Võ Văn Tần – người chiến sĩ cộng sản kiên trung của quê hương Nam Bộ

Đồng chí Võ Văn Tần sinh năm 1894 tại thôn Bình Thủy, làng Đức Hòa, huyện Đức Hòa, tỉnh Chợ Lớn cũ, nay thuộc tỉnh Long An. Đồng chí xuất thân trong một gia đình nông dân giàu truyền thống yêu nước. Cha là ông Võ Văn Sự, mẹ là bà Nguyễn Thị Toàn. Tuy gia đình đông con, cuộc sống còn nhiều khó khăn, nhưng đồng chí vẫn được cha mẹ chăm lo học hành, sớm tiếp cận chữ Hán và chữ Quốc ngữ. Những năm 1920 – 1925, Võ Văn Tần mở trường dạy học, đồng thời làm nghề bốc thuốc chữa bệnh cho nhân dân trong vùng. Sau đó, đồng chí từng lên Chợ Lớn làm nghề kéo xe rồi trở về quê làm Biện làng để mưu sinh. Chính trong quá trình lao động, tiếp xúc với nhiều tầng lớp nhân dân và chứng kiến cảnh áp bức, bất công của xã hội thuộc địa, trong đồng chí ngày càng hình thành tư tưởng yêu nước, ý chí đấu tranh tìm con đường giải phóng cho nhân dân lao động. Năm 1926, đồng chí gia nhập Hội kín Nguyễn An Ninh ở Sài Gòn – Gia Định. Tuy nhiên, nhận thấy mục đích hoạt động của tổ chức này chưa đáp ứng được khát vọng cách mạng của mình, đồng chí đã chuyển sang tham gia Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên cùng với người em ruột là đồng chí Võ Văn Ngân. Từ đây, Võ Văn Tần tích cực vận động, tuyên truyền cách mạng trong các tầng lớp nhân dân lao động ở vùng Sài Gòn – Chợ Lớn, đặc biệt là Hóc Môn, Bà Điểm và Đức Hòa. Với lối sống giản dị, gần gũi, đồng chí được nhân dân yêu mến gọi là “anh Hai Vườn Trầu”. Năm 1929, khi tổ chức An Nam Cộng sản Đảng ra đời, Võ Văn Tần trở thành một trong những đảng viên cộng sản tiền bối ở Nam Kỳ. Sau khi Đảng Cộng sản Việt Nam được thành lập năm 1930, đồng chí tiếp tục là một trong những hạt nhân quan trọng xây dựng cơ sở cách mạng tại Đức Hòa và các vùng lân cận. Ngày 06/3/1930, đồng chí tham gia thành lập Chi bộ Đức Hòa và được bầu làm Bí thư Chi bộ. Sau đó, đồng chí được tín nhiệm cử làm Bí thư Huyện ủy đầu tiên của Đức Hòa. Ngày 04/6/1930, dưới sự lãnh đạo của Liên Tỉnh ủy Chợ Lớn – Gia Định, Huyện ủy Đức Hòa đã tổ chức cuộc biểu tình lớn với sự tham gia của hơn 10.000 quần chúng. Trong cuộc đấu tranh này, đồng chí Châu Văn Liêm anh dũng hy sinh. Thực dân Pháp tìm cách truy bắt Võ Văn Tần nhưng không thành, sau đó mở phiên tòa xử tử hình vắng mặt đồng chí tại Chợ Lớn. Những năm sau đó, Võ Văn Tần tiếp tục hoạt động bí mật ở nhiều địa bàn, xây dựng phong trào cách mạng trong công nhân, nông dân và các tầng lớp nhân dân lao động. Đồng chí từng giữ nhiều trọng trách quan trọng như Bí thư Tỉnh ủy Chợ Lớn, Bí thư Tỉnh ủy Gia Định, Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ và được bầu bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương Đảng. Trên bất kỳ cương vị nào, đồng chí cũng thể hiện bản lĩnh chính trị vững vàng, tinh thần trách nhiệm cao và lòng trung thành tuyệt đối với sự nghiệp cách mạng. Giai đoạn 1936 – 1940, Võ Văn Tần có nhiều đóng góp quan trọng trong việc củng cố tổ chức Đảng, xây dựng lực lượng quần chúng, chuẩn bị cho cao trào đấu tranh cách mạng ở Nam Kỳ. Đồng chí tích cực chỉ đạo xây dựng các tổ chức Nông hội, Công hội, Thanh niên phản đế và các đội tự vệ vũ trang, góp phần chuẩn bị lực lượng cho cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ. Ngày 14/7/1940, trong lúc Xứ ủy và Ban lãnh đạo khởi nghĩa đang họp tại ấp Tân Thới Trung, nay thuộc huyện Hóc Môn, đồng chí Võ Văn Tần bị địch vây bắt. Biết đồng chí là cán bộ lãnh đạo quan trọng của Đảng, thực dân Pháp đã dùng nhiều thủ đoạn tra tấn, dụ dỗ hòng khuất phục ý chí của đồng chí. Nhưng trước mọi cực hình, đồng chí vẫn kiên cường, không khai báo, luôn nhận trách nhiệm về mình để bảo vệ tổ chức và đồng đội. Câu nói của đồng chí: “Dẫu bị tra tấn đến đâu, các anh em cũng đừng khai, để tôi nhận hết cho” đã thể hiện khí phách hiên ngang, tinh thần hy sinh cao cả của người cộng sản. Bất lực trước ý chí sắt đá của Võ Văn Tần, thực dân Pháp đưa đồng chí ra Tòa án binh Sài Gòn xét xử. Trong các phiên tòa năm 1941, đồng chí cùng các đồng chí Nguyễn Văn Cừ, Hà Huy Tập, Phan Đăng Lưu, Nguyễn Thị Minh Khai bị kết án tử hình với cáo buộc liên quan đến cuộc Khởi nghĩa Nam Kỳ. Ngày 28/8/1941, đồng chí Võ Văn Tần anh dũng hy sinh tại trường bắn Hóc Môn cùng nhiều chiến sĩ cộng sản kiên trung. Trước lúc hy sinh, các đồng chí vẫn hiên ngang hô vang khẩu hiệu cách mạng, thể hiện niềm tin bất diệt vào Đảng, vào thắng lợi của sự nghiệp giải phóng dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp cách mạng của đồng chí Võ Văn Tần là tấm gương sáng ngời về lòng yêu nước, ý chí kiên cường, tinh thần bất khuất và lòng trung thành tuyệt đối với Đảng, với nhân dân. Đồng chí đã cống hiến trọn đời mình cho lý tưởng độc lập dân tộc và tự do, hạnh phúc của nhân dân. Tên tuổi của đồng chí mãi mãi là niềm tự hào của Đảng bộ, nhân dân Nam Bộ và là bài học sâu sắc cho các thế hệ hôm nay noi theo.