VỪ A DÍNH

Nếu Kim Đồng là người chim nhỏ của vùng Việt Bắc, thì Vừ A Dính lại được ví như cánh đại bàng của dãy núi Pu Sung, tỉnh Lai Châu. Câu chuyện về Vừ A Dính là một bản sử thi bằng máu, khắc họa sự tàn bạo của kẻ thù và ý chí sắt đá của một người thiếu niên dân tộc Mông trong những năm tháng kháng chiến chống Pháp đầy gian khổ.

Vừ A Dính sinh ra trong một gia đình có truyền thống cách mạng. Bố anh là một cán bộ Việt Minh địa phương, mẹ anh cũng là người tiếp tế cho du kích. Từ nhỏ, Dính đã quen với việc vượt đèo, lội suối, đôi chân của anh cứng như đá núi và đôi mắt tinh tường có thể nhìn xuyên qua những làn sương mù dày đặc nhất của vùng cao Tây Bắc. Mới 13 tuổi, Dính đã trở thành người liên lạc mưu trí cho Ban cán sự Đảng huyện Tuần Giáo.

Năm 1949, quân Pháp tăng cường càn quét vùng cao nhằm cắt đứt liên lạc giữa các khu căn cứ của ta. Một buổi chiều xám xịt, khi Vừ A Dính đang trên đường chuyển công văn mật, anh bất ngờ bị rơi vào vòng vây phục kích của một đại đội lính Pháp và quân lê dương. Chúng biết Dính là liên lạc viên quan trọng nên quyết định bắt sống anh để tra khảo hòng tìm ra tung tích của bộ đội ta.

Kẻ thù đưa Dính về đồn, bắt đầu những chuỗi ngày tra tấn dã man mà ngay cả người lớn cũng khó lòng chịu đựng. Chúng dùng roi mây quất nát lưng anh, dùng điện giật, rồi dùng dùi nung dí vào da thịt. Nhưng trước mỗi đòn tra tấn, Vừ A Dính chỉ im lặng, đôi mắt nhìn thẳng vào tên chỉ huy với sự khinh bỉ tột độ. Hết dụ dỗ bằng muối trắng, bằng bạc trắng, lại đến đe dọa bằng cái chết, tất cả đều thất bại trước sự kiên trung của người thiếu niên vùng cao.

"Nói đi! Bộ đội ở đâu? Kho gạo ở đâu?" – Tên chỉ huy Pháp gầm lên.

Vừ A Dính cười khẩy, giọng anh khản đặc nhưng đanh thép: "Dân Mông không biết nói tiếng gian đâu! Cứ giết tôi đi!"

Điên tiết vì không khai thác được gì, quân địch bắt Vừ A Dính phải khiêng một chiếc hòm nặng đầy đạn dược và dẫn đường cho chúng đi lùng sục bộ đội ta trên những vách đá cheo leo của đỉnh Pu Sung. Suốt ba ngày đêm, với đôi chân rỉ máu và cơ thể đầy thương tích, Dính đã lừa quân địch đi vòng vèo từ ngọn núi này sang thung lũng khác, khiến chúng mệt lả và hoang mang. Anh cố tình dẫn chúng vào những khu vực có bố trí cạm bẫy và bãi mìn của du kích ta.

Đến sáng ngày thứ tư, khi biết mình không thể trốn thoát và không muốn để quân địch lợi dụng thêm, Vừ A Dính đã có một hành động quả cảm. Khi toán quân địch đang dừng chân bên một vách đá sâu thẳm, Dính bất ngờ hô vang một tiếng gọi bản làng bằng tiếng Mông, rồi dồn hết sức tàn lực kiệt lao thẳng vào tên chỉ huy Pháp đứng gần đó, định kéo hắn cùng rơi xuống vực sâu.

Quân địch đã xả súng vào anh. Vừ A Dính ngã xuống bên gốc cây đào rừng đang mùa trổ hoa. Kẻ thù sau đó đã hèn nhát treo thi thể anh lên cây đào để răn đe dân bản. Nhưng hành động ấy chỉ càng làm bùng lên ngọn lửa căm hờn. Người dân Pu Sung nhìn thấy anh không phải là một người đã khuất, mà là một cánh đại bàng đang sải cánh giữa bầu trời tự do. Vừ A Dính hy sinh khi chưa đầy 15 tuổi, nhưng tên anh đã hóa thành tên núi, tên sông, là biểu tượng của sự trung thành tuyệt đối và khí phách hiên ngang của đồng bào các dân tộc thiểu số Việt Nam trong cuộc chiến vệ quốc vĩ đại.