VŨ ĐIỆU CỦA THÉP VÀ LÒNG NGƯỜI

VŨ ĐIỆU CỦA THÉP VÀ LÒNG NGƯỜI

Tháng Bảy năm 1965, Sài Gòn đón những cơn mưa đầu mùa tầm tã, nhưng cái ẩm ướt, mịt mờ ấy không thể nào che giấu được sự căng thẳng, ngột ngạt đang trùm lên cả miền Nam. Không còn là cái không khí của "Chiến tranh đặc biệt" với cố vấn và trực thăng rào rào trên đầu. Giờ đây, mảnh đất phương Nam đã chính thức trở thành sàn diễn của một vũ điệu tàn khốc hơn, mang tên "Chiến tranh cục bộ" – một chiến lược được kiến tạo trong những phòng họp lạnh lẽo ở Washington, nhưng lại được thực thi bằng máu và nước mắt trên những cánh đồng, khu rừng nhiệt đới nóng bỏng.

Nhớ lại những ngày đầu năm, khi tướng William Westmoreland, người được cử làm Tư lệnh Bộ Chỉ huy Viện trợ Quân sự Mỹ tại Việt Nam (MACV), liên tục gửi điện khẩn về Lầu Năm Góc. Tình hình quân đội Sài Gòn, vốn đã yếu kém và rệu rã, đang đứng trước bờ vực sụp đổ sau những thất bại liên tiếp trước Quân Giải phóng miền Nam. Tinh thần chiến đấu của họ xuống thấp, vùng kiểm soát cứ thu hẹp lại như một vết dầu loang ngược. Giới chức Mỹ hiểu rằng, nếu không can thiệp bằng một lực lượng hùng hậu, trực tiếp, thì chiếc cờ chiến thắng sẽ sớm được cắm lên Dinh Độc Lập. Quyết định cuối cùng được đưa ra trong một buổi sáng tháng Bảy năm ấy, không quá ồn ào nhưng mang sức nặng của ngàn tấn bom đạn: Đưa quân chiến đấu Mỹ trực tiếp vào miền Nam. Đó là một sự leo thang tột độ, một nước cờ mạo hiểm của Tổng thống Lyndon B. Johnson, người đã phải cân nhắc giữa việc giữ lời hứa không mở rộng chiến tranh và sự lo sợ về một thất bại chính trị ê chề. Johnson đã chọn con đường bạo lực.

Mở đầu cho chiến lược này là một sự phô diễn sức mạnh không thể chối cãi. Từ tháng 3 năm 1965, những chiếc tàu vận tải khổng lồ đã chở hàng vạn lính Thủy quân lục chiến Mỹ (USMC) đổ bộ lên bãi biển Đà Nẵng , người dân Việt Nam biết rằng, cuộc chiến đã bước sang một chương mới, dữ dội và khốc liệt hơn gấp nhiều lần. Cùng với Thủy quân lục chiến, những sư đoàn tinh nhuệ khác của Lục quân Mỹ, như Sư đoàn Không kỵ số 1 huyền thoại, Sư đoàn Bộ binh số 25 "Tia sét nhiệt đới" và Sư đoàn Dù 101 "Đại bàng gầm", cũng lần lượt kéo vào. Lực lượng chiến đấu Mỹ ồ ạt tăng lên, từ con số khoảng 23.000 quân cố vấn vào đầu năm 1965, đến cuối năm đã vượt quá 184.000 quân, và đỉnh điểm là gần 543.000 quân vào năm 1968. Đó là một cỗ máy chiến tranh được trang bị đến tận răng, với hỏa lực và phương tiện cơ động mà quân đội Sài Gòn chưa bao giờ có được. Kỹ thuật của Mỹ vượt trội, máy bay B-52 rải bom rực lửa trên vùng trời Trường Sơn, pháo đài bay trực thăng chở lính đổ bộ thần tốc, và những chiếc xe tăng M48 gầm gừ lăn bánh trên những con đường độc đạo.

Mục tiêu cốt lõi của "Chiến tranh cục bộ" là "Tìm và Diệt" (Search and Destroy). Westmoreland tin rằng, với ưu thế về hỏa lực và cơ động, ông có thể dùng những cuộc hành quân quy mô lớn để tìm ra các đơn vị chủ lực của Quân Giải phóng, tiêu diệt họ và đẩy miền Nam trở lại thế ổn định. Những cái tên địa danh khô khốc trên bản đồ giờ trở thành biểu tượng của sự tàn khốc: Plei Me, Ia Drăng, Attleboro, Junction City... Đặc biệt, trận Ia Drăng (tháng 11 năm 1965) là một trong những cuộc chạm trán trực tiếp đầu tiên giữa quân Mỹ và quân chủ lực Quân Giải phóng. Đó là nơi Sư đoàn Không kỵ số 1 Mỹ lần đầu tiên thể hiện chiến thuật đổ bộ bằng trực thăng, nhưng cũng là nơi họ nếm trải sự ngoan cường và chiến thuật "Nắm thắt lưng địch mà đánh" của bộ đội Việt Nam. Chiến trường khói lửa, tiếng súng AK và M-16 xen lẫn tiếng gầm rú của trực thăng, Ia Drăng như một cái lò nung chảy cả thép và ý chí. Quân đội Mỹ tuyên bố thắng lợi về "chỉ số thương vong" (body count), nhưng Quân Giải phóng đã chứng minh rằng, họ có thể đối đầu trực tiếp, làm tiêu hao sinh lực địch, và quan trọng hơn, họ đã giữ vững được thế chủ động chiến lược, không để quân Mỹ dồn ép vào thế bị động.

Cùng với việc đổ bộ quân chiến đấu, chiến lược "Chiến tranh cục bộ" còn mở rộng chiến tranh ra miền Bắc Việt Nam bằng chiến dịch ném bom "Sấm Rền" (Rolling Thunder). Mỹ muốn đánh sập ý chí chiến đấu của miền Bắc, cắt đứt sự chi viện cho miền Nam và gây sức ép buộc Hà Nội phải đàm phán theo điều kiện của Mỹ. Miền Bắc biến thành một chiến trường phòng không khổng lồ. Cuộc sống nơi đây là những hầm trú ẩn, là tiếng còi báo động, là những đêm không ngủ dưới ánh lửa phòng không. Hải Phòng, Hà Nội bị ném bom dữ dội, nhưng ý chí của người Việt Nam không hề lay chuyển. Công tác chi viện cho miền Nam vẫn được duy trì thông qua Đường Trường Sơn huyền thoại, nơi những người lính, thanh niên xung phong, dân công phải đối mặt với B-52 và chất độc da cam để bảo đảm huyết mạch này không bị đứt.

Ở miền Nam, cuộc chiến trở thành một chuỗi những cuộc hành quân "Càn quét" tàn bạo. Người dân phải chịu đựng chính sách "diệt cỏ tận gốc, bắt người tận tay". Chất độc Da cam/Dioxin được rải xuống để phá hủy thảm thực vật che chắn, biến những khu rừng xanh tốt thành những vạt đất cằn cỗi, mang theo một nỗi đau di truyền kéo dài đến tận ngày nay. Những ngôi làng bị san phẳng trong các cuộc càn của quân Mỹ và quân đội Sài Gòn. Sự đối kháng với "Chiến tranh cục bộ" không chỉ đến từ các đơn vị chủ lực của Quân Giải phóng mà còn đến từ sức mạnh quần chúng. Lực lượng du kích, với những chiếc bẫy chông tre, hầm bí mật, mìn tự tạo, đã trở thành cơn ác mộng dai dẳng của lính Mỹ. Mỗi bước chân của lính Mỹ trên đất Việt đều có thể là bước chân cuối cùng. Chiến tranh không còn là những trận đánh lớn theo kiểu phương Tây, mà là cuộc chiến tranh nhân dân, "đánh địch bằng mọi thứ vũ khí có trong tay, bằng mọi biện pháp, ở mọi nơi". Quân Giải phóng áp dụng chiến thuật "Tránh chỗ mạnh, đánh chỗ yếu", "Đánh gần", "Bám thắt lưng địch", buộc quân Mỹ phải dàn trải, làm tiêu hao sinh lực và hạn chế ưu thế hỏa lực của họ.

Đỉnh điểm của sự đối kháng chiến lược này chính là Tổng tiến công và nổi dậy Tết Mậu Thân năm 1968. Đó là một đòn giáng sấm sét, một cú sốc tinh thần không chỉ cho quân đội Mỹ-Sài Gòn mà còn cho cả công chúng Mỹ. Trong đêm Giao thừa, khi tiếng pháo hoa và tiếng chuông chùa còn chưa dứt, Quân Giải phóng đã đồng loạt tấn công hơn 100 đô thị và căn cứ quân sự trên khắp miền Nam, từ Huế, Đà Nẵng, đến Sài Gòn, thậm chí đánh vào tận Tòa Đại sứ Mỹ – biểu tượng quyền lực của Washington. . Về mặt quân sự, cuộc tổng tiến công đã chịu những thiệt hại lớn về lực lượng và đã không thể giữ vững được các đô thị. Tuy nhiên, về mặt chính trị và chiến lược, nó là một thắng lợi phi thường: Chiến dịch Mậu Thân chứng minh rằng, tuyên bố của Westmoreland về "ánh sáng cuối đường hầm" là một lời dối trá. Lực lượng Quân Giải phóng vẫn còn nguyên vẹn và đủ sức giáng đòn vào những nơi an toàn nhất của đối phương. Những hình ảnh chiến tranh khốc liệt, đặc biệt là cuộc chiến đường phố ở Huế và Sài Gòn, được truyền tải trực tiếp về Mỹ, gây nên một làn sóng phản chiến mạnh mẽ, đưa cuộc chiến từ chiến trường Việt Nam vào ngay trong phòng khách của người Mỹ.

Sau Tết Mậu Thân, chiến lược "Chiến tranh cục bộ" chính thức bị phá sản. Tổng thống Johnson buộc phải tuyên bố hạn chế ném bom miền Bắc, chấp nhận đàm phán tại Paris và quan trọng hơn cả, ông tuyên bố không ra tranh cử nhiệm kỳ tiếp theo. Tướng Westmoreland bị triệu hồi về nước. "Chiến tranh cục bộ" là một nỗ lực tuyệt vọng của một siêu cường nhằm khuất phục một dân tộc nhỏ bé bằng sức mạnh quân sự tuyệt đối. Nó được thiết kế để giành chiến thắng trong thời gian ngắn, nhưng đã thất bại hoàn toàn. Nó thất bại không phải vì thiếu hỏa lực, mà vì đã đánh giá thấp ý chí độc lập, tự do và tinh thần chiến đấu của người Việt Nam. Hơn 300.000 lính Mỹ thương vong, hàng vạn tấn bom đạn và hóa chất hủy diệt được sử dụng, nhưng cuối cùng, quân Mỹ cũng phải rút lui để lại một vết thương lịch sử. Chiến lược "Chiến tranh cục bộ" đã để lại những di sản đau đớn cho cả hai phía, nhưng với người Việt Nam, đó là một chương sử bi hùng, nơi họ đã dùng chính lòng dũng cảm, sự thông minh và tinh thần dân tộc để làm tan chảy sức mạnh của thép và bom đạn. Câu chuyện về những ngày giông tố ấy sẽ còn mãi là lời nhắc nhở về giá trị không thể lay chuyển của độc lập và tự do.