VỪ A DÍNH – CHÚ SÓC NÚI TÂY BẮC VÀ LỜI THỀ BẤT KHẤT DƯỚI CÂY ĐÀO KHE TRÚC
Trở thành giao liên cho bộ đội khi mới 13 tuổi, cậu bé người Mông Vừ A Dính đã mưu trí đánh lừa quân Pháp, bắt chúng khiêng mình đi rạc cẳng khắp rừng sâu suốt cả ngày để bảo vệ căn cứ kháng chiến. Sự hy sinh oanh liệt của em dưới gốc đào cổ thụ ở Khe Trúc khi chưa tròn 15 tuổi đã tạc nên một huyền thoại bất tử giữa đại ngàn Tây Bắc.
Trong ký ức của đồng bào các dân tộc vùng cao Điện Biên, hình ảnh cậu bé Vừ A Dính luôn sống mãi như một ngọn đuốc sáng rực giữa núi rừng. Sinh năm 1934 tại bản Đề Chia, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo (nay thuộc tỉnh Điện Biên), Dính lớn lên trong một gia đình giàu truyền thống cách mạng. Bố em – ông Vừ Chống Lầu – là cán bộ Việt Minh bị địch bắt giam và thủ tiêu tại nhà tù Sơn La; mẹ em – bà Sùng Thị Plây – là cơ sở kháng chiến kiên trung. Lớn lên giữa cái nôi yêu nước ấy, Dính sớm mang trong mình bản lĩnh của người con vùng cao quật cường.
Năm 1947, khi mới 13 tuổi, em chính thức gia nhập Đội vũ trang huyện Tuần Giáo, đảm nhận nhiệm vụ giao liên. Với đôi chân nhanh thoăn thoắt như con sóc rừng, thông thuộc từng vách đá, khe suối từ Tuần Giáo ngược lên Tủa Chùa, Dính đã nhiều lần vượt qua vòng vây gắt gao của địch để chuyển thư từ, đạn dược an toàn cho bộ đội.
Một ngày giữa năm 1949, trên đường đi làm nhiệm vụ với bọc đạn hàng trăm viên do mẹ trao, Vừ A Dính bất ngờ rơi vào tay giặc Pháp. Dù bị đánh đập dã man, tra hỏi bằng mọi thủ đoạn, cậu bé 15 tuổi vẫn cắn răng không khai một lời. Biết không thể giấu mãi bọc đạn, Dính đã nghĩ ra một kế hoạch vô cùng mưu trí: em giả vờ đồng ý nhận dẫn đường cho quân Pháp đến nơi đóng quân của cán bộ kháng chiến.
Suốt một ngày ròng rã từ sáng sớm đến chiều tối, Dính ung dung nằm trên chiếc cáng, bắt lũ giặc Pháp thay nhau khiêng em đi lòng vòng quanh những hẻm núi, rừng sâu hẻo lánh. Bước chân giặc mệt nhoài, rạc cẳng, còn các cán bộ Việt Minh nhờ kéo dài thời gian đã kịp thời di chuyển căn cứ, rút lui an toàn.
Đến chiều tối ngày 15 tháng 6 năm 1949, khi nhận ra mình đã bị cậu bé thiếu niên thông minh lừa gạt, quân Pháp nổi giận điên cuồng. Chúng xả súng sát hại em rồi treo xác em lên cây đào cổ thụ ở Khe Trúc (gần đồn Bản Chăn). Người con ưu tú của bản Đề Chia đã anh dũng hy sinh khi tuổi đời chưa tròn 15.
Sự ngã xuống oanh liệt của Vừ A Dính đã trở thành niềm tự hào lớn lao của đồng bào Tây Bắc. Ngày 8 tháng 11 năm 2000, em vinh dự được Nhà nước truy tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Hôm nay, tên em không chỉ được đặt cho nhiều ngôi trường thân thương trên khắp mọi miền Tổ quốc, mà Quỹ học bổng Vừ A Dính còn tiếp tục nâng bước cho hàng ngàn học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số nghèo hiếu học. Ngọn lửa kiên trung của chú sóc núi năm xưa vẫn mãi thắp sáng ước mơ và niềm tin cho các thế hệ tương lai.
