Vũ Đăng Toàn: “Tông thẳng vào!”

Có những mệnh lệnh chỉ vỏn vẹn vài từ, nhưng lại trở thành một phần của lịch sử. Trưa 30/4/1975, khi chiếc xe tăng 390 tiến đến trước cổng chính Dinh Độc Lập, câu hỏi của người lái xe chỉ nhận được một mệnh lệnh ngắn gọn từ người chỉ huy: “Tông thẳng vào!”. Người đưa ra mệnh lệnh ấy là Vũ Đăng Toàn.

Vũ Đăng Toàn khi đó là Trung úy, Chính trị viên Đại đội 4, Tiểu đoàn 1, Lữ đoàn Xe tăng 203, Quân đoàn 2, đồng thời là Trưởng xe tăng 390. Kíp xe gồm Vũ Đăng Toàn, lái xe Nguyễn Văn Tập, pháo thủ số 1 Ngô Sỹ Nguyên và pháo thủ số 2 Lê Văn Phượng.

Sáng 30/4/1975, đơn vị của ông tiến vào Sài Gòn trong đội hình thọc sâu của Quân đoàn 2.

Đường tiến quân không hề dễ dàng.

Trước đó, lực lượng xe tăng đã phải vượt qua những khu vực bị đối phương chống trả quyết liệt. Nhiều xe bị bắn cháy, nhiều chiến sĩ hy sinh và bị thương. Tuy vậy, đội hình vẫn tiếp tục tiến về trung tâm Sài Gòn.

Khoảng trưa 30/4, xe tăng 390 tiến đến khu vực Dinh Độc Lập.

Phía trước là cánh cổng chính vẫn đóng.

Xe tăng 843 do Bùi Quang Thận chỉ huy đã tiến đến trước nhưng mắc lại ở cổng phụ.

Nguyễn Văn Tập quay sang hỏi Vũ Đăng Toàn:

“Thế nào anh?”

Vũ Đăng Toàn trả lời:

“Tông thẳng vào!”

Nguyễn Văn Tập lập tức tăng ga.

Chiếc xe tăng 390 húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập, tiến thẳng vào sân. Đây chính là chiếc xe tăng được xác định là đã húc đổ cổng chính, trong khi xe 843 tiến vào qua cổng phụ.

Nhưng Vũ Đăng Toàn chưa dừng lại.

Theo kế hoạch, khi vào được Dinh, lực lượng giải phóng phải nhanh chóng cắm cờ chiến thắng.

Nhìn thấy Bùi Quang Thận từ xe 843 chạy về phía Dinh với lá cờ trên tay, Vũ Đăng Toàn cầm khẩu AK nhảy xuống xe để yểm trợ cho đồng đội. Ông cùng Ngô Sỹ Nguyên tiến vào bên trong, trong khi Nguyễn Văn Tập ở lại giữ xe tăng.

Bên trong Dinh, họ gặp Chuẩn tướng Nguyễn Hữu Hạnh, người thông báo Tổng thống Dương Văn Minh vẫn đang ở đó.

Vũ Đăng Toàn cùng đồng đội tiến lên nơi nội các đang tập trung.

Trong lúc Bùi Quang Thận lên nóc Dinh cắm cờ, Vũ Đăng Toàn ở lại cùng đồng đội kiểm soát tình hình, chờ lực lượng chỉ huy đến tiếp nhận.

Khoảnh khắc ấy, chiếc xe tăng 390 và bốn người lính trên xe đã trở thành một phần không thể tách rời của hình ảnh 30/4/1975.

Điều thú vị là trong nhiều năm, công chúng thường chỉ biết đến hình ảnh Bùi Quang Thận cắm cờ trên nóc Dinh Độc Lập. Sau này, những bức ảnh của nữ phóng viên Pháp Françoise Demulder giúp xác nhận rõ hơn vai trò của xe tăng 390 và bốn người lính trong kíp xe – những người đã húc đổ cổng chính Dinh Độc Lập.

Vũ Đăng Toàn sau này khi kể lại câu chuyện vẫn giữ cách nhìn rất giản dị. Ông từng nói rằng lịch sử chỉ diễn ra một lần và họ là những người may mắn được chọn để có mặt trong khoảnh khắc ấy.

Điều đặc biệt ở Vũ Đăng Toàn không chỉ nằm ở câu nói “Tông thẳng vào!”.

Đằng sau mệnh lệnh chỉ vài từ ấy là một người lính đang đứng trước cánh cổng cuối cùng của một cuộc chiến kéo dài hàng chục năm. Ông không biết chính xác điều gì đang chờ phía bên kia cánh cổng, nhưng vẫn phải đưa ra quyết định trong vài giây.

Và ông đã quyết định tiến lên.

Sau này, khi được hỏi về khoảnh khắc lịch sử ấy, ông không nhận công lao về riêng mình. Bởi ông hiểu rằng chiếc xe tăng 390 không thể đi đến Dinh Độc Lập nếu không có những người đồng đội đã chiến đấu và hy sinh trên cả chặng đường.

Một mệnh lệnh có thể chỉ mất vài giây để nói ra, nhưng đôi khi nó cần cả một đời người để chứng minh giá trị.

Vũ Đăng Toàn và những người lính trên xe tăng 390 đã để lại một khoảnh khắc như thế: không phải đứng trước lịch sử để chờ đợi, mà tự mình lao thẳng vào cánh cửa lịch sử.