VÕ VĂN KIỆT - Cậu bé Phan Văn Hòa ở Bình Phụng và cái tên Sáu Dân
Người dân Nam Bộ quen gọi ông là “Sáu Dân”, nhưng trước khi trở thành cái tên thân thuộc ấy, ông là cậu bé Phan Văn Hòa sinh ngày 23 tháng 11 năm 1922 trong một gia đình nông dân nghèo đông con ở ấp Bình Phụng, xã Trung Hiệp, huyện Vũng Liêm, tỉnh Vĩnh Long. Theo các bài báo của Báo Công an TP.HCM, nhà nghèo đến mức từ nhỏ cậu đã phải đi ở đợ cho các phú hộ trong vùng, rồi làm thuê, chăn trâu, giữ ghe, cắt lúa mướn để kiếm sống.
Học vấn của ông không cao, và chính ông cũng không có xuất thân khoa bảng. Nhưng những năm tháng lam lũ đó cho ông một thứ mà sách vở khó dạy: sự thấu hiểu người nông dân và đồng ruộng. Về sau, khi là người đứng đầu Chính phủ, ông vẫn thích lội ruộng, đi xuồng, ngồi nói chuyện với bà con trên vùng đất phèn, đất mặn. Người ta nhận xét rằng mọi công trình ông theo đuổi đều bắt đầu từ một câu hỏi rất giản dị: làm gì cho dân, cho nước.
Tên khai sinh của ông là Phan Văn Hòa. Khi bước vào con đường hoạt động cách mạng, ông lấy họ của mẹ là Võ, nên có tên Võ Văn Kiệt. Ngoài ra ông còn có nhiều bí danh, trong đó nổi tiếng nhất là Sáu Dân. Các bài viết cho biết ông còn được gọi là Chín Hòa trong thời kháng chiến, nhưng chỉ có cái tên Sáu Dân là ở lại lâu nhất trong lòng người miền Tây.
Điều đáng chú ý là người dân không gọi ông bằng chức danh Thủ tướng. Một bài báo năm 2026 ghi lại nhận xét của ông Lê Minh Hoan, nguyên Bộ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường: vị trí đặc biệt của ông Sáu Dân không nằm ở chức vụ mà nằm ở giá trị ông để lại. Người dân nhớ ông như một người thân ruột thịt vì ông mang đến nước ngọt, hạt lúa vàng và cơ hội thoát nghèo cho cả vùng đất. Nhà nghiên cứu văn hóa dân gian Nguyễn Hữu Hiệp cũng có cùng cách nhìn như vậy.
Một bài viết nhân dịp 100 năm ngày sinh của ông cho rằng bài học lớn nhất mà ông để lại gói gọn trong một chữ: chữ “Dân”. Cái tên Sáu Dân vì thế vừa là bí danh của một người cán bộ, vừa là lời nhắc về một cách làm lãnh đạo, luôn đặt người dân ở trung tâm của mọi quyết định.
Ông sống 86 tuổi theo cách tính của các bài báo, với khoảng 70 năm hoạt động cách mạng liên tục và gần 70 năm tuổi Đảng. Cuộc đời ấy bắt đầu từ một ấp nhỏ ven sông ở Vĩnh Long, nơi ngày nay có Khu lưu niệm mà người dân gọi thân mật là “Vườn nhà ông Sáu Dân”. Những bài tiếp theo trong loạt bài này sẽ lần lượt kể lại các chặng đường ấy: từ những năm hoạt động bí mật, những lần “xé rào” ở Sài Gòn, đến các công trình lớn của quốc gia và những câu chuyện đời thường của một người được gọi là “bác Sáu”, “chú Sáu” bởi hàng triệu người dân.
Nguồn tham khảo (báo Công an TP.HCM, congan.com.vn; nội dung được viết lại): “Kỳ 1: Chú Sáu Dân trong lòng mọi người (Huỳnh Minh), 14/11/2022”, https://congan.com.vn/tin-chinh/ky-1-chu-sau-dan-trong-long-moi-nguoi_139787.html; “Đồng chí Võ Văn Kiệt – Người học trò xuất sắc của Chủ tịch Hồ Chí Minh, 23/11/2022”, https://congan.com.vn/tin-chinh/hoc-tro-xuat-sac-cua-chu-tich-ho-chi-minh_140246.html; “Đồng chí Võ Văn Kiệt – Nhà lãnh đạo xuất sắc, trọn đời vì nước, vì dân, 23/11/2022”, https://congan.com.vn/tin-chinh/dong-chi-vo-van-kiet-nha-lanh-dao-xuat-sac-tron-doi-vi-nuoc-vi-dan_140266.html; “Bảo tàng Nông nghiệp vùng ĐBSCL (Trần Thắng), 22/11/2024”, https://congan.com.vn/tin-chinh/bao-tang-nong-nghiep-vung-dbscl_170362.html.
