Võ Vưn Hùng
Trong cái nắng vàng rượi của buổi chiều bên bờ sông Tiền, tại một ngôi nhà nhỏ yên bình thuộc phường Long Châu, tỉnh Vĩnh Long, tôi được ngồi nghe chú Tư – một cựu chiến binh từng tham gia nghĩa vụ quốc tế tại Campuchia – kể về thời thanh xuân oanh liệt. Với chú, những năm tháng ở chiến trường K không chỉ là nhiệm vụ, mà là một phần máu thịt, là nỗi nhớ khôn nguôi về những đồng đội đã mãi nằm lại nơi xứ người.
Lên đường vì nghĩa lớn
Năm 1979, khi tiếng súng biên giới Tây Nam vang lên khốc liệt, chàng thanh niên Long Châu mới mười chín tuổi đã gác lại bút nghiên, tình nguyện lên đường. Chú Tư nhớ lại, ngày ra đi, bến đò Long Châu đông nghẹt người tiễn đưa. Mẹ chú chỉ kịp nhét vào túi áo con trai chiếc khăn rằn Nam Bộ và lời dặn: "Gắng giữ mình nghe con".
Đơn vị của chú hành quân sang nước bạn giữa lúc chế độ diệt chủng Pol Pot đang tàn phá điên cuồng. "Bước chân sang đất bạn, cảnh tượng đầu tiên tôi thấy là những ngôi làng hoang tạnh, những đền đài đổ nát. Ánh mắt tuyệt vọng của người dân đất Chùa Tháp lúc đó đã trả lời cho câu hỏi vì sao chúng tôi có mặt ở đây," chú Tư bồi hồi chia sẻ.
Ký ức về những "cơn khát" và tình đồng chí
Kỷ niệm sâu đậm nhất trong đời binh nghiệp của chú không phải là những tấm huy chương, mà là những ngày hành quân xuyên rừng khộp vào mùa khô. Cái nóng như thiêu như đốt của vùng đất biên giới khiến những bình tông nước trở nên quý giá hơn vàng.
"Có những lúc, cả tiểu đội chỉ còn một hớp nước cuối cùng. Anh em nhường nhau, chuyền tay nhau mà không ai nỡ uống. Cuối cùng, chúng tôi phải vắt nước từ những thân cây chuối rừng để cầm cự," chú kể, đôi mắt ánh lên niềm tự hào về tình đồng đội.
Chiến tranh không chỉ có đạn bom, mà còn có những cơn sốt rét rừng ngã ngựa. Chú Tư nhớ có lần mình đổ bệnh giữa rừng sâu, chính những người đồng đội đã thay phiên nhau cõng chú băng rừng hàng chục cây số để tìm trạm y tế. Trong cơn mê sảng, chú vẫn cảm nhận được mồ hôi của bạn thấm đẫm vai áo mình. Tình cảm ấy thiêng liêng đến mức, sau này khi trở về đời thường, chỉ cần nghe tin một người đồng đội gặp khó khăn, chú lại lặn lội đi tìm để giúp đỡ.
Một lần đối mặt sinh tử
Trận đánh tại cao điểm vùng Battambang năm ấy vẫn còn in đậm trong tâm trí chú. Địch phục kích bằng mìn và hỏa lực cực mạnh. Chú Tư bị sức ép của đạn pháo hất văng xuống một hố sâu. Trong khoảnh khắc giữa sự sống và cái chết, chú nghĩ về gia đình, về dòng sông quê hương Long Châu hiền hòa. Chính khát vọng sống và ý chí của người lính miền Tây đã giúp chú bò lên, tiếp tục cầm súng chiến đấu cho đến khi quân ta làm chủ hoàn toàn trận địa.
Khi hòa bình lập lại trên đất bạn, chú cùng đơn vị rút quân về nước vào năm 1989. Ngày trở về, chú đứng lặng trước cổng nhà, không dám vào vì thấy mình gầy sạm, già nua hơn tuổi. Nhưng khi thấy bóng dáng mẹ đang quét lá trước sân, chú nghẹn ngào gọi: "Mẹ ơi, con đã về!". Đó là khoảnh khắc hạnh phúc nhất đời người chiến sĩ.
Người lính già giữa đời thường Long Châu
Hơn 30 năm trôi qua, người lính trẻ năm nào giờ đã là một ông giáo về hưu, một hội viên Hội Cựu chiến binh gương mẫu của phường Long Châu. Chú Tư vẫn giữ lối sống giản dị, kỷ luật của quân đội. Chú tích cực tham gia các phong trào địa phương, từ việc đóng góp xây dựng cầu đường đến việc kể chuyện truyền thống cho các cháu học sinh trong trường tiểu học gần nhà.
Mỗi khi có dịp gặp mặt các cựu chiến binh cùng chiến trường xưa, chú lại cùng họ ôn lại những địa danh: Xiêm Riệp, Phnôm Pênh, Biển Hồ... Ánh mắt họ vẫn sáng rực khi nhắc về những ngày "hạt muối cắn đôi, bát cơm xẻ nửa".
Câu chuyện của chú Tư là minh chứng sống động cho tinh thần quả cảm của thế hệ cha anh. Họ đã đi, đã chiến đấu và trở về để viết tiếp những trang sử đẹp cho vùng đất Long Châu, Vĩnh Long.
