VÕ THỊ THẮNG – NỤ CƯỜI TRONG NHỮNG NĂM THÁNG TÙ ĐÀY

Có những bức ảnh lịch sử không cần quá nhiều lời chú thích.

Chỉ một ánh mắt, một nụ cười cũng đủ khiến người ta nhớ rất lâu.

Trong lịch sử đấu tranh của phụ nữ Việt Nam, hình ảnh Võ Thị Thắng với nụ cười tại phiên tòa năm 1968 đã trở thành một hình ảnh như thế.

Bà sinh năm 1945 tại Long An. Khi còn trẻ, Võ Thị Thắng tham gia hoạt động cách mạng ở miền Nam.

Năm 1968, bà bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa bắt giữ và đưa ra xét xử.

Tại phiên tòa, bà bị tuyên án 20 năm tù khổ sai.

Một bản án rất nặng đối với một người phụ nữ mới ngoài hai mươi tuổi.

Nhưng điều khiến người ta nhớ đến bà không chỉ là bản án.

Mà là nụ cười sau khi nghe phán quyết.

Có người hỏi vì sao bà có thể cười trước một bản án như vậy.

Theo những lời kể được ghi lại, Võ Thị Thắng tin rằng cuộc đấu tranh mà mình tham gia cuối cùng sẽ đi đến thắng lợi.

Vì thế, trước bản án 20 năm tù, bà đã nói một câu nổi tiếng về ngày đất nước thống nhất và việc thời gian chấp hành án có thể không dài như bản án tuyên.

Câu nói ấy sau này được nhắc lại nhiều lần.

Nhưng có lẽ điều đáng nhớ hơn cả vẫn là hình ảnh người phụ nữ trẻ bước ra khỏi phiên tòa với nụ cười bình thản.

Đó không phải là nụ cười của một người không biết sợ.

Mà là nụ cười của một người tin rằng phía sau những ngày tháng tù đày vẫn còn một ngày mai.

Võ Thị Thắng sau đó bị đưa đi giam giữ qua nhiều nhà tù.

Bà đã trải qua những năm tháng tù đày khắc nghiệt, trong đó có thời gian tại nhà tù Côn Đảo.

Những năm tháng ấy không dễ dàng.

Nhưng người phụ nữ trẻ năm nào vẫn tiếp tục giữ vững niềm tin của mình.

Chiến tranh rồi cũng đi đến hồi kết.

Năm 1975, đất nước thống nhất.

Võ Thị Thắng được trả tự do sau nhiều năm bị giam giữ.

Có lẽ khoảnh khắc ấy đặc biệt hơn bất cứ lời tiên đoán nào.

Bởi ngày bà từng nói đến trước phiên tòa cuối cùng đã thực sự đến.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Thị Thắng tiếp tục hoạt động trong nhiều lĩnh vực và đảm nhiệm nhiều vị trí công tác.

Nhưng hình ảnh được nhiều người nhớ nhất về bà vẫn là nụ cười của một cô gái trẻ trước bản án 20 năm tù.

Nụ cười ấy đã vượt khỏi khuôn khổ của một bức ảnh.

Nó trở thành biểu tượng cho niềm tin của một thế hệ thanh niên trong chiến tranh.

Một thế hệ đã sống trong những năm tháng mà tương lai còn rất mờ mịt, nhưng vẫn tin rằng rồi sẽ có ngày đất nước hòa bình.

Ngày nay, nhìn lại bức ảnh ấy, chúng ta có thể không cảm nhận hết được những gì một người trẻ năm đó đã phải trải qua.

Nhưng có một điều rất rõ:

Tuổi trẻ của họ không được sống trong những năm tháng bình thường.

Họ phải lựa chọn.

Phải đối mặt với tù đày.

Phải xa gia đình.

Phải chấp nhận những năm tháng mà ngày trở về chưa biết ở đâu.

Và chính vì thế, nụ cười của Võ Thị Thắng càng trở nên đặc biệt.

Đó là nụ cười của một người đã nhìn thấy một ngày mai mà người khác chưa nhìn thấy.

Một bản án có thể giam giữ một con người trong nhiều năm, nhưng không phải lúc nào cũng có thể giam giữ được niềm tin của họ.