Vừ A Dính: Cậu bé 14 tuổi và ba ngày im lặng

Vừ A Dính sinh ngày 12 tháng 9 năm 1934, người dân tộc Mông, quê ở bản Đề Chia, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc Điện Biên). Gia đình ông là cơ sở cách mạng. Cha ông là cán bộ Việt Minh, bị Pháp bắt và giết. Mẹ ông cũng hoạt động cho cách mạng. Năm 13 tuổi, Dính thoát ly gia đình, trở thành đội viên liên lạc của Đội vũ trang huyện Tuần Giáo .

Công việc của cậu bé là đưa thư, chuyển tài liệu, nắm tình hình địch, và thỉnh thoảng vận chuyển đạn dược. Địa bàn hoạt động trải rộng từ Điện Biên đến Tuần Giáo, Tủa Chùa. Với đôi chân quen đường rừng, Dính nhiều lần hoàn thành nhiệm vụ an toàn .

Trung tuần tháng 6 năm 1949, Dính gặp mẹ. Mẹ trao cho cậu một bọc đạn để mang về cho du kích. Trên đường trở về, giữa núi rừng mù sương, cậu rơi vào ổ phục kích của quân Pháp. Dính bị bắt .

Quân Pháp tra hỏi nơi đóng quân của lực lượng cách mạng. Dính không nói gì. Chúng tra tấn cậu suốt nhiều ngày, đánh gãy chân tay, nhưng cậu bé 14 tuổi vẫn chỉ nhìn kẻ thù bằng ánh mắt căm phẫn và giữ im lặng tuyệt đối .

Đến khi biết mình không thể thoát, Dính giả vờ đồng ý dẫn đường. Cậu yêu cầu quân địch khiêng mình đi qua núi, qua rừng để tìm nơi đóng quân của cách mạng. Chúng đi theo. Dính dẫn chúng vòng qua những con đường rừng, rồi cuối cùng quay trở lại đúng nơi xuất phát. Khi nhận ra mình bị lừa, quân Pháp nổ súng sát hại cậu và treo thi thể lên một cây đào cổ thụ tại Khe Trúc .

Đó là chiều tối ngày 15 tháng 6 năm 1949. Vừ A Dính chưa tròn 15 tuổi. Ông không để lại một bức chân dung nào. Năm 2000, ông được truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên ông bây giờ là tên của một quỹ học bổng dành cho học sinh dân tộc thiểu số, và của nhiều ngôi trường trên khắp Việt Nam .