VÕ THỊ THẮNG – NỤ CƯỜI TRƯỚC VÀNH MÓNG NGỰA

Có những bức ảnh lịch sử được ghi lại chỉ trong vài giây.

Nhưng có những khoảnh khắc ngắn ngủi ấy lại sống lâu hơn cả một đời người.

Nụ cười của Võ Thị Thắng là một khoảnh khắc như thế.

Năm 1945, tại xã Tân Bình, huyện Gò Công Tây, tỉnh Tiền Giang, một cô gái tên Võ Thị Thắng ra đời.

Tuổi thơ của chị gắn với những năm đất nước chiến tranh.

Khi trưởng thành, chị tham gia phong trào cách mạng.

Là một cô gái trẻ, chị vừa học tập, vừa tham gia các hoạt động đấu tranh chống chính quyền Sài Gòn.

Những hoạt động ấy ngày càng nguy hiểm.

Chị biết rằng nếu bị bắt, mình có thể phải đối diện với tù đày, tra khảo, thậm chí là cái chết.

Nhưng chị vẫn tiếp tục.

Năm 1968, Võ Thị Thắng bị bắt.

Chị bị đưa ra xét xử tại một tòa án quân sự ở Sài Gòn.

Khi ấy, chị mới 23 tuổi.

Một cô gái còn rất trẻ đứng trước vành móng ngựa.

Phía trước chị là những người xét xử.

Phía sau là những người lính canh.

Và trên bàn là bản án dành cho chị.

Tòa tuyên 20 năm khổ sai.

Hai mươi năm.

Đối với một cô gái 23 tuổi, đó gần như là cả tuổi thanh xuân.

Hai mươi năm trong tù đồng nghĩa với việc những năm tháng đẹp nhất của cuộc đời có thể sẽ trôi qua sau những cánh cửa sắt.

Nhưng Võ Thị Thắng không tỏ ra tuyệt vọng.

Chị mỉm cười.

Rồi nói:

“Liệu chính quyền các ông có tồn tại đến 20 năm để bỏ tù tôi không?”

Một câu nói rất ngắn.

Nhưng phía sau nó là cả một niềm tin.

Chị tin rằng cuộc đấu tranh của nhân dân sẽ thắng.

Chị tin rằng chế độ đang giam giữ mình sẽ không tồn tại mãi.

Và chị tin rằng ngày đất nước hòa bình sẽ đến.

Khoảnh khắc ấy được một phóng viên người Nhật ghi lại bằng máy ảnh.

Một cô gái trẻ trong tà áo dài, phía sau là những người lính áp giải, trên môi vẫn là một nụ cười.

Bức ảnh sau đó được truyền đi và trở thành một trong những hình ảnh nổi tiếng về cuộc đấu tranh của phụ nữ Việt Nam trong chiến tranh.

Nhưng phía sau nụ cười ấy là những năm tháng tù đày không hề dễ dàng.

Võ Thị Thắng bị đưa qua nhiều nhà tù.

Trong tù, chị tiếp tục đấu tranh.

Chị cùng những người nữ tù chính trị đấu tranh đòi quyền lợi, chống chế độ hà khắc và giữ vững tinh thần cách mạng.

Những năm tháng ấy không phải lúc nào cũng có thể vượt qua bằng lòng can đảm đơn thuần.

Có những ngày rất dài.

Có những lúc bệnh tật.

Có những cuộc đàn áp.

Có những người bạn tù lần lượt được đưa đi.

Nhưng chị vẫn kiên trì.

Chị không để nhà tù biến mình thành một con người tuyệt vọng.

Thời gian trôi qua.

Năm 1975, miền Nam được giải phóng.

Đất nước thống nhất.

Bản án 20 năm mà tòa án từng tuyên cho Võ Thị Thắng đã không thể kéo dài đến 20 năm.

Chị được trả tự do sau khoảng 8 năm tù đày.

Ngày bước ra khỏi nhà tù, chị đã không còn là cô gái 23 tuổi của năm nào.

Nhưng nụ cười ấy vẫn còn.

Điều đặc biệt là câu nói trước phiên tòa năm xưa đã trở thành hiện thực theo cách mà người ta từng hy vọng.

Chính quyền đã tuyên cho chị 20 năm tù.

Nhưng chỉ vài năm sau, chiến tranh kết thúc.

Đất nước thống nhất.

Những cánh cửa nhà tù đóng lại.

Và một thời kỳ mới bắt đầu.

Sau ngày đất nước thống nhất, Võ Thị Thắng tiếp tục công tác trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt gắn bó với công tác phụ nữ và hoạt động đối ngoại.

Chị từng giữ nhiều cương vị trong bộ máy nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội.

Nhưng trong ký ức của nhiều người, hình ảnh được nhớ đến nhất vẫn là cô gái trẻ trước phiên tòa năm 1968.

Một cô gái không khóc.

Không cúi đầu.

Không van xin.

Chỉ mỉm cười.

Nụ cười ấy về sau được gọi là “Nụ cười chiến thắng”.

Không phải bởi chị đã thắng một phiên tòa.

Chị vẫn bị tuyên án.

Không phải bởi chị không phải chịu tù đày.

Chị đã trải qua những năm tháng rất dài trong nhà tù.

Mà bởi chị đã giữ được niềm tin của mình ngay cả khi kẻ thù tưởng rằng họ đã khuất phục được chị.

Điều còn lại sau câu chuyện

Điều đặc biệt nhất ở Võ Thị Thắng không phải là chị không biết sợ.

Mà là chị không để nỗi sợ quyết định cách mình sống.

Một cô gái 23 tuổi đứng trước bản án 20 năm vẫn có thể mỉm cười bởi trong lòng chị có một niềm tin lớn hơn bản án trước mắt.

Ngày hôm nay, chúng ta có thể không phải đối diện với chiến tranh hay nhà tù.

Nhưng mỗi người đều có những thời điểm bị thử thách.

Có những lúc một thất bại khiến ta tưởng như mọi thứ đã kết thúc.

Có những lúc một khó khăn khiến ta mất niềm tin.

Có những lúc con đường phía trước dường như quá dài.

Khi ấy, câu chuyện về Võ Thị Thắng nhắc chúng ta:

Đừng vội nghĩ rằng một ngày khó khăn chính là cả cuộc đời.

Hãy giữ niềm tin.

Hãy bình tĩnh.

Hãy bước tiếp.

Bởi đôi khi, điều giúp một con người vượt qua nghịch cảnh không phải là sức mạnh lớn lao, mà là khả năng tin rằng ngày mai sẽ khác hôm nay.

Nụ cười của Võ Thị Thắng đã đi qua hơn nửa thế kỷ.

Nó không chỉ là nụ cười của một người phụ nữ trước kẻ thù.

Đó còn là nụ cười của niềm tin vào ngày chiến thắng.

Một cô gái 23 tuổi đã mỉm cười trước bản án 20 năm. Và rồi lịch sử đã trả lời thay chị.

Tham khảo tư liệu: các tư liệu lịch sử về Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Thị Thắng, Bảo tàng Phụ nữ Việt Nam và các tư liệu báo chí về “Nụ cười Võ Thị Thắng”.