Võ Văn Trăm - Cựu tù Côn Đảo năm xưa

Sáng 19.4.2026, trong buổi viếng thăm nhà ông Võ Văn Trăm – Cựu tù Côn Đảo ngụ ấp Giá Trên, xã Gia Thuận, tỉnh Đồng Tháp nhân dịp kỷ niệm 51 năm ngày giải phóng miền nam, thống nhất đất nước (30/4/1975 – 30/4/2026).Sau hơn nửa thế kỷ, những người thanh niên anh dũng ngày xưa tại "địa ngục trần gian Côn Đảo" dù nay đôi tay không còn linh hoạt như trước, bước chân cũng chậm đi nhiều, nhưng tinh thần bất khuất tuổi đôi mươi vẫn vẹn nguyên…

Ông Trăm kể, trước uy thế của Trại 1 ngày càng cao, địch chủ trương chuyển trại 1 chống chào cờ về nơi xa thị trấn Côn Đảo. Ngày 15.12.1971, địch chuyển tất cả về giam giữ chung tại Trại 6 khu B nên gọi là Trại 1 - 6B. Nhờ có sự lãnh đạo của Đảng bộ Lưu Chí Hiếu (thành lập ngày 3.2.1972), phong trào đấu tranh ngày càng mạnh, đạt nhiều thắng lợi to lớn về dân sinh, dân chủ, đã biến nơi đây thành một lõm "giải phóng" trước mắt quân thù trong "địa ngục trần gian Côn Đảo". Cũng chính lực lượng của Trại 1 - 6B là nòng cốt cùng với các trại khác giải phóng Côn Đảo 3 ngày trước khi lực lượng hải quân cách mạng ra đến.

Sau ngày thống nhất đất nước, các cựu tù ở Trại 1 - 6B trở về với cuộc sống đời thường. Với mối thâm tình chiến đấu nhiều năm trên Côn Đảo, nhiều anh em tha thiết tiếp tục gắn bó để tương trợ, phát huy truyền thống cách mạng dù ở khắp các tỉnh thành trên cả nước. Chính vì thế, Ban liên lạc cựu tù chính trị Trại 1 - 6B Côn Đảo đã được thành lập.

Trong lúc trò chuyện cùng ông, tôi hỏi: "Ký ức nào cũng khó quên, nhưng đâu là điều khiến chú nhớ nhất?". Ông nói người trong cuộc thì không bao giờ quên được chốn địa ngục trần gian ấy và khẳng định: "Chuồng cọp là điều kinh hoàng và khó quên nhất. Vì làm sao quên được, suốt 4 năm trời, chân phải sống cùng cái còng, chịu đủ mọi hình thức khổ ải ở chốn lao tù".

Rồi ông tiếp tục kể: "Tôi nhớ mãi những bữa cơm tù. Mâm cơm tập thể cho khoảng 10 người ăn mà chỉ có cá khô mục. Thời đó trai trẻ mười tám đôi mươi, ăn như vậy sao mà có sức khỏe cho được".

Thời gian có trôi qua bao lâu chăng nữa, các cựu tù dù nhiều người tuổi đã trên dưới 90 đều khẳng định: "Nguyện cố gắng hết sức mình trong khoảng thời gian ít ỏi còn lại cống hiến cho việc chung của đất nước, dù rất khiêm tốn, nhỏ bé". Chính tinh thần bất khuất, trường tồn bất chấp thời gian ấy đã truyền rất nhiều động lực cho thế hệ trẻ hôm nay.