Võ Thị Tần – Người chị cả giữa tọa độ lửa Đồng Lộc

Có một vùng đất ở Hà Tĩnh từng được gọi bằng một cái tên khiến người ta chỉ nghe thôi cũng thấy ám ảnh: “tọa độ chết”.

Đó là Ngã ba Đồng Lộc.

Năm 1968, nơi đây là một trong những điểm giao thông đặc biệt quan trọng trên tuyến đường chi viện từ miền Bắc vào chiến trường miền Nam. Vì vậy, máy bay Mỹ liên tục đánh phá nhằm cắt đứt tuyến đường huyết mạch này. Chỉ trong 240 ngày đêm từ tháng 3 đến tháng 10/1968, hàng chục nghìn quả bom đã trút xuống Đồng Lộc.

Giữa vùng đất đầy bom đạn ấy có một cô gái Hà Tĩnh mới 24 tuổi.

Chị tên Võ Thị Tần.

Tần là Tiểu đội trưởng Tiểu đội 4, thuộc Đại đội 552. Dưới sự chỉ huy của chị là những cô gái tuổi đời từ 17 đến 24.

Công việc của họ không phải là những trận đánh trực tiếp.

Họ làm đường.

Họ san lấp những hố bom.

Họ sửa chữa những đoạn đường bị phá nát để từng đoàn xe có thể tiếp tục đi về phía Nam.

Nhưng ở Đồng Lộc, làm đường cũng đồng nghĩa với đối mặt với cái chết.

Ban ngày, máy bay địch liên tục đánh phá. Những hố bom vừa được lấp xong có thể lại bị bom đánh xuống. Có những quả bom chưa nổ nằm ngay bên đường, đe dọa bất cứ ai đi qua.

Vậy mà những cô gái vẫn trở lại.

Họ làm việc giữa tiếng máy bay.

Làm việc giữa khói bom.

Và làm việc với suy nghĩ rất giản dị: đường phải thông để xe có thể đi.

Trong Tiểu đội 4, Võ Thị Tần không chỉ là người chỉ huy.

Chị còn là người chị cả.

Chị chăm lo cho các em, động viên mọi người và cùng họ chia sẻ những ngày tháng khắc nghiệt nhất.

Những bức thư chị gửi về cho gia đình cho thấy phía sau người nữ thanh niên xung phong kiên cường ấy vẫn là một cô gái có những tình cảm rất đỗi bình thường.

Chị nhớ mẹ.

Nhớ quê.

Nhớ những người thân yêu.

Nhưng trong thư, Tần vẫn cố gắng để mẹ yên lòng.

Bom đạn có thể làm rung chuyển núi rừng, nhưng niềm tin của những người trẻ nơi đây vẫn không dễ dàng bị lay chuyển.

Rồi ngày 24/7/1968 đến.

Hôm ấy, tuyến đường qua Đồng Lộc đang bị ùn tắc. Nhiều xe quân sự phải chờ đường. Tiểu đội của Tần được điều động ra làm việc ban ngày để nhanh chóng san lấp hố bom, mở đường cho xe qua.

Mười cô gái ra mặt đường.

Họ vừa làm việc, vừa chờ những đợt máy bay đi qua.

Bom lại đến.

Các chị tìm nơi trú ẩn rồi tiếp tục công việc.

Cho đến khoảng 16 giờ, máy bay địch quay trở lại.

Một loạt bom trút xuống vị trí mười cô gái đang làm nhiệm vụ.

Một quả bom đánh trúng khu vực hầm.

Mười cô gái đã hy sinh.

Võ Thị Tần, người chị cả 24 tuổi, cùng chín đồng đội đã không trở về.

Nhưng câu chuyện của họ không kết thúc ở đó.

Những ngày sau, đồng đội tìm kiếm các cô giữa đất đá.

Thi thể Hồ Thị Cúc được tìm thấy sau đó. Còn những người đồng đội khác lần lượt được đưa về nơi an nghỉ.

Nhiều năm đã trôi qua.

Ngã ba Đồng Lộc hôm nay không còn là chiến trường năm xưa. Những đoàn xe vẫn đi qua vùng đất ấy, nhưng không còn tiếng bom rơi.

Có một khu mộ nằm giữa màu xanh của cây cối.

Có những nén hương được thắp lên.

Có những người trẻ tìm về để nghe kể về mười cô gái năm nào.

Trong số mười cái tên ấy, Võ Thị Tần luôn được nhắc đến như người chị cả của Tiểu đội 4.

Chị đã ra đi khi tuổi thanh xuân còn rất trẻ.

Nhưng tuổi trẻ ấy đã được gửi lại trên một cung đường lịch sử.

Ngày hôm nay, khi chúng ta có thể bình yên đi qua những con đường Hà Tĩnh, có lẽ ít ai nghĩ rằng dưới lớp đất ấy từng có những cô gái đã dùng chính tuổi xuân của mình để giữ cho con đường không bị đứt.

Võ Thị Tần và chín người đồng đội đã nằm lại ở Đồng Lộc, nhưng con đường mà các chị bảo vệ đã tiếp tục đi về phía trước.

Và từ đó, tên tuổi của mười cô gái trở thành một phần không thể phai mờ trong ký ức về Hà Tĩnh thời hoa lửa.