn Đảo khi tuổi xuân còn dang dở. Nhưng thời gian không làm tên tuổi chị biến mất. Từ vùng Đất Đỏ đến Nghĩa trang Hàng Dương, câu chuyện về người con gái trẻ ấy vẫn nhắc các thế hệ hôm nay biết trân trọng độc lập, hòa bình và sống một tuổi trẻ có trách nhiệm với quê hương, đất nước.