VŨ HUY LỄ: QUYẾT ĐỊNH ĐƯA CON TÀU LÊN BÃI ĐÁ

Tháng 4/1988, trên tàu HQ-505 cháy sém, thủng nhiều lỗ đạn, thuyền trưởng Vũ Huy Lễ phát thư từ đất liền cho chiến sĩ. Những người lính trẻ ùa tới nhận thư. Họ thiếu nước, quần áo gần như cháy hết. Trong khoang, gạo cháy đóng thành những lớp than đen. Nhưng con tàu vẫn nằm đó, gác mình lên bãi đá giữa biển Trường Sa. Vì sao nó ở lại? Câu trả lời nằm trong buổi sáng 14/3/1988.

Đại tá, Anh hùng LLVT nhân dân Vũ Huy Lễ. Ảnh trên Báo Tuổi Trẻ, năm 2022.

Trước đó, HQ-505 là tàu vận tải quân sự thuộc Lữ đoàn 125 Hải quân, mang bộ đội và vật tư phục vụ nhiệm vụ tại Trường Sa. Thuyền trưởng Vũ Huy Lễ từng đi tàu không số, sau đó được đào tạo tại Liên Xô. Con tàu dài gần trăm mét, trang bị vũ khí hạn chế, không thể đối đầu ngang sức với tàu chiến hỏa lực mạnh.

Tàu HQ-505 – ảnh tư liệu. Ảnh tư liệu Thông tấn xã Việt Nam, đăng trên Báo Thanh Hóa.

Ngày 13/3, từ đảo Đá Lớn, HQ-505 được lệnh đến Cô Lin; tàu HQ-604 hướng về Gạc Ma, HQ-605 giữ Len Đao. Tàu chiến Trung Quốc xuất hiện liên tục tại khu vực này. Bãi đá chìm theo thủy triều chưa thể dựng ngay đồn trạm. Phải có cờ và người bám giữ. Bãi san hô theo thủy triều ấy là phần lãnh thổ họ được giao giữ.

Tối hôm ấy, tàu HQ-505 thả neo ngoài bãi Cô Lin. Hai tổ công tác được đưa xuống xuồng mang cờ Tổ quốc lên bãi. Thủy thủ cắm cờ trong đêm, theo con nước. Đó là dấu hiệu chủ quyền. Thuyền phó chính trị Võ Tá Du cùng thuyền trưởng theo dõi tàu Trung Quốc áp sát.

Sáng 14/3, tiếng pháo vang lên từ hướng Gạc Ma. Tàu HQ-604 của thuyền trưởng Vũ Phi Trừ bị tấn công, bốc cháy rồi chìm. Những người đang làm nhiệm vụ trên bãi Gạc Ma bị bắn; thiếu úy Trần Văn Phương cùng nhiều đồng đội hy sinh khi bảo vệ lá cờ. Từ HQ-505, Vũ Huy Lễ chứng kiến. Ông cho nhổ neo, chuẩn bị đưa tàu vào Cô Lin. Trên HQ-505, người làm hậu cần Bùi Văn Biên đang lo bữa ăn sáng; tiếng nổ khiến công việc thường nhật ấy chấm dứt.

Pháo từ các tàu Trung Quốc lập tức chuyển hướng sang HQ-505. Buồng thông tin trúng đạn, đường khí điều khiển ly hợp hư hỏng, các thiết bị ngừng hoạt động. Điện tắt, lửa bốc lên, nước tràn khoang. Một số cán bộ, chiến sĩ bị thương. Tàu mất khả năng cơ động, trôi xa bãi. Nếu chìm, sinh mạng thủy thủ và Cô Lin đều bị đe dọa.

Giữa cảnh ấy, Vũ Huy Lễ đưa ra quyết định mà sau này ông xem là quan trọng nhất đời binh nghiệp: phải đưa HQ-505 lao lên bãi đá. Ông phải dùng điều còn lại: thân tàu và sức người. Mắc được trên bãi, HQ-505 sẽ thành điểm tựa giữ đảo.

Dưới hầm máy, thủy thủ Bùi Văn Thanh cùng đồng đội bịt lỗ thủng, chống cháy. Họ lấy nút chống chìm, ván, giẻ để chèn. Có lỗ vừa bịt đã lại bật ra. Ở hầm máy, họ chỉ biết phải cứu tàu để tiến được. Đạn vẫn nổ; không cứu được máy thì không thể ủi bãi.

CHÙM ẢNH TƯ LIỆU

Ảnh tư liệu của bài viết.

Hệ thống truyền động được sửa, chân vịt quay lại. Trung sĩ Nguyễn Văn Thành cùng đồng đội khắc phục sự cố lái. Thuyền trưởng điều động máy để quay mũi tàu về phía Cô Lin, rồi ra lệnh tăng tốc. Thép bị đạn pháo xé rách, thân tàu vẫn tiến. Mũi HQ-505 chạm bãi san hô, con tàu trườn lên và mắc lại. Từ đó, tàu thành chỗ bám trụ. Sau trận pháo, họ còn phải đưa những chiếc neo nặng lên bãi, chôn chặt và buộc dây giữ thân tàu trước sức kéo của sóng.

Không có niềm vui chiến thắng tức thì. Lửa vẫn cháy, người bị thương cần cứu chữa, tàu có thể tiếp tục bị đánh. Cấp ủy tàu bàn phương án chiến đấu; thủy thủ tiếp tục dập lửa. Từ Cô Lin, bộ đội còn hạ xuồng sang khu vực Gạc Ma cứu vớt đồng đội. Trong trận chiến ngày ấy, 64 cán bộ, chiến sĩ Việt Nam hy sinh. Không gì làm vơi ngay mất mát.

Tối 14/3, Vũ Huy Lễ cùng một số chiến sĩ ở lại HQ-505. Những ngày sau, tàu Trung Quốc vẫn tới đe dọa, đòi rời bãi. Ông và đồng đội vẫn bám tàu. Đối phương có lúc gọi đích danh thuyền trưởng qua loa, yêu cầu rút quân; ông không chấp nhận. Chưa có nhà trên Cô Lin, con tàu hỏng thành điểm chốt.

Một tháng sau, phóng viên Hồ Anh Thắng thấy lỗ thủng lọt cả hai chân người, gạo cháy và lính tranh thủ từng dòng nước ngọt. Thuyền trưởng phát thư từ đất liền; trên khuôn mặt chiến sĩ vẫn có nụ cười. Thư nhắc rằng đất liền vẫn có người chờ họ.

Họ tiếp tục giữ Cô Lin những tháng sau đó. Năm 1989, ông cùng tập thể tàu HQ-505 được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân. Nhiều năm sau, ông nói với nhà báo rằng những người lính hiểu giá trị của hòa bình, và “không nổ súng trước” chính là mong muốn gìn giữ điều ấy.

Lịch sử có thể ghi quyết định đưa tàu lên bãi đá bằng vài dòng. Nhưng phía sau là bàn tay bịt lỗ thủng, người lính sửa máy giữa lửa, những chiếc xuồng tìm đồng đội và những bức thư đến muộn. HQ-505 không còn chỉ là số hiệu một con tàu. Nó nhắc rằng có lúc bảo vệ một phần lãnh thổ bắt đầu từ việc không chịu buông tay khỏi điều tưởng chừng sắp chìm mất.

HỒ SƠ NHÂN CHỨNG

ĐÃ DUYỆT BỞI

Chia sẻ câu chuyện