VỪ A DÍNH – CẬU BÉ 14 TUỔI KHIẾN QUÂN THÙ BẤT LỰC SAU BA NGÀY TRA TẤN

Vừ A Dính sinh ngày 12/9/1934 tại bản Phiêng Pi, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay là xã Pú Nhung, tỉnh Điện Biên). Anh là người dân tộc Mông, sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng giàu truyền thống yêu nước. Cha là ông Vừ Chống Lầu, mẹ là bà Sùng Thị Plây, đều tích cực giúp đỡ cán bộ và lực lượng kháng chiến hoạt động tại vùng Tây Bắc.

Lớn lên giữa núi rừng Điện Biên hùng vĩ, Vừ A Dính sớm chứng kiến cuộc sống cơ cực của đồng bào dưới ách thống trị của thực dân Pháp. Từ nhỏ, anh đã nổi tiếng là cậu bé nhanh nhẹn, thông minh, gan dạ và có trí nhớ đặc biệt tốt. Khi phong trào kháng chiến phát triển mạnh ở khu vực Tuần Giáo – Pú Nhung, anh được giao nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường và tiếp tế cho lực lượng vũ trang địa phương.

Dù tuổi đời còn rất nhỏ, Vừ A Dính đã thuộc lòng từng con đường mòn xuyên rừng, từng khe suối, ngọn đồi và bản làng quanh khu căn cứ. Chính sự thông thạo địa hình ấy đã giúp anh nhiều lần hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, góp phần bảo đảm an toàn cho các hoạt động của lực lượng kháng chiến.

Những năm 1948–1949, thực dân Pháp liên tục mở các cuộc càn quét quy mô lớn nhằm tiêu diệt phong trào cách mạng ở vùng Tây Bắc. Đội vũ trang Tuần Giáo với sự tham gia hỗ trợ đắc lực của Vừ A Dính đã nhiều lần khiến đối phương thất bại. Vì vậy, quân Pháp quyết tâm truy lùng các cơ sở kháng chiến tại Pú Nhung bằng mọi giá.

Tháng 6 năm 1949, gần một nghìn quân địch từ nhiều đồn bốt được huy động để bao vây khu căn cứ. Trong một ngày sương mù dày đặc phủ kín núi rừng, Vừ A Dính vừa từ nơi gặp mẹ trở về. Trên lưng anh là một túi đạn với hàng trăm viên đạn được giao để tiếp tế cho lực lượng du kích.

Không may, anh rơi vào ổ phục kích của quân Pháp.

Khi phát hiện túi đạn trên người cậu bé, tên chỉ huy lập tức nhận ra đây là người liên lạc của lực lượng kháng chiến. Chúng liên tục tra hỏi nơi ở của các cán bộ Việt Minh mà chúng thường gọi là “ông tỉnh”. Trước mọi lời đe dọa và dụ dỗ, Vừ A Dính chỉ bình thản trả lời bằng hai chữ ngắn gọn: “Không biết”.

Câu trả lời ấy đã khiến quân địch điên cuồng tra tấn. Từ sáng đến trưa, chúng thay nhau đánh đập dã man bằng roi vọt và báng súng. Một bên chân của anh bị đánh gãy, khuôn mặt bầm tím, thân thể đầy thương tích. Dẫu đau đớn tột cùng, cậu bé 14 tuổi vẫn không hé lộ bất cứ thông tin nào về lực lượng kháng chiến.

Đêm xuống, quân địch trói anh dưới một gốc đào giữa núi rừng lạnh giá. Suốt hai ngày hai đêm tiếp theo, chúng tiếp tục bỏ đói, tra khảo và hành hạ bằng nhiều hình thức tàn bạo. Thế nhưng, trước mọi câu hỏi, Vừ A Dính vẫn chỉ lặng im hoặc đáp lại bằng câu nói quen thuộc: “Không biết”.

Sự kiên cường của cậu bé người Mông khiến ngay cả một số binh lính trong hàng ngũ đối phương cũng phải kinh ngạc và khâm phục.

Sang ngày thứ ba, nhận thấy không thể khuất phục bằng đòn roi, tên chỉ huy chuyển sang dụ dỗ. Hắn hứa sẽ chữa trị vết thương, cho ăn uống đầy đủ và thưởng tiền nếu anh chỉ nơi đóng quân của bộ đội. Nhưng trước những lời mua chuộc ấy, Vừ A Dính vẫn giữ vững khí tiết của người chiến sĩ cách mạng.

Ngay trong những ngày bị giam giữ, mỗi khi gặp đồng bào các dân tộc đi ngang qua, anh đều bí mật nhắn gửi rằng túi tài liệu đã được giấu trong rừng và nhờ báo cho cán bộ đến nhận lại. Trong hoàn cảnh cận kề cái chết, điều anh nghĩ tới đầu tiên vẫn là nhiệm vụ cách mạng.

Biết mình khó có cơ hội sống sót, Vừ A Dính đã nghĩ ra một cách đối phó đầy mưu trí. Anh bất ngờ nói với quân địch rằng mình “biết” nơi đóng quân của bộ đội. Tin rằng cậu bé đã khuất phục, tên chỉ huy lập tức cho lính mang thức ăn, sữa và chuẩn bị cáng để đưa anh đi chỉ đường.

Suốt một ngày dài, Vừ A Dính cố tình dẫn chúng đi lòng vòng qua hết khu rừng này đến ngọn núi khác. Đội quân địch mệt mỏi khiêng anh vượt qua những cánh rừng sâu nhưng vẫn không tìm thấy dấu vết nào của căn cứ cách mạng. Đến chiều tối, chúng nhận ra mình đã quay trở lại đúng nơi xuất phát ban đầu.

Lúc ấy, giữa núi rừng quê hương, cậu bé anh hùng chỉ lặng lẽ mỉm cười.

Biết mình bị lừa, tên chỉ huy tức giận đến cực độ và ra lệnh nổ súng. Những loạt đạn đã cướp đi sinh mạng của Vừ A Dính khi anh chưa đầy 15 tuổi. Sau đó, chúng treo thi thể anh lên một cây đào cổ thụ gần Khe Trúc với ý đồ dụ lực lượng kháng chiến xuất hiện.

Chiều tối ngày 15/6/1949, Vừ A Dính anh dũng hy sinh.

Sự hy sinh của cậu bé người Mông đã gây xúc động mạnh mẽ khắp vùng Tây Bắc. Tinh thần bất khuất của anh khiến nhiều người cảm phục. Ngay trong đêm hôm ấy, một số binh lính chứng kiến sự việc đã bỏ ngũ khỏi hàng ngũ quân Pháp.

Sau khi hy sinh, tên tuổi Vừ A Dính nhanh chóng lan tỏa khắp cả nước. Năm 1951, anh được tuyên dương trong phong trào thiếu nhi toàn quốc. Năm 1952, Chính phủ truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba để ghi nhận tinh thần chiến đấu và sự hy sinh anh dũng của người thiếu niên anh hùng.

Tên tuổi của anh được ghi vào lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh như một biểu tượng tiêu biểu của tuổi trẻ Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống thực dân Pháp.

Năm 1962, nhà văn Tô Hoài đã gặp gỡ nhiều nhân chứng lịch sử để viết tác phẩm “Vừ A Dính”, góp phần đưa hình ảnh cậu bé anh hùng đến với nhiều thế hệ bạn đọc. Đến năm 1999, Quỹ học bổng Vừ A Dính được thành lập nhằm hỗ trợ học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số trên khắp cả nước. Hàng chục nghìn học sinh có hoàn cảnh khó khăn đã được tiếp sức đến trường từ nguồn quỹ mang tên người thiếu niên anh hùng ấy.

Hơn bảy thập kỷ đã trôi qua kể từ ngày Vừ A Dính ngã xuống giữa núi rừng Tây Bắc, nhưng câu chuyện về cậu bé 14 tuổi vẫn luôn khiến nhiều người xúc động. Với thân hình nhỏ bé nhưng ý chí lớn lao, anh đã dùng chính mạng sống của mình để bảo vệ đồng đội, bảo vệ căn cứ cách mạng và giữ trọn lời thề với Tổ quốc.

Tên tuổi Vừ A Dính hôm nay không chỉ là một nhân vật lịch sử mà đã trở thành biểu tượng bất tử của lòng yêu nước, tinh thần bất khuất và ý chí không bao giờ khuất phục của tuổi trẻ Việt Nam.

Trường Thắng (tổng hợp)