Võ Thị Thắng – Người nữ chiến sĩ cách mạng bất khuất và biểu tượng “Nụ cười chiến thắng” của dân tộc Việt Nam

Đồng chí Võ Thị Thắng (1945–2014) với nụ cười nổi tiếng tại phiên tòa năm 1968. Ảnh tư liệu.Từ người con gái Long An đến nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung

Đồng chí Võ Thị Thắng sinh ngày 10/12/1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An (theo địa danh lịch sử), trong một gia đình giàu truyền thống yêu nước và cách mạng. Sinh ra và lớn lên giữa những năm tháng đất nước còn chìm trong khói lửa chiến tranh, đồng chí sớm được giáo dục về lòng yêu nước, tinh thần đấu tranh và ý thức trách nhiệm đối với vận mệnh dân tộc.

Ngay từ khi mới 9 tuổi, Võ Thị Thắng đã tham gia những công việc cách mạng phù hợp với lứa tuổi như đưa thư liên lạc, mang cơm tiếp tế cho cán bộ được gia đình che chở, nuôi giấu. Những hoạt động tưởng chừng nhỏ bé ấy đã góp phần hình thành bản lĩnh, lòng dũng cảm và tinh thần kiên định của người chiến sĩ cách mạng sau này.

Năm 13 tuổi, đồng chí theo học tại Trường nữ trung học Gia Long ở Sài Gòn, nay là Trường THPT Nguyễn Thị Minh Khai. Đây cũng là giai đoạn phong trào đấu tranh của học sinh, sinh viên và các tầng lớp nhân dân đô thị miền Nam phát triển mạnh mẽ.

Năm 1961, khi mới 16 tuổi, Võ Thị Thắng chính thức tham gia hoạt động cách mạng. Với sự nhiệt huyết của tuổi trẻ, đồng chí tích cực tham gia các phong trào thanh niên, học sinh, sinh viên, sau đó được tổ chức phân công hoạt động bí mật trong lòng đô thị Sài Gòn.

Từ một nữ sinh trẻ tuổi, Võ Thị Thắng từng bước trưởng thành, trở thành chiến sĩ cách mạng gan dạ, sẵn sàng đối diện với hiểm nguy để thực hiện nhiệm vụ được giao.

“Nụ cười chiến thắng” – Biểu tượng bất khuất trước bản án 20 năm tù

Năm 1968, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước bước vào giai đoạn quyết liệt với cuộc Tổng tiến công và nổi dậy Xuân Mậu Thân. Trong bối cảnh đó, Võ Thị Thắng tiếp tục hoạt động trong lực lượng cách mạng tại Sài Gòn.

Tháng 7/1968, khi thực hiện nhiệm vụ tấn công một người bị lực lượng cách mạng xác định là chỉ điểm cho chính quyền Sài Gòn tại khu vực Phú Lâm, Quận 6, đồng chí bị bắt.

Ngày 2/8/1968, Võ Thị Thắng bị đưa ra xét xử tại tòa án quân sự của chính quyền Sài Gòn. Khi ấy, đồng chí mới 23 tuổi nhưng đã phải đối diện với bản án 20 năm tù khổ sai.

Trước bản án nặng nề, thay vì tỏ ra sợ hãi hay khuất phục, người nữ chiến sĩ trẻ vẫn giữ thái độ bình thản, tự tin và nở nụ cười đầy kiêu hãnh.

Ngay tại phiên tòa, đồng chí đã nói câu nói nổi tiếng:

“Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để bỏ tù tôi không?”

Câu nói ấy thể hiện niềm tin mãnh liệt vào thắng lợi cuối cùng của cách mạng Việt Nam, đồng thời khẳng định ý chí không khuất phục trước tù đày và bạo lực.

Khoảnh khắc Võ Thị Thắng mỉm cười sau phiên xử được một phóng viên người Nhật Bản ghi lại. Bức ảnh sau này được biết đến với tên gọi “Nụ cười chiến thắng”, trở thành một trong những hình ảnh tiêu biểu của người phụ nữ Việt Nam trong cuộc kháng chiến chống Mỹ.

Không mang theo vũ khí, không xuất hiện giữa chiến trường, nhưng nụ cười của người nữ chiến sĩ trước bản án khắc nghiệt đã truyền đi thông điệp mạnh mẽ về lòng dũng cảm, niềm tin và khát vọng tự do.

Bức ảnh không chỉ gây xúc động sâu sắc trong nhân dân Việt Nam mà còn trở thành nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm văn học, nghệ thuật, góp phần cổ vũ tinh thần đấu tranh vì độc lập dân tộc.

Sáu năm tù đày và ý chí không khuất phục

Sau phiên tòa lịch sử năm 1968, Võ Thị Thắng trải qua gần sáu năm bị giam cầm trong nhiều nhà tù của chính quyền Sài Gòn.

Từ nhà lao Thủ Đức, khám Chí Hòa đến nhà tù Tân Hiệp, Hố Nai và Côn Đảo, đồng chí phải chịu những điều kiện giam giữ khắc nghiệt cùng nhiều hình thức tra tấn, đàn áp.

Tuy nhiên, những tháng năm tù đày không thể làm suy giảm ý chí và niềm tin cách mạng của người nữ chiến sĩ.

Trong hoàn cảnh thiếu thốn, hiểm nguy, đồng chí vẫn giữ vững tinh thần đấu tranh, động viên những người bạn tù cùng vượt qua thử thách và tin tưởng vào ngày đất nước hòa bình.

Ngày 7/3/1974, sau khi Hiệp định Paris về chấm dứt chiến tranh, lập lại hòa bình ở Việt Nam được ký kết, Võ Thị Thắng cùng nhiều chiến sĩ cách mạng bị giam giữ được trao trả tại Lộc Ninh.

Sau gần sáu năm bị tù đày, người nữ chiến sĩ năm nào đã trở về với lực lượng cách mạng. Sự kiện ấy càng làm nổi bật ý nghĩa của nụ cười năm 1968: một nụ cười thể hiện niềm tin vào tương lai, vượt lên trên mọi gian khổ và hiểm nguy.

Chỉ hơn một năm sau, ngày 30/4/1975, cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước kết thúc thắng lợi, miền Nam được giải phóng, đất nước bước vào thời kỳ thống nhất.

Bản án 20 năm tù khổ sai từng tuyên đối với Võ Thị Thắng đã không thể thực hiện trọn vẹn. Niềm tin mà đồng chí thể hiện tại phiên tòa năm ấy đã trở thành hiện thực lịch sử.

Tiếp tục cống hiến cho sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Thị Thắng không ngừng nỗ lực học tập, rèn luyện và tiếp tục cống hiến trên nhiều lĩnh vực công tác.

Đồng chí từng đảm nhiệm các nhiệm vụ tại Thành đoàn Thành phố Hồ Chí Minh, Hội Liên hiệp Phụ nữ Thành phố Hồ Chí Minh và sau đó giữ chức Phó Chủ tịch Thường trực Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam.

Trên những cương vị này, đồng chí tích cực tham gia các hoạt động vì sự tiến bộ của phụ nữ, chăm lo đời sống nhân dân, phát huy vai trò của phụ nữ trong công cuộc xây dựng và phát triển đất nước.

Với năng lực và kinh nghiệm hoạt động thực tiễn, Võ Thị Thắng được tín nhiệm đảm nhiệm nhiều trọng trách quan trọng. Đồng chí là Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa VIII, khóa IX và đại biểu Quốc hội các khóa IX, X, XI.

Đặc biệt, từ năm 1996 đến năm 2007, đồng chí giữ chức Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch Việt Nam.

Trong giai đoạn ngành du lịch từng bước mở rộng hội nhập quốc tế, đồng chí đã có nhiều đóng góp vào công tác quản lý, phát triển du lịch, quảng bá hình ảnh đất nước và con người Việt Nam với bạn bè thế giới.

Không chỉ hoạt động trong nước, đồng chí còn tích cực tham gia công tác đối ngoại nhân dân, đặc biệt là các hoạt động vun đắp tình hữu nghị truyền thống giữa Việt Nam và Cuba.

Trên cương vị Chủ tịch Hội Hữu nghị Việt Nam – Cuba, đồng chí góp phần thúc đẩy các hoạt động giao lưu, hợp tác và tăng cường mối quan hệ đoàn kết giữa nhân dân hai nước.

Từ một nữ chiến sĩ cách mạng hoạt động bí mật trong chiến tranh đến người cán bộ lãnh đạo đảm nhiệm nhiều trọng trách sau hòa bình, Võ Thị Thắng luôn thể hiện tinh thần trách nhiệm, sự tận tụy và ý chí cống hiến vì lợi ích của đất nước.

Những đóng góp được Đảng, Nhà nước và nhân dân ghi nhận

Trong suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, đồng chí Võ Thị Thắng đã có nhiều đóng góp cho sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc, xây dựng đất nước và phát triển quan hệ hữu nghị quốc tế.

Với những thành tích và cống hiến nổi bật, đồng chí được trao tặng nhiều phần thưởng cao quý, trong đó có Huân chương Độc lập hạng Nhì, Huân chương Lao động hạng Nhất và các huân chương hữu nghị của nước ngoài.

Ngày 22/8/2014, đồng chí Võ Thị Thắng từ trần tại Thành phố Hồ Chí Minh, hưởng thọ 69 tuổi, để lại niềm tiếc thương sâu sắc đối với gia đình, đồng chí, đồng đội và nhân dân.

Năm 2015, Chủ tịch nước quyết định truy tặng đồng chí danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân, ghi nhận những thành tích đặc biệt xuất sắc trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước.

Đây là sự tôn vinh xứng đáng đối với một nữ chiến sĩ cách mạng đã dành trọn tuổi trẻ và cuộc đời cho lý tưởng độc lập dân tộc, tự do và hạnh phúc của nhân dân.

Tấm gương sáng về lòng yêu nước và lý tưởng cách mạng cho thế hệ trẻ

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Võ Thị Thắng là minh chứng sinh động cho truyền thống yêu nước, bất khuất, trung hậu, đảm đang của phụ nữ Việt Nam.

Điểm đặc biệt trong hình tượng Võ Thị Thắng không chỉ nằm ở những cống hiến trong chiến tranh hay những chức vụ quan trọng mà đồng chí từng đảm nhiệm, mà còn ở bản lĩnh và tinh thần lạc quan trước nghịch cảnh.

Ở tuổi 23, khi nhiều người trẻ đang nuôi dưỡng những ước mơ riêng, đồng chí đã phải đối mặt với bản án 20 năm tù khổ sai. Thế nhưng, thay vì tuyệt vọng, đồng chí vẫn giữ được sự bình thản, niềm tin và ý chí kiên cường.

Nụ cười ấy cho thấy sức mạnh tinh thần của con người có lý tưởng, biết đặt lợi ích của dân tộc lên trên lợi ích cá nhân.

Đối với thế hệ thanh niên ngày nay, tấm gương Võ Thị Thắng mang nhiều ý nghĩa giáo dục sâu sắc. Đó là bài học về lòng yêu nước, sự dũng cảm, ý thức trách nhiệm, tinh thần vượt khó và khát vọng cống hiến.

Trong điều kiện đất nước hòa bình, những phẩm chất ấy có thể được thể hiện thông qua việc tích cực học tập, rèn luyện đạo đức, nâng cao trình độ chuyên môn, tham gia hoạt động cộng đồng và đóng góp vào sự phát triển của quê hương, đất nước.

Tinh thần Võ Thị Thắng vì thế không chỉ thuộc về lịch sử mà còn có giá trị đối với hiện tại và tương lai.

Võ Thị Thắng – Nụ cười còn mãi với thời gian

Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ phiên tòa lịch sử ngày 2/8/1968, hình ảnh Võ Thị Thắng với “Nụ cười chiến thắng” vẫn giữ nguyên giá trị biểu tượng trong ký ức của nhiều thế hệ người Việt Nam.

Nụ cười ấy là biểu hiện của lòng dũng cảm, ý chí kiên cường và niềm tin không lay chuyển vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc. Đó cũng là hình ảnh tiêu biểu cho sức mạnh tinh thần của người phụ nữ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh đầy gian khổ.

Dù đã đi xa, đồng chí Võ Thị Thắng vẫn được nhắc nhớ như một nữ chiến sĩ cách mạng kiên trung, một cán bộ tận tụy và một biểu tượng đẹp của chủ nghĩa anh hùng cách mạng Việt Nam.

Cuộc đời và sự nghiệp của đồng chí Võ Thị Thắng sẽ mãi là nguồn cảm hứng về lòng yêu nước, bản lĩnh, tinh thần lạc quan và khát vọng cống hiến, tiếp thêm động lực để thế hệ trẻ hôm nay tiếp tục viết nên những trang sử mới trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc Việt Nam.