VÕ THỊ TẦN – BỨC THƯ KHÔNG NGÀY TRỞ VỀ

VÕ THỊ TẦN – BỨC THƯ KHÔNG NGÀY TRỞ VỀ

Ngày ấy, giữa những năm tháng chiến tranh khốc liệt, có một vùng đất nhỏ ở Hà Tĩnh ngày đêm rung chuyển dưới những trận bom. Đó là Ngã ba Đồng Lộc – nơi những con đường ra tiền tuyến phải được giữ thông bằng mọi giá.

Giữa “túi bom” ấy có mười cô gái thanh niên xung phong. Họ đều còn rất trẻ. Người trẻ nhất mới mười bảy tuổi, người lớn nhất cũng chỉ ngoài hai mươi. Họ rời quê hương, rời gia đình, mang theo tuổi xuân của mình đến nơi bom đạn ác liệt nhất để làm một công việc tưởng như giản dị: san lấp hố bom, sửa đường, bảo đảm cho những đoàn xe vượt qua an toàn.

Trong mười cô gái ấy có Võ Thị Tần, Tiểu đội trưởng.

Chị sinh năm 1944 tại xã Thiên Lộc, huyện Can Lộc, Hà Tĩnh. Tuổi trẻ của chị cũng từng có những ước mơ rất bình dị. Nhưng chiến tranh đã đưa cô gái trẻ ấy đến với Ngã ba Đồng Lộc – nơi mỗi ngày đều có thể là ngày cuối cùng.

Ở đó, tiếng máy bay trở thành âm thanh quen thuộc.

Mỗi lần tiếng còi báo động vang lên, mọi người lại tìm nơi trú ẩn.

Rồi những quả bom từ trên trời trút xuống.

Mặt đất rung chuyển.

Khói bụi phủ kín những con đường.

Những hố bom mới xuất hiện lại phải được san lấp.

Đường vừa sửa xong, bom lại đánh.

Nhưng những cô gái vẫn trở lại.

Họ san đất.

Họ lấp hố.

Họ sửa đường.

Họ đứng giữa những khoảng đất cháy sém để giữ cho mạch đường ra tiền tuyến không bị đứt.

Có những ngày bom đánh liên tục.

Có những đêm không ai được ngủ trọn giấc.

Nhưng cứ nghe tiếng xe chuẩn bị đi qua, những cô gái lại chạy ra mặt đường.

Bởi phía sau con đường ấy là những người lính đang chờ tiếp viện.

Là đạn dược.

Là lương thực.

Là cả một chiến trường đang cần được tiếp sức.

Và họ hiểu rằng, nếu đường bị tắc, những đoàn xe không thể đi, thì phía trước sẽ có thêm những người lính phải chờ đợi giữa chiến trường.

Vì thế, họ cứ làm việc.

Làm việc trong bom đạn.

Làm việc bằng tất cả sức lực của tuổi trẻ.

Ngày 19 tháng 7 năm 1968, giữa những ngày chiến đấu căng thẳng, Võ Thị Tần viết một lá thư gửi về cho mẹ.

Lá thư ấy không dài.

Nhưng trong từng dòng chữ là tình cảm của một người con dành cho mẹ và gia đình.

Chị kể về cuộc sống nơi chiến trường, về công việc và những ngày tháng gian khổ. Nhưng phía sau những dòng chữ bình dị ấy là một điều mà người mẹ ở quê nhà không thể biết:

Đó có thể là những lời cuối cùng của con gái mình.

Có lẽ khi viết thư, Võ Thị Tần vẫn nghĩ rằng mình sẽ còn trở về.

Có lẽ chị vẫn mong một ngày chiến tranh kết thúc để lại được bước trên con đường quê, được gặp mẹ, được sống một cuộc đời bình dị như bao cô gái khác.

Nhưng chiến tranh không cho chị cơ hội ấy.

Chỉ 5 ngày sau, ngày 24 tháng 7 năm 1968, một trận bom dữ dội trút xuống Ngã ba Đồng Lộc.

Mười cô gái đang làm nhiệm vụ.

Tiếng bom xé tan bầu trời.

Mặt đất rung chuyển.

Khói bụi bao trùm tất cả.

Và rồi…

Mười cô gái đã mãi mãi nằm lại dưới lòng đất mẹ.

Võ Thị Tần ra đi khi mới 24 tuổi.

Chín người đồng đội của chị cũng ra đi cùng ngày hôm ấy.

Không ai trong số họ được trở về nhà.

Không ai được nhìn thấy ngày đất nước hòa bình.

Không ai được sống tiếp những năm tháng tuổi trẻ mà họ đáng lẽ phải có.

Nhưng những gì họ làm đã không mất đi.

Những con đường được họ giữ thông đã đưa hàng vạn lượt xe ra chiến trường.

Những hố bom được họ san lấp đã trở thành con đường để tiếp tế cho tiền tuyến.

Và sự hy sinh của họ đã trở thành một phần ký ức không thể quên của dân tộc.

Có một điều đặc biệt khiến câu chuyện về Võ Thị Tần càng trở nên day dứt.

Đó là lá thư chị gửi mẹ chỉ vài ngày trước khi hy sinh.

Một người mẹ nhận được thư của con.

Nhưng người con gái viết lá thư ấy lại không bao giờ trở về.

Lá thư vẫn còn.

Những dòng chữ vẫn còn.

Nhưng người viết đã mãi mãi ở lại tuổi 24.

Có lẽ đó là điều đau lòng nhất của chiến tranh:

Người ở lại có thể giữ được một bức thư, một tấm ảnh, một kỷ niệm… nhưng không thể giữ lại được người mình yêu thương.

Ngày hôm nay, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một địa danh lịch sử.

Những quả bom năm xưa đã im tiếng.

Những con đường đã rộng hơn.

Xe cộ đi qua trong bình yên.

Không còn những cô gái trẻ phải chạy giữa những hố bom để sửa đường.

Không còn tiếng còi báo động giữa đêm.

Nhưng mỗi khi nhắc đến Đồng Lộc, người ta vẫn nhớ đến mười cô gái năm nào.

Nhớ đến Võ Thị Tần.

Nhớ đến một người chị cả đã cùng đồng đội gửi lại tuổi xuân giữa chiến trường.

Và nhớ đến lá thư cuối cùng gửi mẹ – một lá thư nhỏ bé nhưng mang trong đó cả một thế giới của tình mẫu tử, của tuổi trẻ và của những ước mơ còn dang dở.

Hai mươi bốn tuổi.

Đáng lẽ đó phải là tuổi của những ngày đẹp nhất.

Là tuổi để yêu thương.

Để mơ ước.

Để trở về bên mẹ sau những ngày xa nhà.

Nhưng Võ Thị Tần và chín người đồng đội đã chọn một con đường khác.

Họ chọn đứng giữa “túi bom” để giữ lấy con đường.

Họ chọn tuổi trẻ của mình để đổi lấy sự sống và hy vọng cho những người ở phía trước.

Và rồi họ nằm lại.

Mười cô gái – mười tuổi xuân – mười cuộc đời đang còn dang dở.

Nhưng từ sự hy sinh ấy, Ngã ba Đồng Lộc đã trở thành một biểu tượng bất tử của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh.

Võ Thị Tần không kịp trở về với mẹ.

Nhưng tên chị đã trở về với lịch sử.

Lá thư cuối cùng của chị không chỉ gửi cho một người mẹ.

Nó như được gửi lại cho những thế hệ sau này – những người được sống trong hòa bình, được đến trường, được trở về nhà mỗi ngày.

Và mỗi lần đọc lại câu chuyện ấy, người ta càng hiểu rằng:

Có những người đã gửi lại tuổi xuân cho đất nước.

Có những người đã nằm xuống để con đường phía trước được nối dài.

Và có những lá thư dù đã đi qua hơn nửa thế kỷ…

vẫn khiến người đọc hôm nay lặng đi trước một câu hỏi:

Nếu ngày ấy những cô gái tuổi đôi mươi đã dám bước vào nơi bom đạn để bảo vệ Tổ quốc, thì chúng ta hôm nay sẽ sống như thế nào để xứng đáng với tuổi xuân mà họ đã gửi lại?