Vũ Khiêu

Ông tốt nghiệp tú tài trường Bonnal xưa (nay là Trường Trung học phổ thông Ngô Quyền, Hải Phòng) từ thời thuộc Pháp. Năm 1935, ông về Hà Nội dạy học và đi theo cách mạng.

Trong kháng chiến chống Pháp, Vũ Khiêu làm công tác tuyên huấn ở Khu 10, Khu Việt Bắc, trực tiếp có mặt tại mặt trận từ Chiến dịch Biên giới năm 1950 đến Chiến dịch Điện Biên Phủ. Trong thời gian này, ông cùng làm việc với các văn sĩ trí thức nổi tiếng như: Tô Ngọc Vân, Nguyễn Xuân Khoát, Thế Lữ, Trần Dần...

Sau năm 1954, Vũ Khiêu đảm nhiệm các chức vụ Giám đốc Sở Thông tin Liên khu 10, Phó giám đốc Sở Thông tin Việt Bắc, sau đó ông chuyển dần từ công tác tuyên huấn sang làm công tác nghiên cứu xã hội học và văn hóa; tham gia giảng dạy triết học và lý luận khoa học xã hội cho các trường Đảng và các trường đại học.

Năm 1959, ông làm Thư ký khoa học xã hội của Ủy ban Khoa học Việt Nam, sau đó được bổ nhiệm làm Phó Chủ nhiệm Ủy ban Khoa học và Xã hội Việt Nam (nay là Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam).

Ông là Viện trưởng đầu tiên của Viện Xã hội học, là người sáng lập và gây dựng ngành xã hội học cho Việt Nam.

Ông còn trải qua các chức vụ Bí thư Đảng ủy, Phó giám đốc Việt Nam Thông tấn xã (nay là Thông tấn xã Việt Nam) giai đoạn 1957 – 1958; Vụ trưởng Vụ Khoa học xã hội, Ban Khoa giáo Trung ương.

Ông qua đời ngày 30 tháng 9 năm 2021, hưởng thọ 106 tuổi; an táng tại Nghĩa trang làng Hành Thiện, xã Xuân Hồng, huyện Xuân Trường, tỉnh Nam Định.

Vũ Khiêu là nhà nghiên cứu văn hoá lớn, có kiến thức xã hội rộng, thâm sâu, là người đặt nền móng cho sự phát triển của ngành xã hội học Việt Nam và là bậc thầy trong một số lĩnh vực nghiên cứu.Ông là người có công đầu trong việc xây dựng ngành Đạo đức học và Mỹ học ở Việt Nam.

Suốt cuộc đời hoạt động cách mạng, nghiên cứu khoa học, giảng dạy và viết sách của mình, Vũ Khiêu đã xuất bản hàng trăm tác phẩm có giá trị, trong đó có hơn 60 đầu sách (viết riêng gần 30 cuốn) trên nhiều lĩnh vực như: Triết học, đạo đức học, văn học, nghệ thuật, văn hóa, xã hội, nghiên cứu và giới thiệu thơ văn, cuộc đời một số danh nhân, nhà văn hóa, nhà văn Việt Nam như: Nguyễn Trãi, Cao Bá Quát, Ngô Thì Nhậm, Nguyễn Đình Chiểu... Tác phẩm lớn nhất là bộ sách ba tập, dày gần 1.500 trang “Bàn về văn hiến Việt Nam”.^[3]

Ông là nhà khoa học uyên thâm cả về văn hóa phương Đông và phương Tây, có nhiều đóng góp cho việc nghiên cứu lịch sử tư tưởng Việt Nam.

Ông được tặng thưởng nhiều huân chương và các danh hiệu vinh dự: Huân chương Kháng chiến hạng Nhất; Huân chương Kháng chiến chống Mỹ, cứu nước hạng Nhất; Huân chương Lao động hạng Nhất; Huân chương Độc lập hạng Nhất, Nhì; Anh hùng Lao động (năm 2000); Công dân Thủ đô ưu tú (năm 2010); Huy hiệu 70 năm tuổi Đảng.

Năm 1996, ông được nhận Giải thưởng Hồ Chí Minh về Khoa học Công nghệ với Bộ sách về Mỹ học, Đạo đức học, Văn hóa học.

• Hương trầm (phú, 1946)

• Huân chương Độc lập hạng Nhất (năm 2006)