Vũ Ngọc Nhạ
Vũ Ngọc Nhạ (1928–2002), tên thật Vũ Xuân Nhã, là một sĩ quan tình báo chiến lược của Việt Nam, được biết đến nhiều nhất với vai trò hoạt động bí mật trong chính quyền Việt Nam Cộng hòa trước năm 1975. Ông nổi tiếng nhờ khả năng xây dựng mạng lưới tình báo sâu trong bộ máy đối phương và sau này được phong quân hàm Thiếu tướng, trở thành một trong những nhân vật được nhắc đến nhiều nhất trong lịch sử tình báo Việt Nam.
Sự nghiệp hoạt động
Trong các tài liệu chính thống của Việt Nam, Vũ Ngọc Nhạ tham gia cách mạng từ những năm 1940, sau đó được tuyển chọn vào lực lượng tình báo quân sự. Sau Hiệp định Genève năm 1954, ông vào miền Nam dưới vỏ bọc một giáo dân Công giáo và từng bước xây dựng quan hệ trong giới chính trị, tôn giáo và hành chính tại Sài Gòn. Ông đặc biệt được biết đến với biệt danh "Ông cố vấn", phản ánh vai trò cố vấn và người có ảnh hưởng đối với một số lãnh đạo của chính quyền Việt Nam Cộng hòa.
Mạng lưới A22
Một trong những dấu ấn lớn nhất của Vũ Ngọc Nhạ là việc xây dựng và điều hành cụm tình báo chiến lược A22 (còn gọi H10–A22 trong một số tài liệu). Theo các nguồn của Việt Nam, mạng lưới này thu thập nhiều tài liệu và thông tin chiến lược từ các cơ quan đầu não của chính quyền Sài Gòn trong thời kỳ chiến tranh. Năm 1969, mạng lưới bị phát hiện, nhiều thành viên bị bắt và Vũ Ngọc Nhạ bị tuyên án tù chung thân trước khi được trao trả theo quy định của Hiệp định Paris năm 1973.
Di sản và ghi nhận
Sau năm 1975, ông tiếp tục công tác trong quân đội. Năm 1988, ông được phong quân hàm Thiếu tướng. Công chúng biết đến ông rộng rãi hơn sau khi tiểu thuyết Ông cố vấn - Hồ sơ một điệp viên được xuất bản năm 1987, lấy cảm hứng từ cuộc đời và hoạt động của ông. Ông qua đời năm 2002 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Trong các tài liệu và bảo tàng lịch sử của Việt Nam, Vũ Ngọc Nhạ thường được mô tả là một trong những nhà tình báo tiêu biểu của thời kỳ kháng chiến chống Mỹ.
