VŨ ĐĂNG TOÀN VÀ CHIẾC XE TĂNG 390: CÚ HÚC LỊCH SỬ THAY ĐỔI VẬN MỆNH DÂN TỘC
VŨ ĐĂNG TOÀN VÀ CHIẾC XE TĂNG 390: CÚ HÚC LỊCH SỬ THAY ĐỔI VẬN MỆNH DÂN TỘC
VŨ ĐĂNG TOÀN VÀ CHIẾC XE TĂNG 390: CÚ HÚC LỊCH SỬ THAY ĐỔI VẬN MỆNH DÂN TỘC
Với hơn 30 năm nghiên cứu về những bước chân thần tốc của Quân đoàn 2 trong Chiến dịch Hồ Chí Minh, tôi luôn dành một sự trân trọng đặc biệt cho khoảnh khắc chiếc xe tăng mang số hiệu 390 húc tung cánh cổng chính Dinh Độc Lập. Đứng sau tay lái chỉ huy ấy là Trung úy Vũ Đăng Toàn – người thuyền trưởng đã đưa con tàu thép của mình cập bến thắng lợi cuối cùng vào trưa ngày 30/4/1975.
Người chỉ huy dày dạn từ đất chè Hải Dương
Sinh năm 1944 tại xã Yết Kiêu, huyện Gia Lộc, tỉnh Hải Dương, Vũ Đăng Toàn mang trong mình dòng máu kiên cường của vùng đất văn hiến. Nhập ngũ năm 1965, ông được đào tạo bài bản về kỹ thuật và chiến thuật thiết giáp.
Trước khi tiến về Sài Gòn, Vũ Đăng Toàn đã cùng đơn vị kinh qua những trận đánh khốc liệt nhất tại đường 9 - Nam Lào và cánh đồng Chum. Chính những trải nghiệm "lửa thử vàng" này đã rèn luyện cho ông khả năng quan sát nhạy bén và sự quyết đoán của một người chỉ huy đại đội xe tăng.
Cú húc "định mệnh" và bản lĩnh của người trưởng xe
Trong đội hình của Lữ đoàn xe tăng 203 tiến vào Sài Gòn sáng ngày 30/4, xe tăng 390 do Vũ Đăng Toàn chỉ huy đi sau xe 843 của Bùi Quang Thận. Khi xe 843 húc vào cổng phụ và bị khựng lại, một khoảng khắc lịch sử đã diễn ra:
Sự nhạy bén trong tích tắc: Nhận thấy xe 843 gặp sự cố, với tư cách là chỉ huy đại đội, Vũ Đăng Toàn đã không ngần ngại ra lệnh cho lái xe Nguyễn Văn Tập: "Nhắm thẳng cổng chính, húc vào!".
Phá tan biểu tượng cuối cùng: Lúc 10 giờ 45 phút, chiếc xe tăng 390 dũng mãnh húc sập cánh cổng sắt kiên cố của Dinh Độc Lập. Tiếng đổ nát của cánh cổng chính là tiếng chuông cáo chung cho chế độ Việt Nam Cộng hòa, mở toang con đường cho quân giải phóng tiến vào tiếp quản cơ quan đầu não của địch.
Những chiến công thầm lặng trên hành trình Thần tốc
Ít ai biết rằng, để đến được Dinh Độc Lập, Vũ Đăng Toàn và kíp xe 390 đã trải qua một hành trình chiến đấu liên tục từ Huế dọc theo miền Trung:
Trận đánh cầu Thị Nghè: Đây là chốt chặn cuối cùng và quyết liệt nhất. Xe 390 đã trực tiếp đấu pháo với xe tăng M41 và M48 của địch, tiêu diệt các hỏa điểm để mở đường cho bộ binh.
Bảo vệ đồng đội: Khi xe 843 bị kẹt, chính sự xuất hiện kịp thời của xe 390 dưới sự chỉ huy của Vũ Đăng Toàn đã tạo ra sức mạnh áp đảo, khiến lính gác trong Dinh không kịp phản kháng, đảm bảo an toàn cho Bùi Quang Thận lên cắm cờ.
Sự công nhận muộn màng nhưng xứng đáng
Trong suốt gần 20 năm sau chiến tranh, do những hạn chế về góc máy quay và tư liệu, nhiều người lầm tưởng chỉ có xe 843 vào Dinh trước. Tuy nhiên, với sự vào cuộc của các nhà sử học và những thước phim quý giá của phóng viên Pháp Francoise Demulder, sự thật đã được trả lại: Xe tăng 390 mới là chiếc xe đầu tiên húc đổ cổng chính.
Năm 2012, kíp xe 390 bao gồm Vũ Đăng Toàn, Nguyễn Văn Tập, Ngô Sỹ Nguyên và Lê Văn Phượng đã được trao tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.
Lời kết của chuyên gia: Khi phỏng vấn đồng chí Vũ Đăng Toàn, tôi luôn ấn tượng bởi sự giản dị của ông. Ông coi cú húc ấy là nhiệm vụ, là trách nhiệm với đồng đội đã ngã xuống dọc đường Trường Sơn. Đối với lịch sử, Vũ Đăng Toàn và kíp xe 390 chính là những người đã viết nên dấu chấm hết cho cuộc chiến tranh dài nhất thế kỷ XX bằng một cú húc thép đầy quả cảm.
