Vụ án Phan Bội Châu và làn sóng đấu tranh của nhân dân

• Tháng 6 năm 1925, trên đường từ Quảng Châu đến ga Bắc Thượng Hải để họp, Phan Bội Châu bị mật thám Pháp phục kích bắt sống và lén lút đưa về Việt Nam. Chính quyền thực dân Pháp định bí mật xét xử và thi hành án tử hình đối với ông nhằm dập tắt ngọn cờ đầu của phong trào yêu nước. Hội đồng án án quân sự Pháp tại Sài Gòn sau đó đã tuyên án tử hình (sau giảm xuống chung thân da diện) đối với Phan Bội Châu.

Tuy nhiên, tin tức Phan Bội Châu bị bắt đã nhanh chóng lan truyền khắp cả nước, bùng lên một làn sóng đấu tranh vô cùng dữ dội của nhân dân Việt Nam. Từ sinh viên, học sinh, công nhân cho đến các tầng lớp sĩ phu, thương gia tại Hà Nội, Huế, Sài Gòn... đã đồng loạt bãi công, bãi khóa, tổ chức các cuộc mít tinh và ký đơn yêu cầu chính quyền thực dân phải thả Phan Bội Châu. Đây là cuộc đấu tranh công khai rộng lớn chưa từng có thời bấy giờ. Trước sức ép bạt núi lấp sông của quần chúng nhân dân cả nước, Toàn quyền Pháp Alexandre Varenne buộc phải ra lệnh ân xá cho Phan Bội Châu, đưa ông về an trí (quản thúc) tại Huế. Sự kiện này là minh chứng rõ nét cho uy tín vĩ đại của ông trong lòng nhân dân.