Vừ A Dính: Người liên lạc tuổi thiếu niên hóa núi rừng Tây Bắc (1934 - 1949)
Sinh ra tại bản Pú Nhung, huyện Tuần Giáo, tỉnh Lai Châu (nay thuộc Điện Biên) trong một gia đình người Mông có truyền thống yêu nước, Vừ A Dính sớm chứng kiến cảnh quân Pháp và tay sai đàn áp, giết hại đồng bào. Năm 13 tuổi, cậu bé người Mông dũng cảm xin gia nhập đội vũ trang địa phương, làm nhiệm vụ giao liên, tiếp tế lương thực cho cán bộ hoạt động bí mật.
Với bản tính thông minh, nhanh nhẹn, Vừ A Dính luôn thuộc nằm lòng các tuyến đường mòn trên núi, thuộc từng gốc cây, khe suối. Em nhiều lần hóa trang, xuất quỷ nhập thần vượt qua các trạm gác gắt gao của địch để đưa thư từ, tài liệu đến nơi an toàn. Tháng 8 năm 1949, trong một lần đi công tác, Vừ A Dính không may lọt vào ổ phục kích và bị giặc Pháp bắt giữ. Biết Dính là giao liên, quân Pháp dùng đủ mọi đòn roi tàn khốc, treo em lên cành cây, đánh đập dã man hòng ép em khai ra nơi ẩn nấp của cán bộ Việt Minh.
Đau đớn tột cùng nhưng Vừ A Dính không hề nao núng. Em giả vờ đồng ý dẫn đường cho giặc đi tìm cán bộ. Thế nhưng, em đã khôn khéo dẫn toán lính lê lết luồn lách qua những cánh rừng rậm rạp, những ngọn núi quanh co suốt cả ngày trời. Đến chiều tối, khi toán lính Pháp mệt lả và biết mình bị lừa, chúng điên cuồng trút giận lên em. Giặc Pháp đã bắn chết Vừ A Dính và treo thi thể em lên một gốc cây đào. Người anh hùng thiếu niên ấy ngã xuống khi mới 15 tuổi, nhưng tinh thần quật cường của em đã tạc vào lịch sử, trở thành biểu tượng tự hào của Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh.
