Vũ Ngọc Nhạ nhà tình báo

Trong lịch sử ngành tình báo quốc phòng Việt Nam, mạng lưới tình báo chiến lược mang mật danh A22 là một trong những chiến công chói lọi nhất. Đứng đầu và là linh hồn của mạng lưới ấy chính là Vũ Ngọc Nhạ (bí danh Hai Long) – người đã mưu trí thâm nhập vào tận trung tâm quyền lực cao nhất của địch, trở thành "Ông cố vấn" thân cận cho cả hai đời Tổng thống Việt Nam Cộng hòa là Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu.1. Bước chân vào "hang cọp" với vỏ bọc đức tinThiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ sinh năm 1928 tại xã Vũ Tiến, huyện Vũ Thư, tỉnh Thái Bình. Ông sớm tham gia cách mạng từ thời kỳ kháng chiến chống Pháp. Sau Hiệp định Gieneve năm 1954, ông nhận nhiệm vụ chiến lược: Di cư vào Nam, thiết lập mạng lưới tình báo nằm vùng.Để thâm nhập sâu vào chính trường Sài Gòn lúc bấy giờ, Vũ Ngọc Nhạ đã tận dụng triệt để lợi thế am hiểu sâu sắc về Công giáo của mình. Dưới danh nghĩa một người Công giáo di cư sùng đạo, ông đã tiếp cận và tạo dựng được niềm tin tuyệt đối với các giám mục có tầm ảnh hưởng lớn như Lê Hữu Từ và Phạm Ngọc Chi. Chính sự tiến cử từ các bậc chức sắc tôn giáo này đã trở thành "tấm hộ chiếu" quyền lực, đưa ông bước thẳng vào Phủ Tổng thống Sài Gòn.2. "Ông cố vấn" qua hai triều đại Tổng thốngChiến công độc nhất vô nhị của Vũ Ngọc Nhạ là khả năng "leo cao, luồn sâu" qua nhiều biến động chính trị.

• Dưới thời Ngô Đình Diệm: Ông nhanh chóng lấy được lòng tin của anh em Ngô Đình Diệm – Ngô Đình Nhu nhờ những hiến kế chính trị sắc sảo. Ông trở thành cố vấn không chính thức, thậm chí còn được gia đình họ Ngô coi như người nhà.

Với vị thế này, ông cùng cụm tình báo A22 đã thu thập được những tài liệu thuộc loại "tối mật" và "tuyệt mật" của Mỹ và chính quyền Sài Gòn. Toàn bộ các kế hoạch quân sự lớn, chiến lược bình định nông thôn, định hướng nhân sự nội các, thậm chí cả bộ "Hồ sơ mật toàn tập" về chiến tranh Việt Nam đều được ông chuyển ra chiến khu một cách nguyên vẹn, giúp Bộ Chính trị có những quyết sách chiến lược kịp thời.3. Vụ án A22 chấn động và bản lĩnh người chiến sĩNăm 1969, do sự phản bội của một mắt xích, mạng lưới tình báo A22 bị cơ quan an ninh Mỹ (CIA) và cảnh sát Sài Gòn phát hiện. Vụ án "Vũ Ngọc Nhạ và đồng đảng" gồm 42 điệp viên bị đưa ra tòa án quân sự đã làm rung chuyển cả chính trường Sài Gòn và dư luận quốc tế, bởi không ai ngờ những người thân cận nhất với Tổng thống lại là cộng sản.Trước tòa, Vũ Ngọc Nhạ giữ vững khí tiết, khéo léo dùng các lý luận chính trị và luật pháp để bảo vệ đồng đội, biến phiên tòa thành nơi vạch trần sự can thiệp của Mỹ. Ông bị kết án tù chung thân và bị đày ra Côn Đảo. Cho đến năm 1973, sau Hiệp định Paris, ông mới được trao trả tự do. Ngay sau đó, ông tiếp tục trở lại căn cứ, tham gia chỉ đạo công tác tình báo cho chiến dịch giải phóng hoàn toàn miền Nam năm 1975.4. Huyền thoại sống mãi trong lòng dân tộcSau ngày đất nước thống nhất, cuộc đời của Vũ Ngọc Nhạ được phác họa sinh động qua cuốn tiểu thuyết tư liệu “Ông cố vấn” của nhà văn Hữu Mai và bộ phim truyền hình cùng tên, trở thành biểu tượng của sự mưu trí, kiên định. Ông được phong hàm Thiếu tướng Quân đội Nhân dân Việt Nam và vinh danh Anh hùng Lực lượng vũ trang nhân dân.Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ qua đời năm 2002 tại Thành phố Hồ Chí Minh. Cuộc đời ông là một bản hùng ca về lòng yêu nước, là minh chứng cho sự đỉnh cao của nghệ thuật tình báo quốc phòng Việt Nam – một cuộc đời cống hiến thầm lặng nhưng có sức nặng xoay chuyển cả cục diện chiến trường.