Vừ A Dính – Người anh hùng tuổi nhỏ chí lớn

Giữa những năm tháng kháng chiến chống thực dân Pháp đầy gian khổ, trên vùng núi Tây Bắc có một cậu bé người Mông đã sớm trở thành người chiến sĩ cách mạng. Đó là Vừ A Dính – một thiếu niên có lòng yêu nước, sự gan dạ và tinh thần bất khuất khiến nhiều thế hệ người Việt Nam cảm phục.

Vừ A Dính sinh ngày 12 tháng 9 năm 1934 tại bản Đề Chia, xã Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc tỉnh Điện Biên). Em là con thứ ba của ông Vừ Chống Lầu và bà Sùng Thị Plây — một gia đình có truyền thống yêu nước và là cơ sở cách mạng nòng cốt tại địa phương.

Ngay từ nhỏ, Vừ A Dính đã phải chứng kiến cảnh quê hương bị thực dân Pháp càn quét, bản làng bị đốt phá, người dân bị bắt bớ. Cha em là cán bộ Việt Minh, từng bị thực dân Pháp bắt giam và sau đó hy sinh. Mẹ em cũng tích cực giúp đỡ lực lượng kháng chiến. Sinh ra giữa hoàn cảnh chiến tranh, Vừ A Dính sớm hun đúc lòng căm thù giặc và ý thức bảo vệ quê hương. Dù tuổi còn nhỏ, em đã rất thông minh, nhanh nhẹn và gan dạ. Chưa đầy 13 tuổi, Vừ A Dính đã xung phong tham gia công việc canh gác, cảnh giới cho dân bản.

Có lần, khi phát hiện quân Pháp bí mật tiến vào bản, Vừ A Dính lập tức chạy về báo động cho dân làng. Em vừa chạy vừa hô lớn để mọi người kịp thời vào rừng tránh giặc. Tuy nhiên, trên đường trở về nhà, em bị một toán lính bắt giữ. Quân Pháp bắt Vừ A Dính phải khiêng một con lợn lớn về đồn. Không cam chịu bị bắt, em tìm cách trốn thoát. Khi đến một con dốc cạnh bờ suối, Vừ A Dính giả vờ trượt chân rồi lăn xuống dốc. Con lợn chạy mất, còn em bị quân Pháp bắt lại và đưa về đồn Bản Chăn.

Biết mình có thể bị giặc sát hại, Vừ A Dính vẫn không khuất phục. Trong đêm, em cùng một người lớn tuổi tìm cách phá mái trại giam, vượt qua các chốt canh và trốn thoát thành công. Sau lần ấy, Vừ A Dính chính thức thoát ly gia đình, trở thành đội viên liên lạc của đội vũ trang huyện Tuần Giáo khi mới 13 tuổi.

Công việc của Vừ A Dính vô cùng nguy hiểm. Em phải vượt qua những con đường rừng hiểm trở để đưa thư, truyền tin, tìm hiểu tình hình quân địch và liên lạc với các cơ sở cách mạng. Nhờ thông thạo địa hình và có đôi chân nhanh nhẹn, em thường hoàn thành nhiệm vụ an toàn, thậm chí còn trở về trước thời gian được giao. Không chỉ làm nhiệm vụ liên lạc, Vừ A Dính còn giúp đơn vị lấy nước, vận chuyển lương thực, thuốc men. Có thời điểm đơn vị phải đóng quân trên những triền núi cao xa nguồn nước, Dính được giao nhiệm vụ lấy nước từ thân cây chuối để phục vụ đồng đội — một công việc tưởng như đơn giản nhưng đầy nguy hiểm trong hoàn cảnh quân địch luôn truy lùng.

Vừ A Dính luôn nhớ đến mẹ và các em đang bị quân Pháp giam giữ tại đồn Bản Chăn. Khi biết đơn vị chuẩn bị đánh đồn, em xin được xuống núi điều tra tình hình địch và tìm hiểu tin tức về gia đình. Vốn từng bị bắt ở đồn Bản Chăn nên Dính rất thông thạo đường đi. Em bí mật quan sát đồn trong nhiều ngày, rồi mưu trí trà trộn vào nhóm người bị bắt đi lấy nước để gặp được mẹ cùng các em.

Cuộc gặp gỡ giữa hai mẹ con trong hoàn cảnh ấy vô cùng xúc động. Mẹ Dính đã cung cấp cho em những tin tức quan trọng về tình hình bố phòng trong đồn. Dính cũng động viên mẹ và các em giữ vững tinh thần, không tiết lộ bí mật cách mạng. Sau khi trở về đơn vị, em báo cáo chính xác những gì mình quan sát được và vẽ lại sơ đồ đồn Bản Chăn, tạo tiền đề quan trọng cho hoạt động của đội vũ trang. Nhưng đó cũng là lần cuối cùng Vừ A Dính được gặp mẹ. Sau cuộc gặp, mẹ em bị quân Pháp phát hiện và sát hại. Mất đi người thân đau đớn là thế, nhưng Vừ A Dính vẫn nén đau thương để tiếp tục bám trụ chiến đấu.

Đến tháng 6 năm 1949, quân Pháp huy động lực lượng lớn bao vây khu vực Pú Nhung nhằm tiêu diệt đội vũ trang Tuần Giáo. Ngày 15 tháng 6 năm 1949, trong khi đang làm nhiệm vụ truyền tin khẩn, Vừ A Dính bất ngờ rơi vào vòng vây và bị quân Pháp bắt giữ.

Kẻ địch dùng mọi thủ đoạn từ dụ dỗ, trao thưởng đến tra tấn dã man nhằm bắt em chỉ vị trí đóng quân của đội vũ trang. Với sự mưu trí và lòng kiên trung, Vừ A Dính đã giả vờ nhận lời dẫn đường cho địch. Em cố tình dẫn quân Pháp đi loanh quanh suốt ba ngày đêm giữa núi rừng hiểm trở để vắt kiệt sức địch, đồng thời kéo dài thời gian cho cán bộ và đồng đội kịp thời sơ tán an toàn.

Khi biết mình bị lừa, quân Pháp vô cùng tức giận. Ngày 18 tháng 6 năm 1949, giặc Pháp đã tàn nhẫn bắn hại Vừ A Dính dưới gốc cây đào ở khe núi Pú Chảnh. Cậu thiếu niên người Mông hy sinh khi vừa tròn 15 tuổi, để lại một tấm gương sáng ngời về sự dũng cảm và lòng trung thành vô hạn với Tổ quốc.

Sau khi hy sinh, Vừ A Dính được Nhà nước truy tặng Huân chương Quân công hạng Ba và danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Tên của em sau này cũng được đặt cho Quỹ học bổng "Vừ A Dính" — nơi nâng bước cho hàng nghìn học sinh, sinh viên dân tộc thiểu số trên khắp cả nước.

Tuổi đời của Vừ A Dính ngắn ngủi, nhưng những việc em làm vô cùng to lớn. Tên tuổi và tinh thần bất khuất của cậu bé người Mông năm nào vẫn luôn sống mãi giữa núi rừng Tây Bắc, nhắc nhở thế hệ hôm nay biết trân trọng giá trị của hòa bình và không ngừng nỗ lực xây dựng quê hương, đất nước.