VÕ VĂN KIỆT - Cuộc họp “không có kế thì không được về” và tổ mua gạo của bà Ba Thi

Vào lúc thành phố thiếu gạo trầm trọng, Bí thư Thành ủy Võ Văn Kiệt triệu tập một cuộc họp nhỏ. Theo bài viết “Tầm nhìn Võ Văn Kiệt” của Báo Công an TP.HCM, ông mời bà Ba Thi (Nguyễn Thị Ráo), người đứng đầu ngành lương thực của thành phố, ông Lữ Minh Châu, Giám đốc Ngân hàng Ngoại thương, và ông Năm Ẩn, Giám đốc Sở Tài chính. Các bài báo nhắc đến hai mốc thời gian khác nhau cho sự kiện này, cuối năm 1976 đầu năm 1977 hoặc năm 1979, nên người đọc chỉ nên hiểu đó là cuối những năm 1970.

Vấn đề được đặt ra rất cụ thể. Nhà nước chỉ cho thu mua lúa với giá 5,2 hào một ký, một mức “giá giả” mà nông dân không chịu bán vì giá thị trường khoảng 3 đồng một ký. Mua theo giá nhà nước thì không ai bán, mua theo giá thị trường thì trái quy định. Trong khi đó, hàng triệu người dân thành phố đang đói.

Ông yêu cầu những người dự họp phải nghĩ ra cách giúp dân thoát đói. Ông nói nếu chưa có kế thì đừng ai về. Lập luận của ông được kể lại là làm cho dân hết đói thì không thể coi là vi phạm. Theo cách kể của bài báo, một “tổ” được lập ngay tại chỗ để thực hiện việc mua gạo.

Ngay hôm sau, bà Ba Thi chỉ huy một đoàn xe vận tải, có thêm xe của quân đội hỗ trợ, vượt qua các trạm gác để xuống Đồng bằng sông Cửu Long. Họ mua lúa với giá 3 đồng một ký, đúng bằng giá thị trường, rồi chở về thành phố xay xát. Gạo sau đó được bán ra với giá 5 đồng một ký, trong khi giá ngoài chợ đen lúc ấy là 7 đến 8 đồng.

Kết quả của việc này có ba mặt. Người dân thành phố có gạo ăn với giá hợp lý. Nông dân bán được lúa với giá đúng, có vốn quay vòng sản xuất. Và về lâu dài, việc làm ấy cho thấy ông đã nhìn ra nền kinh tế thị trường sẽ hình thành, dù khi đó chưa ai gọi tên nó trong văn bản chính thức.

Bài báo ghi lại câu ông nói trong một lần gặp báo chí rằng không thể để dân đói, cũng không thể để doanh nghiệp khát nguyên liệu. Một câu giản dị, nhưng chứa đựng một cách nghĩ: khi cơ chế hiện hành làm hại dân, thì người lãnh đạo có trách nhiệm tìm đường khác chứ không chỉ chờ chỉ thị. Cái giá cho cách làm ấy sẽ đến sau, khi vụ việc bị phản ánh lên Trung ương. Đó là nội dung của bài tiếp theo.

Nguồn tham khảo (báo Công an TP.HCM, congan.com.vn; nội dung được viết lại): “Kỳ cuối: Tầm nhìn Võ Văn Kiệt (Xuân Nhân – Duy Luân), 23/11/2022”, https://congan.com.vn/tin-chinh/ky-cuoi-tam-nhin-vo-van-kiet_140245.html; “Kỳ 4: Thổi luồng gió mới, 17/11/2022”, https://congan.com.vn/tin-chinh/ky-4-thoi-luong-gio-moi_139946.html.