Võ Thị Thắng - "Nụ Cười Chiến Thắng" Trước Án Thù

Trong lịch sử đấu tranh giải phóng dân tộc của Việt Nam, có những khoảnh khắc đã trở thành bất tử, khắc sâu vào tâm khảm của muôn đời. Một trong những hình ảnh biểu tượng đẹp nhất, rực rỡ nhất cho tinh thần lạc quan, bản lĩnh bất khuất của thế hệ trẻ Việt Nam chính là khoảnh khắc bà Võ Thị Thắng mỉm cười ngạo tễu ngay tại phiên tòa quân sự của chính quyền Sài Gòn năm 1968, khi vừa nghe bản án 20 năm khổ sai.

Sinh năm 1945 tại xã Tân Bửu, huyện Bến Lức, tỉnh Long An, Võ Thị Thắng lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Mới 16 tuổi, người con gái đất Long An ấy đã dấn thân vào phong trào đấu tranh xuống đường của học sinh, sinh viên Saigon. Trong những năm tháng ác liệt của chiến tranh, chị trở thành chiến sĩ biệt động nội thành, trực tiếp tham gia nhiều trận đánh và chiến dịch vận động quần chúng.

Tháng 7 năm 1968, trong chiến dịch Mậu Thân, Võ Thị Thắng nhận nhiệm vụ ám sát một tên ác ôn khét tiếng tại Sài Gòn. Chuyến công tác không thành công, chị bị địch bắt giữ. Những ngày sau đó là chuỗi kịch bản tra tấn tàn khốc tại các phòng giam, nhưng kẻ thù hoàn toàn bất lực trước chí khí sắt đá của người thiếu nữ mới bước sang tuổi 23. Không khai thác được bất kỳ thông tin nào, chính quyền Sài Gòn đã đưa chị ra Tòa án Quân sự Mặt khu 3 để xét xử nhằm răn đe phong trào đấu tranh của thanh niên, sinh viên.

Ngày 2 tháng 8 năm 1968, phiên tòa diễn ra. Hội đồng thẩm phán tuyên phạt Võ Thị Thắng 20 năm khổ sai. Khi được hỏi có truyền đạt gì thêm không, chị thản nhiên nở một nụ cười rạng rỡ, ánh mắt kiên định và cất lời đáp trả đập tan sự hãm hại của đối phương:

"Liệu chính quyền các ông có tồn tại nổi 20 năm để chấp hành bản án của tôi hay không?"

Khoảnh khắc ấy đã được phóng viên nhiếp ảnh người Nhật Bản ghi lại. Bức ảnh "Nụ cười chiến thắng" lập tức lan truyền ra toàn thế giới, trở thành biểu tượng cho sức mạnh tinh thần bất diệt của nhân dân Việt Nam trước bộ máy chiến tranh bạo lực. Lời tiên đoán sắc bén của người nữ tù chính trị ấy cũng đã trở thành sự thật lịch sử chỉ 7 năm sau đó, khi đất nước hoàn toàn thống nhất vào mùa xuân năm 1975.

Sau phiên tòa, chị bị đày qua nhiều nhà tù khét tiếng, từ Chí Hòa đến Nhà tù Côn Đảo. Dù chịu đựng đủ mọi cực hình nén đau, Võ Thị Thắng vẫn luôn là hạt nhân kiên cường trong các phong trào đấu tranh tuyệt thực, giữ vững khí tiết cho đến ngày được trao trả tự do theo Hiệp định Paris năm 1973.

Hòa bình lập lại, bà tiếp tục cống hiến trọn đời cho đất nước trên nhiều cương vị lãnh đạo như Bí thư Thường trực Trung ương Đoàn, Chủ tịch Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam, Tổng cục trưởng Tổng cục Du lịch. Dù ở bất kỳ vị trí nào, bà vẫn giữ nguyên sự gần gũi, nụ cười hiền hậu và ngọn lửa nhiệt huyết của tuổi trẻ năm xưa.

Bà Võ Thị Thắng qua đời năm 2014, nhưng "Nụ cười chiến thắng" của chị thiếu nữ 23 tuổi năm nào vẫn mãi là một bài học sâu sắc về niềm tin kiên định vào lý tưởng, là minh chứng rằng sự tàn bạo của đòn thù chưa bao giờ có thể đè bẹp được tâm hồn của những con người yêu tự do.