Vũ Khế Bật (1904 – 1984): Người trí thức tận hiến và Nhà giáo mẫu mực
Vũ Khế Bật không chỉ là một nhà hoạt động cách mạng kiên trung mà còn là một nhà giáo, nhà quản lý giáo dục có tâm huyết, người đã góp phần đào tạo nên nhiều thế hệ cán bộ cho đất nước.
1. Tiểu sử và Xuất thân
Sinh năm: 1904.
Quê quán: Xã Mỹ Trung, huyện Mỹ Lộc, tỉnh Nam Định.
Học vấn: Ông xuất thân trong một gia đình có truyền thống hiếu học. Ngay từ thời trẻ, ông đã bộc lộ tư chất thông minh và được theo học tại các trường danh tiếng thời bấy giờ, tiếp thu cả nền văn hóa Nho học và Tây học.
2. Các giai đoạn hoạt động và Cột mốc lịch sử
Cuộc đời của Vũ Khế Bật gắn liền với những thăng trầm của phong trào giải phóng dân tộc:
Giai đoạn trước Cách mạng Tháng Tám (1925 – 1945)
Tham gia phong trào yêu nước: Những năm 1920, khi đang là sinh viên, ông đã tích cực tham gia các phong trào bãi khóa của học sinh, sinh viên tại Nam Định và Hà Nội để đòi tự do cho các nhà yêu nước như Phan Bội Châu, Phan Chu Trinh.
Hoạt động bí mật: Ông tham gia vào các tổ chức yêu nước tiền thân của Đảng, dùng tri thức của mình để tuyên truyền, giác ngộ lòng yêu nước trong tầng lớp thanh niên và trí thức.
Giai đoạn Kháng chiến chống Pháp (1946 – 1954)
Sau khi Cách mạng Tháng Tám thành công, ông đảm nhiệm nhiều trọng trách trong chính quyền cách mạng non trẻ tại địa phương và khu vực Liên khu 3.
Công tác Giáo dục: Đây là giai đoạn ông bắt đầu đặt những dấu ấn đầu tiên trong ngành giáo dục kháng chiến, tổ chức các lớp bình dân học vụ và xây dựng hệ thống trường học trong vùng tự do, thực hiện khẩu hiệu "Diệt giặc dốt" của Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Giai đoạn Hòa bình và Xây dựng Chủ nghĩa Xã hội (sau 1954)
Ông giữ những chức vụ quan trọng trong ngành giáo dục và văn hóa của tỉnh Nam Định.
Điểm sáng: Ông từng giữ chức vụ Hiệu trưởng trường Sư phạm Nam Định. Với tầm nhìn của một nhà giáo, ông đã dành nhiều tâm huyết để xây dựng đội ngũ giáo viên chất lượng cho tỉnh nhà, góp phần giữ vững danh hiệu "Đất học" của Nam Định trong những năm chiến tranh phá hoại của Mỹ.
3. Những "Điểm sáng" và Di sản để lại
Trí thức dấn thân
Vũ Khế Bật là đại diện cho tầng lớp trí thức cũ sớm giác ngộ và đi theo Đảng một cách tự nguyện, trung thành. Ông đã từ bỏ cơ hội có cuộc sống sung túc để dấn thân vào con đường gian khổ, dùng ngòi bút và tri thức làm vũ khí cách mạng.
Người thầy của những người thầy
Trong sự nghiệp giáo dục, ông được đồng nghiệp và học trò kính trọng bởi lối sống giản dị, liêm khiết và phương pháp giảng dạy khoa học. Ông luôn nhấn mạnh việc kết hợp giữa "Học đi đôi với hành", giáo dục phải phục vụ trực tiếp cho đời sống nhân dân.
Tâm hồn nghệ sĩ và Văn hóa
Bên cạnh công tác quản lý, ông còn có tâm hồn nhạy cảm với văn hóa truyền thống. Ông có nhiều đóng góp trong việc bảo tồn các giá trị văn hóa dân gian của vùng đồng bằng sông Hồng, đặc biệt là các làn điệu dân ca quê hương Mỹ Lộc.
4. Vinh danh
Vì những đóng góp to lớn cho sự nghiệp cách mạng và giáo dục, ông đã được Nhà nước trao tặng nhiều huân, huy chương cao quý:
Huân chương Kháng chiến chống Pháp hạng Nhất.
Huân chương Kháng chiến chống Mỹ hạng Nhất.
Tên ông cũng thường được nhắc đến trong lịch sử Đảng bộ và lịch sử Giáo dục của tỉnh Nam Định như một tấm gương sáng về tinh thần học tập và cống hiến.
Lời kết: Vũ Khế Bật là niềm tự hào của huyện Mỹ Lộc. Cuộc đời ông cho thấy sức mạnh của tri thức khi được đặt đúng chỗ và phục vụ đúng lý tưởng.
