Vụ ngô cuối mùa
Vụ ngô cuối mùa
Trong căn nhà sàn nhỏ nép dưới chân núi, bà Lý Tả Mẩy năm nay đã 80 tuổi vẫn giữ thói quen ngồi hong nắng mỗi buổi chiều. Bà kể chuyện chậm rãi, nhưng từng lời như rơi thẳng vào lòng chúng tôi – những đứa trẻ sinh ra trong thời bình.
Bà Mẩy có người chồng là liệt sĩ Lý Láo Tả. Ông nhập ngũ năm 1966, khi đứa con đầu lòng mới hơn một tuổi. Hôm tiễn chồng, bà chỉ kịp dúi vào tay ông một bó ngô cuối mùa, thứ lương thực duy nhất nhà bà lúc ấy còn lại. Bà nói: “Ngô nhà mình tuy xấu nhưng là ngô quê. Ông mang theo cho đỡ nhớ nhà.” Ông Sử cười hiền rồi khoác ba lô đi. Đó là lần cuối cùng bà nhìn thấy chồng mình.
Những năm sau đó, bà Sử một mình nuôi hai con nhỏ, vừa làm nương vừa đợi tin chồng. Mỗi lần có cán bộ xã mang giấy báo tử về bản, tim bà lại thắt lại, nhưng bà vẫn tin: “Nhà mình chắc ông còn”. Đến một ngày mùa đông năm 1972, tin dữ đến. Bà nhận giấy báo: “Đồng chí Lý Láo Tả đã hy sinh anh dũng trong lúc bảo vệ đơn vị.” Tin ấy như gió lạnh quật ngã người phụ nữ trẻ. Nhưng bà không khóc trước mặt con. Bà chỉ lặng lẽ mở rương, lấy ra chiếc khăn thêu dở – món quà bà định tặng chồng ngày ông trở về. Điều khiến chúng tôi xúc động nhất là khi bà kể về bó ngô cuối mùa. Sau khi đơn vị ông Sử báo về quê, một người đồng đội mang theo một túi vải cũ đến tìm bà. Trong đó chỉ còn vài hạt ngô khô, được bọc kỹ trong túi ni lông. Anh nói: “Trong ba lô của anh Páo chỉ còn cái này. Anh ấy giữ nó đến ngày cuối cùng.” Nghe đến đây, giọng bà Sử nghẹn lại: “Ông giữ bó ngô ấy như giữ nhà, giữ vợ con.” Bà không nỡ gieo hạt ngô lên nương, mà gói lại, đặt lên bàn thờ chồng.
Hơn 50 năm trôi qua, túi ngô giờ đã khô cứng, nhưng với bà Mẩy, đó là kỷ vật của tình yêu, là chứng nhân của một thời lửa đạn. Cuối buổi, bà nhìn chúng tôi và nói: “Thế hệ các cháu không phải sống trong chiến tranh là phúc lớn. Hãy thương đất nước này, giữ gìn hòa bình để không ai phải tiễn người thân đi rồi chờ mãi mãi như bà.” Chúng tôi rời nhà bà trong ánh chiều muộn, lòng nặng trĩu nhưng đầy biết ơn.
Câu chuyện về bó ngô cuối mùa – dù nhỏ bé – lại chứa đựng cả một đời chờ đợi, một tình yêu bền bỉ và sự hy sinh thầm lặng của những người phụ nữ thời chiến.
