Võ Văn Tần|Một trong những lãnh đạo Xứ ủy Nam Kỳ, hy sinh năm 1941.
Võ Văn Tần (1891–1941) là một nhà cách mạng Việt Nam, thuộc lớp đảng viên đầu tiên của Đảng Cộng sản Việt Nam và là một trong những lãnh đạo quan trọng của phong trào cách mạng ở Nam Kỳ trước năm 1945. Ông đảm nhiệm nhiều cương vị lãnh đạo, góp phần khôi phục và phát triển hệ thống tổ chức của Đảng trong giai đoạn bị thực dân Pháp đàn áp mạnh, trước khi bị xử bắn năm 1941.
Con đường hoạt động cách mạng
Sinh tại làng Đức Hòa, tỉnh Chợ Lớn (nay thuộc tỉnh Long An), Võ Văn Tần xuất thân trong một gia đình nông dân có truyền thống yêu nước. Sau thời gian làm nghề dạy học, bốc thuốc và lao động tại Sài Gòn, ông tham gia các tổ chức yêu nước như Hội kín Nguyễn An Ninh, rồi Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên và sau đó là An Nam Cộng sản Đảng. Ngày 6/3/1930, sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam thành lập, ông tổ chức thành lập chi bộ cộng sản đầu tiên ở Đức Hòa, một trong những chi bộ sớm nhất của tỉnh Chợ Lớn.
Vai trò lãnh đạo
Trong những năm 1930–1940, Võ Văn Tần lần lượt giữ các chức vụ như Bí thư Quận ủy Đức Hòa, Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn, Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ, đồng thời được bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng và sau đó là Ban Thường vụ Trung ương. Ông tham gia khôi phục các tổ chức của Đảng sau các đợt khủng bố, mở rộng cơ sở cách mạng ở cả miền Đông và miền Tây Nam Bộ, đồng thời góp phần chuẩn bị về tổ chức và lực lượng cho phong trào cách mạng cuối thập niên 1930.
Bị bắt và hy sinh
Năm 1940, Võ Văn Tần bị thực dân Pháp bắt giữ. Sau thời gian bị giam cầm và tra tấn, ông bị xử bắn ngày 28/8/1941 tại Hóc Môn cùng các nhà cách mạng như Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai và Nguyễn Hữu Tiến. Nhiều tài liệu ghi lại câu viết của ông trên tường xà lim trước khi hy sinh: “Thà mình chết, không khi nào mình giết chết phong trào cách mạng.”
Di sản và ghi nhận
Sau khi mất, Võ Văn Tần được ghi nhận là một trong những lãnh đạo tiền bối tiêu biểu của cách mạng Việt Nam trước năm 1945. Tên ông được đặt cho nhiều tuyến đường, trường học và công trình tưởng niệm tại nhiều địa phương, đặc biệt ở Long An và Thành phố Hồ Chí Minh. Năm 2014, Bộ Chính trị xác định ông là một trong các lãnh đạo tiền bối tiêu biểu từng giữ cương vị lãnh đạo quan trọng của Đảng và Nhà nước trước năm 1945.
