Võ Thị Tần

Trong số những kỷ vật lưu giữ tại Bảo tàng Ngã ba Đồng Lộc có một lọn tóc và chiếc lược. Đó là những kỷ vật gắn liền với câu chuyện tình đặc biệt của nữ liệt sĩ thanh niên xung phong (TNXP) Võ Thị Tần (1944 - 1968) - Tiểu đội trưởng Tiểu đội 4, Đại đội 552, Tổng đội 55 và thương binh Nguyễn Đức Hồng (1943 - 2018). Dẫu thời gian có làm mờ đi nhiều ký ức nhưng câu chuyện tình yêu trong khói lửa chiến tranh của liệt sĩ Võ Thị Tần và thương binh Nguyễn Đức Hồng vẫn luôn được nhắc tới. Tình yêu của họ dù dang dở bởi bom đạn kẻ thù nhưng đã trở thành minh chứng cho tinh thần của lớp lớp thanh niên lúc bấy giờ: “Khi Tổ quốc cần, họ biết sống xa nhau”. Năm 1963 - 1964, khi ấy liệt sĩ Võ Thị Tần là Phó Bí thư Chi đoàn xã Thiên Lộc, Can Lộc. Chị Tần vừa nết na, xinh đẹp, tính tình hiền dịu lại năng động nên có rất nhiều người để ý, trong đó có anh thanh niên Nguyễn Đức Hồng, người cùng làng. Mến người đã lâu nhưng đến đầu năm 1964, anh Hồng mới bạo dạn ngỏ lời và được chị Tần cùng gia đình chấp thuận. Trước khi lên đường nhập ngũ, tháng 10/1964, anh Hồng và chị Tần được 2 gia đình tổ chức lễ dạm ngõ. Không có nhẫn cưới trao duyên, chị Tần và anh Hồng trao nhau chiếc lược cùng lọn tóc thề thay lời hẹn ước. Họ hẹn nhau ngày toàn thắng sẽ nên duyên vợ chồng. Kỷ vật ấy là một phần thân thể của chị Tần theo anh Hồng suốt những tháng năm dài chinh chiến. Ra chiến trường, người lính Nguyễn Đức Hồng được phân về Trung đoàn 270, Quân khu 4, chiến đấu ở chiến trường Vĩnh Linh (Quảng Trị). Ít lâu sau khi anh Hồng nhập ngũ, chị Tần gửi thư báo đã tham gia lực lượng TNXP, giữ mạch máu giao thông trên tuyên đường huyết mạch Trường Sơn. Thời gian ấy, anh Hồng cùng chị Tần gửi nỗi nhớ nhung vào từng con chữ, qua những bức thư nồng nàn yêu thương. Một thời gian sau, anh Hồng được điều ra đảo Cồn Cỏ chiến đấu nên hoàn toàn mất liên lạc với người yêu. Giữa năm 1968, anh Hồng bị trọng thương trong một trận chiến đấu giữ đảo. Sau thời gian điều trị vết thương, cuối năm 1968, anh Hồng được điều ra Bắc học tập. Tranh thủ thời gian này, anh xin phép thủ trưởng về quê cưới vợ. Thế nhưng, bom đạn của kẻ thù đã cướp đi người vợ sắp cưới của anh nơi hậu phương. Khi anh Hồng về đến nhà mới hay tin dữ: chị Võ Thị Tần đã hi sinh trong một lần tham gia san lấp hố bom cùng tiểu đội tại tuyến lửa Ngã ba Đồng Lộc vào năm 1968. Cũng năm đó, mẹ chị Tần cũng mất do bom Mỹ. Suốt nhiều năm kể từ ngày chị Tần mất, chàng trai Nguyễn Đức Hồng vẫn lặng lẽ một mình, ngày ngày qua lại chăm sóc cụ Cung (cha liệt sĩ Võ Thị Tần) và gia đình. Cảm động tấm chân tình đó, cụ Cung nhiều lần bàn anh Hồng lấy vợ nhưng lần lữa mãi anh vẫn không chịu.