VÕ VĂN TẦN – NGƯỜI GIỮ TRỌN LỜI THỀ GIỮA NHỮNG NGÀY ĐEN TỐI

Có những người không bước vào lịch sử bằng một trận đánh lớn.

Họ bước vào lịch sử bằng những năm tháng âm thầm gây dựng phong trào, đi từng con đường làng, gặp từng người dân, xây dựng từng cơ sở và giữ từng mối liên lạc.

Võ Văn Tần là một con người như thế.

Ông sinh năm 1891 tại làng Bình Tả, vùng Đức Hòa, trong một gia đình nông dân.

Tuổi trẻ của Võ Văn Tần gắn với quê hương Nam Bộ.

Ông từng học chữ Hán, sau đó tiếp tục học chữ Quốc ngữ. Khi trưởng thành, ông làm thầy giáo làng.

Công việc ấy đưa ông đến gần với người dân.

Ông nhìn thấy những người nông dân quanh mình phải chịu cảnh sưu thuế nặng nề, cuộc sống cơ cực dưới chế độ thuộc địa.

Và càng hiểu cuộc sống của người dân, ông càng day dứt về câu hỏi:

Làm thế nào để người dân có thể tự quyết định tương lai của mình?

Năm 1923, Võ Văn Tần đã tham gia cuộc đấu tranh của nông dân Đức Hòa phản đối chế độ sưu thuế nặng nề của thực dân Pháp. Đó là một trong những dấu mốc sớm trên con đường hoạt động của ông.

🌿 Từ người thầy giáo làng đến người tổ chức phong trào

Cuối năm 1926, Võ Văn Tần gia nhập Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên.

Đến năm 1929, ông trở thành đảng viên An Nam Cộng sản Đảng.

Khi Đảng Cộng sản Việt Nam ra đời đầu năm 1930, ông thuộc lớp những đảng viên đầu tiên.

Nhưng điều đáng chú ý ở Võ Văn Tần là ông không chỉ tham gia hoạt động ở một địa phương.

Ông có khả năng tổ chức và tập hợp quần chúng.

Ngày 6/3/1930, ông đứng ra thành lập Chi bộ Cộng sản đầu tiên ở làng Đức Hòa, cũng là một trong những chi bộ cộng sản ra đời sớm ở tỉnh Chợ Lớn lúc bấy giờ. Tháng 5/1930, ông được bầu làm Bí thư Quận ủy Đức Hòa.

Ngày 4/6/1930, Võ Văn Tần cùng Châu Văn Liêm lãnh đạo một cuộc biểu tình lớn của nông dân tại Đức Hòa.

Cuộc biểu tình bị đàn áp.

Châu Văn Liêm hy sinh.

Võ Văn Tần bị truy nã và bị kết án tử hình vắng mặt.

Nhưng ông không dừng lại.

Ông tiếp tục hoạt động.

Từ Đức Hòa, phong trào được gây dựng rộng hơn.

Ông lần lượt đảm nhiệm nhiều vị trí lãnh đạo ở Chợ Lớn, Gia Định và Xứ ủy Nam Kỳ.

🌿 “Già Trầu” giữa Mười tám thôn Vườn Trầu

Trong những năm hoạt động bí mật, Võ Văn Tần phải thường xuyên thay đổi cách hóa trang để tránh sự truy lùng của địch.

Có lúc ông đóng vai thầy thuốc, mang theo những gói cao đơn hoàn tán.

Có lúc ông hóa thành một tổng lý với khăn đóng, áo dài.

Có lúc lại trở thành một ông già bình thường với tên gọi “Già Trầu”.

Báo Quân đội nhân dân ghi nhận những cách hóa trang ấy gắn với quá trình Võ Văn Tần hoạt động, liên lạc và gây dựng phong trào ở vùng Chợ Lớn – Gia Định.

Những con đường làng, những khu vườn trầu, những căn nhà của người dân trở thành nơi liên lạc.

Một cuộc họp có thể diễn ra rất nhanh.

Một tài liệu có thể phải chuyền tay qua nhiều người.

Một người cán bộ có thể hôm nay là thầy thuốc, ngày mai đã trở thành một ông già bán hàng.

Chỉ cần một sơ suất, cả mạng lưới có thể bị phá vỡ.

Nhưng chính trong hoàn cảnh đó, Võ Văn Tần vẫn kiên trì gây dựng cơ sở.

Ông đặc biệt chú trọng công tác tuyên truyền.

Ông tham gia tổ chức các tờ báo như Cờ Lãnh đạo và Lao động, sử dụng báo chí như một phương tiện tuyên truyền, giáo dục và tập hợp quần chúng.

Đó là một mặt rất khác của cuộc đấu tranh.

Không phải lúc nào cách mạng cũng diễn ra bằng tiếng súng.

Đôi khi, nó bắt đầu bằng một bài báo, một cuộc trò chuyện, một người dân được giác ngộ, một cơ sở được xây dựng.

🌿 Người lãnh đạo giữa thời kỳ phong trào bị khủng bố

Tháng 3/1937, Võ Văn Tần được giao làm Bí thư Xứ ủy Nam Kỳ và được bầu bổ sung vào Ban Chấp hành Trung ương.

Năm 1938, ông được bầu vào Ban Thường vụ Trung ương Đảng.

Trong những năm này, phong trào cách mạng ở Nam Bộ có những bước phát triển mới.

Nhưng đồng thời, sự đàn áp của chính quyền thuộc địa cũng ngày càng quyết liệt.

Người lãnh đạo phải vừa tổ chức phong trào, vừa bảo vệ cơ sở.

Võ Văn Tần nhiều lần phải di chuyển, thay đổi phương thức hoạt động và giữ liên lạc trong điều kiện vô cùng nguy hiểm.

Đến năm 1940, tình hình trở nên đặc biệt căng thẳng.

Võ Văn Tần cùng Xứ ủy Nam Kỳ tham gia lãnh đạo phong trào trong bối cảnh chuẩn bị cho cuộc khởi nghĩa Nam Kỳ.

Nhưng trước khi những kế hoạch ấy có thể đi đến cùng, ông bị bắt.

🌿 16 tháng trong nhà tù

Ngày 14/7/1940, Võ Văn Tần bị bắt tại Hóc Môn khi đang họp.

Địch biết ông là một cán bộ lãnh đạo quan trọng.

Chúng muốn ông khai ra các cơ sở, tổ chức và những người hoạt động cách mạng.

Nhưng Võ Văn Tần không khai.

Ngày này qua ngày khác.

Rồi tháng này qua tháng khác.

Các biện pháp tra tấn được sử dụng.

Những lời dụ dỗ được đưa ra.

Những lời hứa hẹn được đưa ra.

Nhưng không có gì lay chuyển được ông.

Bảo tàng Lịch sử Quốc gia ghi nhận ông bị giam cầm 16 tháng, chịu nhiều hình thức tra tấn và mua chuộc nhưng vẫn giữ vững khí tiết, đồng thời tiếp tục động viên những người cùng bị giam giữ.

Có một điều rất đáng suy ngẫm.

Trong tù, Võ Văn Tần không chỉ nghĩ đến bản thân.

Ông vẫn nhắc nhở những người cùng cảnh ngộ phải giữ vững tinh thần.

Bởi ông hiểu:

Nếu một người khuất phục, đó không chỉ là câu chuyện của một người.

Nó có thể ảnh hưởng đến rất nhiều người khác.

🌿 Dòng chữ trên tường xà lim

Không khuất phục được Võ Văn Tần, thực dân Pháp đưa ông ra xét xử và kết án tử hình.

Ngày 28/8/1941, tại Hóc Môn, ông cùng Hà Huy Tập, Nguyễn Thị Minh Khai và Nguyễn Hữu Tiến bị đưa ra pháp trường.

Nhưng trước khi đi, Võ Văn Tần để lại trên tường xà lim một dòng chữ:

“Thà mình chết, không khi nào mình giết chết phong trào cách mạng…”

Một câu rất ngắn.

Nhưng phía sau nó là cả một cuộc đời.

Ông biết mình sẽ chết.

Nhưng ông không muốn vì sự sống của mình mà đánh đổi sự an toàn của phong trào và đồng đội.

Sáng 28/8/1941, Võ Văn Tần được đưa ra pháp trường.

Các tư liệu lịch sử ghi lại rằng trước lúc hy sinh, ông cùng những người đồng chí đã giật bỏ mảnh vải bịt mắt và hô vang khẩu hiệu cách mạng.

Rồi tiếng súng vang lên.

Võ Văn Tần hy sinh.

Ông 50 tuổi.

🌱 “Già Trầu” không còn nữa, nhưng câu chuyện vẫn còn

Sau này, người dân vùng Mười tám thôn Vườn Trầu vẫn nhắc về “Già Trầu”.

Một người thầy giáo.

Một người cán bộ.

Một người tổ chức phong trào.

Một người lãnh đạo.

Và cuối cùng là một người tù không khuất phục.

Điều đáng nhớ nhất về Võ Văn Tần có lẽ không nằm ở những chức vụ ông từng giữ.

Mà nằm ở cách ông đối diện với những thời khắc khó khăn nhất.

Khi chưa bị bắt, ông tìm cách xây dựng phong trào.

Khi bị truy lùng, ông tìm cách bảo vệ cơ sở.

Khi bị bắt, ông giữ bí mật.

Khi bị tra tấn, ông không khuất phục.

Và khi biết mình sắp chết, ông vẫn nghĩ đến phong trào và những người ở lại.

Một con người có thể bị bắt.
Nhưng lý tưởng mà người ấy giữ gìn thì không dễ bị bắt theo.

🌱 THÔNG ĐIỆP DÀNH CHO TUỔI TRẺ HÔM NAY

Câu chuyện Võ Văn Tần không chỉ nói về lòng dũng cảm.

Nó còn nói về trách nhiệm.

🌱 Làm việc gì cũng phải biết mình đang làm vì điều gì.

🌱 Khi đã nhận trách nhiệm, đừng dễ dàng bỏ cuộc chỉ vì gặp khó khăn.

🌱 Một người có bản lĩnh không phải là người không sợ hãi, mà là người biết điều gì mình cần bảo vệ.

🌱 Muốn dẫn dắt một tập thể, trước hết phải biết gần dân, hiểu người và biết tập hợp sức mạnh của mọi người.

Và với những người trẻ đang làm công tác Đoàn hôm nay, câu chuyện ấy càng có một điều đáng suy nghĩ:

Một phong trào không tự nhiên mà lớn mạnh.

Nó được tạo nên từ những người chịu đi xuống cơ sở.

Chịu lắng nghe.

Chịu vận động.

Chịu làm những việc nhỏ.

Kiên trì kết nối từng đoàn viên, từng chi đoàn, từng người dân.

Võ Văn Tần từng đi qua những con đường làng Nam Bộ để gây dựng phong trào.

Còn người trẻ hôm nay có thể đi qua những con đường của Măng Bút, đến từng thôn, từng chi đoàn, từng đoàn viên để xây dựng phong trào của thời đại mình.

Khác nhau về thời đại.

Khác nhau về công việc.

Nhưng có một điểm giống nhau:

Muốn làm được việc lớn, phải bắt đầu bằng sự kiên trì với những việc nhỏ.

Và có lẽ đó chính là điều “Già Trầu” để lại cho thế hệ sau:

Giữ vững niềm tin.
Giữ trọn trách nhiệm.
Và đừng bao giờ để những khó khăn trước mắt làm mình quên mất lý do mình bắt đầu.