Vũ Ngọc Nhạ: "Ông Cố Vấn" huyền thoại trong Dinh Độc Lập (1928 - 2002)
Nếu Phạm Xuân Ẩn là một nhà báo, thì Thiếu tướng Vũ Ngọc Nhạ lại là một bậc thầy tình báo hoạt động dưới vỏ bọc một trí thức Công giáo nhiệt thành. Quê ở Thái Bình, ông được giao nhiệm vụ vào Nam hoạt động từ năm 1955. Bằng trí thông minh sắc sảo, sự am hiểu tường tận về triết học và tôn giáo, ông đã làm nên một kỳ tích: bước chân vào thẳng Dinh Độc Lập, trở thành "Ông Cố Vấn" đắc lực nhất cho cả hai đời Tổng thống Việt Nam Cộng hòa là Ngô Đình Diệm và Nguyễn Văn Thiệu.
Khác với những điệp viên trộm tài liệu, Vũ Ngọc Nhạ lấy tin tức bằng cách cùng kẻ thù lập ra các kế hoạch quốc gia. Ông được Tổng thống Thiệu tin tưởng đến mức giao cho việc soạn thảo nhiều văn kiện chính trị, quân sự quan trọng, làm cố vấn trong việc hoạch định các chính sách an ninh, ngoại giao. Qua đó, mọi chiến lược tối mật của Mỹ - ngụy chưa kịp triển khai đã được hệ thống lưới tình báo A22 (do ông làm cụm trưởng) chuyển về Tổng hành dinh ở miền Bắc. Ông không đánh địch bằng súng đạn, mà bằng những lời khuyên, những nước cờ chính trị làm suy yếu nội bộ đối phương.
Năm 1969, do sự can thiệp của CIA, lưới tình báo A22 bị lộ, Vũ Ngọc Nhạ bị bắt. Nhưng ngay cả khi đứng trước tòa án quân sự Sài Gòn, ông vẫn biến phiên tòa thành nơi tố cáo tội ác của đế quốc Mỹ và ngụy quyền. Sự lập luận sắc bén và vị thế quá lớn của ông khiến chính quyền Sài Gòn không dám tuyên án tử hình, đành đày ông ra Côn Đảo. Cuộc đời hoạt động điệp báo với nghệ thuật "chui sâu leo cao" xuất chúng của ông sau này đã được nhà văn Hữu Mai chuyển thể thành cuốn tiểu thuyết tình báo nổi tiếng "Ông cố vấn", dựng thành phim và để lại sự kính phục cho cả những sĩ quan tình báo phía bên kia chiến tuyến.
