Võ Văn Em- Người Chiến Sĩ Một Mắt Khiến Sài Gòn Thời Chiến Chấn Động

Người Chiến Sĩ Một Mắt Khiến Sài Gòn Thời Chiến Chấn Động

“Tôi bị tuyên án tử hình… nhưng vẫn sống sót trở về để dỡ chính bàn thờ của mình” – câu nói nhẹ nhàng nhưng khiến ai nghe cũng lặng người. Người đàn ông ấy không phải là một nhân vật tiểu thuyết. Ông là Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân Võ Văn Em, người từng bị chính quyền Việt Nam Cộng hòa tuyên án tử hình, tra tấn dã man suốt 8 năm 4 tháng 24 ngày, từ trại giam Chí Hòa cho đến ngục đá Côn Đảo.

Hôm nay, ông đã ngoài 80, vẫn sống tại ấp Mũi Lớn, xã Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi, TP.HCM, nơi ông sinh ra và lớn lên. Dáng gầy, ánh mắt duy nhất còn lại sáng rực niềm tin, ông kể về cuộc đời mình bằng giọng chậm rãi nhưng đầy khí phách.

Tuổi thơ trong lửa đạn, trưởng thành từ lòng căm thù giặc

Ông Võ Văn Em sinh năm 1945, giữa lúc đất nước đang chìm trong chiến tranh chống thực dân Pháp. Tuổi thơ ông gắn với tiếng súng, lửa cháy, xác người và những mái nhà đổ nát. Gia đình ông là cơ sở cách mạng, nuôi giấu cán bộ từ khi ông mới lên 10. Căn vườn nhà ông từng là nơi diễn ra các cuộc họp bí mật của Thành ủy Sài Gòn - Gia Định.

Mắt trái bị hỏng từ nhỏ, nhưng chính khuyết điểm ấy lại là “lợi thế” khiến địch không chú ý đến ông – cậu bé một mắt nhưng trí nhớ sắc bén, gan lì và đặc biệt thông minh. Mê đọc sách của Phan Bội Châu, Phan Châu Trinh, ông sớm nhận ra rằng: tự do không phải là thứ được ban phát. Nó phải giành lấy bằng chính đôi tay của người Việt Nam.

Năm 15 tuổi, ông được kết nạp vào Đoàn. Một năm sau, chính thức trở thành du kích. Trận đánh đầu đời của ông, bằng hai quả lựu đạn gài trước đồn địch, đã tiêu diệt 2 lính gác. Ông được kết nạp Đảng năm 1963, sau một trận đánh nổi tiếng cướp hơn 20 khẩu súng từ tay địch – một chiến công làm rúng động Củ Chi.

Người trinh sát một mắt – ẩn mình giữa lòng Sài Gòn

Tuổi 20, ông được giao nhiệm vụ đặc biệt: hoạt động trinh sát vũ trang ngay giữa lòng đô thị Sài Gòn, nơi từng bước đi đều có thể là cái bẫy. Ông từng chỉ huy nhiều trận đánh liều chết, trong đó có vụ ám sát dân biểu, ứng viên Tổng thống VNCH Trần Văn Văn vào năm 1966 – một sự kiện gây rúng động báo chí miền Nam.

Sau ba ngày theo dõi, ông là người trực tiếp chặn đầu xe để đồng đội nổ súng. Vụ việc thành công nhưng ngay sau đó, ông bị cảnh sát rượt đuổi, xe Jeep quân cảnh đâm thẳng vào xe Honda khiến ông bị thương nặng. Một viên đạn lép trong khẩu súng khiến ông không thể tự vệ. Ông bị bắt, tra tấn dã man và đưa ra tòa với bản án tử hình.

Chí Hòa - Côn Đảo: Án tử không giết được ý chí

Chuyển từ Chí Hòa ra Côn Đảo cuối năm 1967, ông bị cùm chân tay liên tục, sống trong hầm đá tối tăm hơn 8 năm. "Nghe tiếng thở của chính mình và đếm từng ngày sống sót", ông nhớ lại.

Tôi hỏi: "Có tuyệt vọng không?". Ông chỉ cười: "Không. Tôi là người của cách mạng. Không gục ngã". Trong địa ngục Côn Đảo, ông vẫn giữ liên lạc với các đồng chí qua những ký hiệu ngầm, trao đổi tin tức từ đất liền ra. “Tin tức là máu, là hơi thở. Nó giữ cho mình sống”, ông nói.

Ngày 30.4.1975, khi đất nước thống nhất, ông vẫn đang bị cùm. “Mở được cái còng, tôi như sống lại từ cõi chết”, ông kể, mắt rưng rưng.

Trở về – và tự dỡ bàn thờ của chính mình

Gia đình đã lập bàn thờ cho ông từ lâu. Khi trở về, ông dỡ bàn thờ, đốt một nén nhang và khấn: “Con còn sống”. Ông không trách người vợ cũ đã đi bước nữa, cũng không than khóc khi biết con gái đã mất. Ông chỉ nhẹ nhàng nói: “Chuyện đó không ai muốn. Mình đi, không biết sống chết. Em có chồng mới là đúng. Tôi đi xây lại cuộc đời khác”.

Sau này, ông cưới một người vợ cũng từng là cựu tù Côn Đảo. Hai người – hai mảnh đời bị giam cầm, cùng nhau bắt đầu lại từ đầu. Không oán giận, không kể công.

Người truyền cảm hứng sống – một mắt sáng cả thế hệ

Tôi hỏi: "Ông muốn nhắn gửi gì cho người trẻ hôm nay?". Ông bảo: "Thế hệ chúng tôi yêu nước bằng súng đạn. Còn hôm nay, các cháu yêu nước bằng tri thức, bằng sống tử tế. Phải có niềm tin – vì niềm tin sẽ giúp mình vượt qua mọi hoàn cảnh”.

Tên nhân vật: Võ Văn Em
Năm sinh - năm mất: Sinh năm 1945 – vẫn còn sống đến thời điểm viết bài
Địa chỉ: Ấp Mũi Lớn, xã Phước Vĩnh An, huyện Củ Chi, TP.HCM