VỪ A DÍNH - CHÀNG THIẾU NIÊN DŨNG CẢM

Anh tên thật là Vừ A Dính, sinh ngày 12/9/1934 tại bản Phiêng Pi, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu cũ, nay thuộc tỉnh Điện Biên. Anh là người dân tộc H’Mông, sinh ra trong một gia đình nghèo nhưng giàu lòng yêu nước. Cha anh là ông Vừ Chống Lầu, sinh năm 1899, mẹ là bà Sùng Thị Plây, sinh năm 1901. Gia đình anh sớm tham gia giúp đỡ cách mạng, che chở cho cán bộ và lực lượng kháng chiến hoạt động ở vùng núi Tây Bắc.Tuổi thơ của Vừ A Dính gắn liền với núi rừng Điện Biên, với những con dốc mù sương và cuộc sống vô cùng thiếu thốn của đồng bào miền núi dưới ách cai trị của thực dân Pháp. Từ nhỏ, anh đã nổi tiếng là cậu bé nhanh nhẹn, gan dạ và thông minh. Khi cách mạng phát triển mạnh ở vùng Tuần Giáo – Pú Nhung, Vừ A Dính được giao nhiệm vụ liên lạc, dẫn đường và tiếp tế cho đội vũ trang địa phương. Dù tuổi còn rất nhỏ nhưng anh đã thuộc từng con đường trong rừng, từng khe suối, từng bản làng quanh khu căn cứ.Những năm 1948 – 1949, thực dân Pháp mở nhiều cuộc càn quét lớn nhằm tiêu diệt lực lượng kháng chiến ở vùng Tây Bắc. Đội vũ trang Tuần Giáo của Vừ A Dính hoạt động rất quả cảm khiến quân Pháp nhiều lần thất bại nên chúng quyết tâm truy lùng bằng được các cơ sở cách mạng tại Pú Nhung.Tuần tháng 6 năm 1949, quân Pháp huy động gần một nghìn lính từ nhiều đồn bốt kéo về bao vây khu căn cứ Pú Nhung. Một toán lính từ đồn Bản Chăn do một tên đội Tây chỉ huy bí mật phục kích ở gần một bản hoang giữa rừng. Hôm đó trời mù sương dày đặc, cách vài bước chân cũng khó nhìn thấy nhau. Vừ A Dính vừa bí mật gặp mẹ trở về, trên lưng còn đeo một bọc đạn với hàng trăm viên mà mẹ vừa trao cho để tiếp tế cho lực lượng du kích.Không may, anh lọt vào ổ phục kích của địch.Phát hiện chiếc túi đạn trên người cậu bé, tên đội Tây lập tức hiểu đây là người liên lạc của lực lượng kháng chiến. Hắn quát hỏi: “Các ông tỉnh ở đâu?”. Khi ấy quân Pháp thường gọi cán bộ Việt Minh ở Lai Châu là “ông tỉnh”. Nhưng trước mọi lời đe dọa, Vừ A Dính chỉ bình tĩnh trả lời đúng hai chữ: “Không biết!”.Tên đội Tây t.ứ.c gi.ậ.n đ.i.ê.n cuồng. Chúng thay nhau đ.á.n.h đ.ậ.p, t.r.a t.ấ.n cậu bé suốt từ sáng đến trưa. Báng s.ú.n.g, r.o.i vọt liên tục giáng xuống thân thể gầy nhỏ của anh. Có tên lính còn dùng báng s.ú.n.g đ.á.n.h g.ã.y một bên chân của Vừ A Dính. Mặt tím b.ầ.m, môi s.ư.n.g vù, chân g.ã.y đ.a.u đ.ớ.n đến tột cùng nhưng anh vẫn n.g.h.i.ế.n răng chịu đ.ự.n.g, tuyệt đối không khai nửa lời.Đêm xuống, quân địch t.r.ó.i anh dưới một gốc đào giữa núi rừng lạnh buốt. Ngày hôm sau rồi tiếp tục đêm sau nữa, chúng vừa b.ỏ đ.ó.i vừa tiếp tục t.r.a k.h.ả.o d.ã m.a.n. Nhưng đáp lại mọi câu hỏi, Vừ A Dính vẫn chỉ lặng im hoặc trả lời: “Không biết!”.Tinh thần bất khuất của cậu bé người H’Mông khiến ngay cả nhiều tên lính ngụy cũng phải r.u.n s.ợ và khâm phục.Đến sáng ngày thứ ba kể từ khi bị bắt, tên đội Tây tiếp tục dụ dỗ chỉ cần khai ra nơi đóng quân của bộ đội, anh sẽ được chữa chân, cho ăn uống tử tế và thưởng nhiều tiền. Nhưng Vừ A Dính vẫn như tảng đá giữa núi rừng, nhất quyết không khuất phục.Trong lúc bị g.i.a.m g.i.ữ, mỗi khi gặp đồng bào người Mông, người Thái hay người Xá bị b.ắ.t đi ngang qua, anh đều bí mật nhắn bằng tiếng dân tộc rằng chiếc túi tài liệu của mình đã giấu trong rừng và nhờ báo cho cán bộ đến lấy về. Ngay trong hoàn cảnh cận kề cái c.h.ế.t, cậu bé mới 14 tuổi ấy vẫn nghĩ đến nhiệm vụ cách mạng trước tiên.Biết mình khó thoát khỏi tay giặc, sáng hôm sau Vừ A Dính bất ngờ nói với tên đội Tây rằng mình “biết”. Tưởng cậu bé đã chịu khuất phục, tên đội lập tức cho lính mang sữa, bánh đến rồi sai người làm cáng khiêng anh đi chỉ đường.Suốt cả ngày hôm ấy, Vừ A Dính cố tình dẫn quân Pháp đi vòng quanh hết núi này sang rừng khác. Chúng khiêng anh đi ròng rã giữa rừng sâu mà vẫn không tìm thấy căn cứ cách mạng. Đến chiều tối, anh lại dẫn chúng quay về đúng nơi xuất phát ban đầu.Lúc ấy, Vừ A Dính ngước nhìn núi rừng quê hương rồi mỉm cười.Biết mình bị l.ừ.a, tên đội Tây điên cuồng xả cả b.ă.n.g đ.ạ.n vào người cậu bé anh hùng. Sau đó, chúng treo t.h.i t.h.ể anh lên cây đào cổ thụ gần Khe Trúc, khu vực gần đồn Bản Chăn nhằm phục kích chờ lực lượng kháng chiến đến lấy x.á.c.Chiều tối ngày 15/6/1949, Vừ A Dính anh dũng hy sinh khi chưa tròn 15 tuổi.Cái c.h.ế.t hiên ngang của cậu bé người H’Mông đã gây chấn động cả vùng núi Tây Bắc lúc bấy giờ. Ngay trong đêm anh hy sinh, hơn mười tên lính chứng kiến tinh thần bất khuất ấy đã bỏ trốn khỏi hàng ngũ quân Pháp.Sau khi hy sinh, tên tuổi Vừ A Dính nhanh chóng lan rộng khắp cả nước như biểu tượng tiêu biểu của thiếu niên Việt Nam trong thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Năm 1951, Đoàn Thanh niên Cứu quốc Việt Nam tuyên dương anh trong thiếu nhi toàn quốc. Năm 1952, Chính phủ truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba cho Vừ A Dính vì tinh thần chiến đấu và hy sinh anh dũng.Tên tuổi anh cũng được ghi nhận trong lịch sử Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh và Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh như một thiếu niên anh hùng tiêu biểu của dân tộc Việt Nam.Năm 1962, nhà văn Tô Hoài đã tìm gặp nhiều nhân chứng lịch sử để viết cuốn truyện “Vừ A Dính”, giúp hình ảnh cậu bé anh hùng người H’Mông sống mãi trong lòng nhiều thế hệ thiếu nhi Việt Nam.Đặc biệt, năm 1999, Quỹ học bổng Vừ A Dính chính thức được thành lập nhằm hỗ trợ học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số trên khắp cả nước. Quỹ đã giúp đỡ hàng chục nghìn học sinh nghèo vùng cao tiếp tục được đến trường, như một sự tiếp nối đẹp đẽ từ tinh thần vượt khó và lòng yêu nước của người thiếu niên anh hùng năm xưa.Hơn 70 năm đã trôi qua kể từ ngày Vừ A Dính ngã xuống dưới gốc đào giữa núi rừng Tây Bắc, nhưng câu chuyện về cậu bé 14 tuổi vẫn khiến nhiều người xúc động. Một thiếu niên nhỏ tuổi, thân hình gầy gò giữa núi rừng sương lạnh, đã dùng chính mạng sống của mình để bảo vệ đồng đội và căn cứ cách mạng.Tên tuổi Vừ A Dính hôm nay không chỉ là một nhân vật lịch sử, mà còn là biểu tượng cho lòng dũng cảm, tinh thần bất khuất và ý chí không khuất phục của tuổi trẻ Việt Nam trong những năm tháng chiến tranh gian khó nhất.