VŨ MINH ĐỨC – NHỮNG BỨC ĐIỆN MẬT GIỮA LÒNG CHIẾN TRƯỜNG ĐÔNG NAM BỘ

Có những người lính bước vào lịch sử bằng tiếng súng nơi chiến hào. Cũng có những người góp phần làm nên chiến thắng bằng những công việc thầm lặng, ít được nhắc đến, nhưng không thể thiếu trong guồng máy chiến đấu. Họ không nhất thiết phải trực tiếp đối mặt với quân thù trên tuyến đầu, bởi ở phía sau mỗi mệnh lệnh, mỗi quyết định của người chỉ huy còn có biết bao công việc đòi hỏi sự chính xác, kịp thời và tinh thần trách nhiệm cao độ.

Ông Vũ Minh Đức sinh năm 1940, tại xã Hải Châu, huyện Hải Hậu, tỉnh Nam Định. Trước khi trở thành người lính, ông từng là một thầy giáo. Những năm tháng đầu đời của ông gắn với quê hương miền Bắc, với công việc dạy học và cuộc sống của một người trí thức trẻ trong thời kỳ đất nước còn chia cắt.

Năm 1968, trong đợt tuyển chọn người có trình độ văn hóa để đào tạo nghiệp vụ cơ yếu phục vụ quân đội, ông Vũ Minh Đức được lựa chọn. Từ một người thầy giáo, ông bắt đầu bước sang một chặng đường hoàn toàn khác: học tập nghiệp vụ phục vụ thông tin, chỉ đạo trong điều kiện chiến tranh.

Cuối năm 1969, sau khi hoàn thành khóa học cơ yếu, ông được điều động sang Ủy ban Thống nhất Trung ương. Tháng 11 năm ấy, ông cùng đồng đội lên đường vào chiến trường miền Nam. Đó không phải là chuyến đi của một người lính với hành trang chỉ có những vật dụng cá nhân. Đó còn là hành trình mang theo kiến thức, nghiệp vụ và trách nhiệm đối với những nhiệm vụ đang chờ đợi ở phía trước.

Hơn bốn tháng hành quân, phần lớn bằng đường bộ theo tuyến Trường Sơn, ông cùng đơn vị tiến vào Trung ương Cục miền Nam. Từ miền Bắc đến chiến trường, con đường ấy nối liền hậu phương với tiền tuyến, nối những con người ở hai miền đất nước trong một mục tiêu chung: giành độc lập, thống nhất non sông.

Năm 1970, ông Vũ Minh Đức được điều về Khu ủy Khu 10, địa bàn thuộc vùng Đông Nam Bộ và Tây Nguyên. Đến năm 1971, sau khi phân khu Bình Phước được thành lập, ông được điều về huyện Chơn Thành, tiếp tục làm nhiệm vụ cơ yếu tại Huyện ủy. Chơn Thành khi ấy là địa bàn chiến lược quan trọng, gắn với những tuyến giao thông và các vị trí quân sự có ý nghĩa đối với khu vực cửa ngõ phía Bắc Sài Gòn. Trong cuộc kháng chiến chống Mỹ, nơi đây diễn ra nhiều trận đánh ác liệt. Quân và dân địa phương phải đối mặt với một hệ thống phòng thủ dày đặc của đối phương, trong khi lực lượng cách mạng vừa chiến đấu, vừa tổ chức cơ sở và chuẩn bị cho những thời cơ lớn.

Giữa bối cảnh ấy, công việc của người lính cơ yếu mang một ý nghĩa đặc biệt. Nếu người lính ngoài mặt trận phải quan sát địa hình, giữ vững vị trí và đối mặt với hỏa lực đối phương, thì người làm công tác cơ yếu phải bảo đảm những thông tin được mã hóa có thể chuyển tải chính xác nội dung chỉ đạo đến nơi cần nhận. Một sai sót trong quá trình xử lý thông tin có thể ảnh hưởng đến việc tiếp nhận mệnh lệnh; một sự chậm trễ có thể làm giảm hiệu quả phối hợp giữa các bộ phận.

Ông Vũ Minh Đức đã làm nhiệm vụ ấy tại Huyện ủy Chơn Thành từ năm 1971 cho đến ngày địa phương được giải phóng. Những năm tháng đó, ông gắn bó với một công việc không ồn ào nhưng luôn đòi hỏi sự chính xác. Giữa hoàn cảnh chiến tranh, mỗi bức điện mật hay điện khẩn không đơn thuần là một văn bản cần giải mã. Đó còn là phương tiện để truyền đạt thông tin, kết nối sự chỉ đạo và phục vụ nhiệm vụ chung của lực lượng cách mạng.

Cuối tháng 3, đầu tháng 4 năm 1975, cục diện chiến trường chuyển biến nhanh chóng. Sau những thắng lợi liên tiếp của quân và dân ta, thời cơ giải phóng các địa bàn chiến lược ở miền Nam ngày càng rõ rệt.

Tại Chơn Thành, cuộc chiến đấu tiến đến thời điểm quyết định. Theo tư liệu lịch sử địa phương, những ngày cuối tháng 3 và đầu tháng 4 năm 1975, lực lượng cách mạng và quân đối phương diễn ra các trận đánh giằng co, ác liệt. Các lực lượng địa phương tham gia giữ chốt, nắm tình hình, dẫn đường cho bộ đội chủ lực và vận động binh lính đối phương đầu hàng. Đến ngày 2 tháng 4 năm 1975, Chơn Thành được giải phóng.

Trong những ngày lịch sử ấy, ông Vũ Minh Đức không trực tiếp tham gia trận đánh giải phóng Chơn Thành. Nhưng nhiệm vụ cơ yếu của ông vẫn gắn với công việc phục vụ chỉ đạo trong chiến dịch. Những bức điện mật, điện khẩn do ông xử lý đã được dịch chính xác, kịp thời chuyển đến ban chỉ huy, góp phần vào thắng lợi của chiến dịch giải phóng tỉnh Bình Phước nói chung và Chơn Thành nói riêng.

Câu chuyện của ông Vũ Minh Đức giúp tôi nhìn rõ hơn khía cạnh ấy của lịch sử. Không phải ai góp phần vào chiến thắng cũng có mặt trong khoảnh khắc cuối cùng của trận đánh. Không phải mọi đóng góp đều được ghi lại bằng một chiến công riêng biệt. Có những người làm nhiệm vụ trong im lặng, hoàn thành công việc của mình rồi tiếp tục bước sang những nhiệm vụ khác.

Với người lính cơ yếu, kết quả công việc có thể chỉ hiện lên qua một bức điện được chuyển đúng lúc, một nội dung chỉ đạo được truyền đạt chính xác. Nhưng khi đặt những việc ấy trong bối cảnh chung của chiến dịch, ta hiểu rằng sự chính xác và kịp thời của thông tin cũng là một phần quan trọng trong quá trình tổ chức, phối hợp lực lượng.

Ngày Chơn Thành được giải phóng vì thế không chỉ là dấu mốc của những người trực tiếp cầm súng. Đó còn là kết quả của sự phối hợp giữa nhiều lực lượng, nhiều nhiệm vụ và nhiều con người đã bền bỉ làm việc trong những điều kiện khó khăn nhất.

Trong bức tranh rộng lớn ấy, ông Vũ Minh Đức là một người lính góp sức bằng chuyên môn cơ yếu của mình.

Cuối năm 1976, ông Vũ Minh Đức được giao nhiệm vụ Phó ban Tổ chức Huyện ủy Bình Long. Năm 1978, ông được cử đi học tại Trường Nguyễn Ái Quốc ở Thành phố Hồ Chí Minh. Đến năm 1982, ông đảm nhiệm công việc Trưởng phòng Nông nghiệp huyện.

Từ công tác cơ yếu trong chiến tranh đến nhiệm vụ tổ chức và công tác nông nghiệp trong thời bình là những chặng đường khác nhau, đòi hỏi những năng lực khác nhau. Nhưng ở mỗi giai đoạn, ông đều tiếp tục làm việc trên mảnh đất mà mình đã gắn bó từ những năm tháng chiến tranh.

Tháng 5 năm 2000, ông nghỉ hưu và tiếp tục sinh sống tại Chơn Thành.

Với nhiều người, nghỉ hưu là thời điểm khép lại một chặng đường công tác. Nhưng với ông Đức, sự gắn bó với cộng đồng vẫn tiếp tục. Ông tham gia các hoạt động xã hội tại địa phương, đảm nhiệm vai trò Phó ban liên lạc truyền thống kháng chiến và từ năm 2013 làm Chủ tịch Hội Sinh vật cảnh Chơn Thành.